ნაწარმოებები


    * * *    

ავტორი: ჯოანა
ჟანრი: პროზა
22 სექტემბერი, 2020


უძინართა მზე – ჰორტენზია

თოვს, გადაუღებლად ბარდნის.  ფანჯრიდან ვიყურები, ვცდილობ თეთრად ქცეულ სივრცეში ნაცნობი ადგილები და ნივთები ამოვიცნო. ფიფქები დიდებია, ფიფქებისთვის შეუფერებლად დიდები.

„უძინართა მზე“ რამდენიმე დღის წინ ვნახე და აკვიატებულ ფრაზას ვიმეორებ: „ეს რა ჭირი გვჭირს, ტო“. „ტოებით“ საუბარი ძაან მოდაშია, რაღაცნაირად კარგ ტიპად წარმოგაჩენს.

ფილმი დანგრეულ, ძველ კინოში გაუშვეს. ასე ვეძახდით ამ შენობას – „კინო“. ნატა მასწავლებელმა წაგვიყვანა მე და ჩემი კლასელები. ფილმის დასასრულს ყველა ვტიროდით, განსაკუთრებით ნატა მასწავლებელი, თავის ბატისტის, მოქარგული ცხვირსახოცი სულ დაუსველდა. სახლში რომ მოვდიოდით, ხმას ვერცერთი ვერ ვიღებდით, რაღაცნიარად დავედუმებინეთ ამ ფილმს. იმ დროს, ჩვენ ყველანი უძინარები ვიყავით და ვფიქრობდით, რომ ეს მზე ჩვენიც იყო, თითქოს გადარჩენილი თაგვი – ჩვენც გვაძლევდა იმედს, რომ გადავრჩებოდით და აქედან გავაღწევდით. თავს რაღაც, დიდი ექსპერიმენტის ნაწილად ვგრძნობდით და არაფრის მოლოდინი არ გვქონდა, იქამდე, სანამ ნატა მასწავლებელი არ გამოჩნდა და თან მზე მოგვიტანა, უძინართა, უიმედოთა, სადღაც, დროის მარყუჟში ჩარჩენილთა – მზე. მზე -ჰორტენზია.

გვიანი შემოდგომის ერთ მოწყენილ, გაცრეცილ დღეს, მოწყენილობისგან რვეულის ბოლო ფურცელზე, გრძელთვალება გოგოებს რომ ვხატავდი, ნატამ კლასის კარი შემოაღო. ისეთი გამხდარი, ისეთი პატარა იყო, უკნიდან ბავშვი გეგონებოდა, წითელი თმა კეფაზე ვერცხლის ფოთლით დაებნია, მწვანე კაბა ეცვა და ხელთ პატარა, შავი ჩანთა ეკავა. ასაკს ვერ შეატყობდით, განსაკუთრებით მაშინ, საუბარს რომ იწყებდა. მისი ხმა ზარივით წკრიალებდა და მისი თვალები, აი, ეს უნდა გენახათ. აბრდღვიალებული, გაბრწყინებული შავი თვალები, რომლებიც განსაკუთრებით მაშინ ანათებდნენ, როდესაც თავის საყვარელ ან თავის დაწერილ ლექსს გვიკითხავდა. შემოვიდა და მოვინუსხე. მისი დახვეწილობა, არისტროკრატიული მიმოხვრა, გრძელი თითები, საჩვენებლ თითზე ლალის ბეჭედი, რაღაცნაირად უცხოდ და უცნაურად ჩანდა ამ გაქუცულ კედლებთან, რომლებსაც ადგილ-ადგილ ბათქაში ჩამოცვენოდა, კედლის გაზეთებს და ილია, აკაკის პორტრეტებს ბოლომდე ვერ დაეფარა და ისე დაეღო პირი, თითქოს დასცინოდა ჩვენს მცდელობას, რომ კლასი ოდნავ მოგველამაზებინა.

შემოვიდა ეს არაამქვეყნიური არსება, ჩვენს ნავთით მოპრიალებულ და გაშავებულ, აქა-იქ პარკეტამოყრილ იატაკზე შემოდგა ფეხი,  და ლექსის კითხვა დაიწყო. დაბალი, სასიამოვნო ხმა ჰქონდა, ტკბილი, ხავერდოვანი, „დგანან სექვოიის და ბებერი მუხის ძველი გიგანტები…/ცაა ქრიზანთემის, ზღვაა ქრიზანთემის, მზეა ქრიზანთემის…/ქამენია რაა? ახლა გულში ცეცხლზე ცეცხლის მიმატება…/ცაა ჰორტენზიის, ზღვაა ჰორტენზიის, მზეა ქრიზანთემა! ანა კალანდაძე/“

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ლექსში სიტყვების უმრავლესობა გაუგებარი იყო,  მოგვაჯადოვა. ლექსის კითხვა რომ დაიწყო, ჩავისუნთქეთ და რომ დაასრულა ამოვისუნთქეთ. და, ამ დროს დააყოლა, რომ ეს არის პოეზია,  ასე რომ მოქმედებს ადამიანებზე. რომ მისი გავლენა უსაზღვროა და ცოტა საშიშიცო. გაყინული ხელებითა და დაზიანებული ღუმლიდან გამოსული კვამლით აწითლებული თვალებით დავიწყეთ მზე – ქრიზანთემების, ზღვა- ჰორტენზიების ხატვა, ნატა კი იდგა და კმაყოფილი ღიმილით აფასებდა ჩვენს ნამუშევრებს.

სახლში როგორც კი მოვედი, გადმოვიღე დიდი, საბჭოთა ენციკლოპედია და ყველა ის სიტყვები მოვძებნე, ამ ლექსში რომ იყო. მეორე დღეს აღმოჩნდა, რომ თითქმის ყველა ბავშვს უქექია ენციკლოპედიებში და ყველას ერთი სული გვქონდა, ამ ამბავს მასწავლებელს როდის ვეტყოდით. გაუხარდა, ძალიან გაუხარდა, თავშეუკავებლად, ვერც კი დამალა სიხარული. გვთხოვა, ლექსის განწყობას ჩავღრმავებოდით და წარმოგვედგინა, რა ემოციური მდგომარეობა ჰქონდა ამის დამწერს, რა ანაღვლებდა, ან რა ახარებდა.

ვდგები და ვიწყებ, ვცდილობ  არ ვუყურო მასწავლებელს, არც ჩემს კლასელებს. გარეთ გავცქერი სივრცეს, წვიმისგან გალუმპულ ხეებს. სიტყვები თავისით მწყდებიან და კლასში იფანტებიან:

„სხვა სამყარომ გაიელვა სულ ერთი წამით, ალბათ სიზმარში, ალბათ ღამით, მაშინ, როცა მთვარე წითლად ელვარებდა. დაბურული ტყე, აქა-იქ ფერიები დაფრინავენ, წკრიალი ისმის მათი ფრთების შრიალისგან, სექვოიები საუკუნეებს ითვლიან, ცად აზიდულა მათი დაკორძილი სხეულები. ვინ იცის რა ამბების და ისტორიების მომსწრეები არიან, ვინ იცის რა ამბებს ინახავენ.  მათ მუქ მწვანე ფოთლებში ოქროდ იღვრება ჰორტენზიად ქცეული მზის სხივები, ტყიდან გავრბივარ და ქრიზანთემების ზღვაში ვეშვები. არ ვიძირები, ეს ხომ ქრიზანთემებია.  გული მღელვარებისგან ლამისაა გასკდეს, თითქოს ცეცხლი მიკიდია, მაგრამ ქრიზანთემები და ჰორტენზიები,  გულს მიმშვიდებენ. და ფერიები, თავის წაგრძელებული ყურებითა და გვირილების, იგივე ქამენიების გვირგვინებით თავს დამტრიალებენ. ნამდვილი ნეტარებაა. მეღვიძება. ღამეა. ფანჯრიდან ვიყურები, ვარსკვლავი წყდება, სურვილს ვუთქვავ, სიზმარისეული სამყარო რეალობად მექცეს.“

სიჩუმეა. ყველა გაოგნებულია, ასეთი ინა არავის არ ახსოვს, სხვათაშორის არც მე, თან ნერვები მეშლება რა დამემართა, რა მჭირს. მოდის ნატა ჩემთან, მხარზე ხელს მადებს და მეუბნება:

–  ზღაპრულია შენი სამყარო ინა.  წერა უნდა სცადო, დარწმუნებული ვარ, რომ ძალიან კარგად გამოგივა. შემდეგ კლასს უბრუნდება:

– თქვენ ახლა მომსწრენი გახდით იმის, თუ პოეზიას  როგორ შეუძლია ადამიანის დაფარული ნიჭები გამოამჟღავნოს, ასეა, პოეზია ჯადოსნური ჯოხია, მისი ერთი შეხება და კონკია დედოფლად იქცევა.

ვიცინით, ზარი ირეკება.

ახლა ზამთრის არდადაგებია, არავინ არ ელოდა ამდენ თოვლს. დილით, აივნიდან რომ ვხვეტავთ, შუადღისას ისევ დევს.

ბებიაჩემი დარდობს, შეშის მოტანა ვერ მოვასწარით, და ახლა ძალიან გაჭირდება სველი შეშის გაშრობა.

ეს ამბავი, მეც მაფიქრებს. სკოლაში, შეშა რიგრიგობით დაგვაქვს. ჩემი ჯერი რომ მოვა, სველი შეშის წაღება მომიწევს, არაუშავს, როგორმე გავაშრობ, ვფიქრობ და თოვას თვალს ვერ ვაშორებ.

მეძახის ზამთრის სული, ფანჯარაზე მიკაკუნებს, ხარხარებს, გაჰკივის, თამაში უნდა.  ვეღარ ვუძლებ ცდუნებას, ვიცმევ ნარინჯისფერ ბოტებს, მეორადი ტანისამოსის ჯიხურში ნაყიდ, გახუნებულ ყვითელ პალტოს, თავზე ბებიაჩემის მოქსოვილ ბერეტს ვიფარებ და გავრბივარ. ჩემს უბანში, მთელი გზა მოყინულია, თან დამრეცია,  თოვლით დაფარული, ბავშვები ერთი ბოლოდან მეორემდე ციგით დაქრიან. თოვას უმატა. მოსაღამოვდა, ლამპიონები აინთო, მათ შუქზე, კიდევ უფრო მაგიურია ფიფქების ცვენა.

ხელთათმენები გასაწურია, თითები გაყინული. სახლში შესვლა არ მინდა, შუქი არ გვაქვს და არ ვიცი რა ვაკეთო, ლამფის შუქზე კითხვას მიშლიან თვალების გამო, თან ნავთიც ბევრი იწვება, ფითილს რომ მაღლა ვუწევ, კარგად რომ გაანათოს. ჩაწეული კი, კარგად გვყოფნის. ნავთის ფასმა მოიმატა, ამიტომ ვუფრთხილდებით. თან სველი შეშის გამო, დილით ღუმელის გასახურებლადაც ვიყენებთ. ჯერ არ მეძინება. ჩვენი მისაღები ოთახის შპალერის ორნამენტები უკვე შესწავლილი გვაქვს მე და ჩემს დას, პატარა რუკაც მივახაზეთ – კუნძულებითა და კონტინენტებით, ქალაქობანასაც შუქი უნდა, პაპასაც ეძინება ძველი ამბები რომ მოგვიყვეს, დედა ისევ საავადმყოფოშია – ექიმია, ასე რომ, რადგან, ჯერ არ მეძინება და თან სახლშიც გული არ მიმიწევს, თან უკვე გავიყინე და გარეთ ვეღარ დავრჩები, ნატა მახსენდება. რამდენიმე დღის წინ, ჩემი პირველი ჩანახატი დავწერე და ერთი სული მაქვს წავუკითხო, სკოლის დაწყებამდე ვეღარ ვითმენ.

ნატა მასწავლებელი ორი ქუჩის იქით ცხოვრობს, ვფიქრობ, სიურპრიზი მოვუწყო და ვესტუმრო.  ჩემებს სახლის ღობიდან ვეძახი, რომ მივდივარ. დასიპულ გზაზე სულ სრიალით მივქრივარ. და აი, ნატას სახლიც. სამ სართულიანი საერთო სახლის პირველ სართულზე ცხოვრობს. ჩვენთან, როცა ყველას ეზოიანი, საკუთარი სახლი გვაქვს, კორპუსში ცხოვრება რაღაცნაირად ეგზოტიკური და საინტერესოა. კარს გარეთ აბრა აქვს, ულამაზესი, ოქროსფერი ასოებით წერია: ნატა არაბული. ფრთხილად ვაკაკუნებ, რამდენიმე წუთში კარს მასპინძელი მიღებს და თბილი ღიმილით მეპატიჟება.

მისაღებ ოთახში მიმიძღვის. ადრე ნატა სოფელ ქისტაურის, რაფიელ ერისთავის სახელობის მუზეუმის დირექტორი იყო. სახლიც მუზეუმს მიუგავს, მთელს კედელს იკავებს უმშვენიერესი ნატო ვაჩნაძის პორტრეტი, რომელიღაცა ფილმიდან. პიტნის ჩაის მთავაზობს, სიხარულით ვთანხმდები, ცხელი ჩაი ახლა მისწრებაა ჩემთვის. ვჯდები პატარა მაგიდასთან, მაგიდას ყაისნაღით ნაქსოვი ულამაზესი სუფრა აფარია, მეც ვქსოვ ყაისნაღით, მაგრამ ასე კარგად ვერა. ვეკითხები ნატას, ვინ მოქსოვა. იღიმის და მეუბნება, რომ ქსოვა ძალიან უყვარს, რომ  ზამთრის გრძელი და თოვლიანი ღამეები ქსოვაში გაჰყავს, თან ფიქრობს, ბევრს ფიქრობს. მინდა ვკითხო რაზე ფიქრობს, მაგრამ მერიდება. თავადვე აგრძელებს, რომ მოგონებებით ცხოვრობს ახლა. ნატა მარტო ცხოვრობს, სულ მარტო. მისი მოგონებები ხშირად ლექსებად იქცევიან.  გამოაქვს დიდი ალბომი, წითელი ხავერდის ყდით. მოწიწებით მოაქვს, მის თხელ, გამხდარ ხელებში გრანდიოზულად მოჩანს. ამასობაში ჩაიც მზადაა, დახვეწილი, ვარდისფერი  ყვავილებით მოხატული და ოქროსფერი კანტით დამშვენებული ფაიფურის ჭიქით მოაქვს პიტნის ჩაი. ჩაის გაზაფხულის და ყვავილების სუნი მოჰყვება, ახლა ამ სუსხიან ზამთარში, მისწრებაა, რომ შენი ძარღვები, შენი სხეული მზით აავსოს და გაათბოს. ვშლით ალბომს, აქ ნატას ლექსებია, ლამაზი, მოგრძო ასოებით ჩაწერილი.

ლექსები მონატრებაზეა, გაზაფხულებზეა, მთებზეა, ცხენებით ჯირითზეა, აქ იმედგაცრუებებიცაა და დიდი ვნებებიც. ჩემსასაც ვუკითხავ, მოსწონს, უხარია, თვალები უკაშკაშებს. იდეა უჩნდება, სკოლაში დაბრუნებისას პოეზიის საღამო მოვაწყოთ. ვეთანხმები და ვაგრძელებთ კითხვას. გადავდივართ ანაზე, გალაკტიონზე. ამასობაში დაღამდა, უკუნია. დრო გაგვპარვია. ბებია მაკითხავს, გრძელი ჯოხით ხელში, სიბნელეში, თოვლიანი გზა რომ გაიკვალოს. ვემშვიდობები ნატას და  პირთამდე სავსე ელეგიებით,  ტრიოლეტებით, მზეებითა  და გაზაფხულებით, მივყვები ჩემს უსაყვარლეს ბებიას. მხოლოდ პოეზია არ მაკავშირებს ნატასთან, არის კიდევ რაღაც რასაც დღემდე ვერ ვივიწყებ.

ვერავინ ვერ წარმოიდგენდა, რომ წლევანდელი ზამთარი ასეთი გრძელი, ცივი და თოვლიანი გამოდგებოდა. სკოლის არდადაგები გახანგრძლივდა, ბავშვებს ამ თოვლში სიარული გაუჭირდებოდათ, ზოგიერთი ახლო სოფლებიდან ფეხით დადის. ფარღალალა, უფანჯრო ფანჯრებიც ვერ იკავებდა სუსხს, ვერც დაჟანგებული ღუმელი ვეღარ უძლებდა ამ სინესტესა და სიცივეს. ამიტომ სკოლაში დაბრუნება გადაიდო. მთელს დღეებს „ჯეინ ეარის“ კითხვასა და ფანჯარაში ცქერაში ვატარებდი. დღეები ერთმანეთს ძალიან დაემსგავსა, პეიზაჟები გაიდღაბნა, სითეთრე უკვე აუტანელი გახდა. გარეთ გული აღარ მიწევდა, თოვლმა სიფაფუკე დაკარგა და გაიყინა, გამაგრდა. ფერები მომენატრა, სკოლაც, ბავშვებიც, ნატაც.

ეს ამბავი დილით აფეთქდა. ახლად გაღვიძებულს დამატყდა თავზე. ამ ამბავმა, თავზარი დამცა, გული გამიტეხა, ცრემლებად მაქცია, დიდ სევდასა და უიმედობას სწორედ მაშინ გავუსინჯე პირველად გემო.

წუხელ ნატა დაღუპულაო, მითხრა დედამ. გულითო, უცებ. არ უწვალიაო. სახლში უპოვიათ.

სიტყვები ლოდებად იქცნენ და პირდაპირ ჩემს თავზე დაეშვნენ.

სამ დღეში გადაწყვიტეს მისი დაკრძალვა, ქალაქის ზემოთა სასაფლაოზე. ქალაქს ორი სასაფლაო აქვს, ზემო და ქვემო. ზემოთა სასაფლაო, ბორცვებიანია, აღმართებით. სანამ აქ ამოვიდოდით სკოლა უნდა გაგვევლო. ნატა ჯერ სკოლაში მიასვენეს. ბევრი ვიტირეთ. გავუყევით სასაფლაოს ოღრო-ჩოღრო, თოვლიან, გაყინულ გზას.

მივყვები ჩემი მასწავლებლის სასახლეს, ცრემლები ღაპა-ღუპით ჩამომდის, თეთრ გზაზე, ჩემ მიერ დაყრილი ვარდის ფურცლები წითელ ალმასებად ბრწყინავს, ისევე, როგორც ნატას ბეჭედი. მივუყვები გზას და მახსენდება, ამბავი, რომელმაც ჩემს მასწავლებელთან სამუდამოდ დამაკავშირა.

ის დროა, საქართველომ როგორც იქნა თავისუფლება მოიპოვა, ყველას უყვარს სამშობლო, ყველა პატრიოტად გარდაისახა, „ჯოს, ჯოს, ჯოს“, ისმის ყველგან. ის დროა, აი საქართველო მხოლოდ ქართველებისთვის რომ უნდათ, ქართველობა ყველაზე ამაღელვებელი და ამავე დროს შთამაგონებელი, ინსპირაციის წყარო რომ გახდა ისეთი ამბების – თავისუფლებამ რომ მოიტანა, ისეთმა თავისუფლებამ – გააზრება რომ გაუჭირდათ, იდეა რომ ვერ გაიგეს, საკუთარ ნაჭუჭში რომ ჩაკეტა ხალხი.

ამ სულისკვეთებამ, მიტინგებმა, მეგაფონებმა და მიკროფონებმა ჩემს პატარა, წყნარ ქალაქშიც ჩამოაღწია და აგვაღელვა, ძალიან აგვაღელვა.

ბებიაჩემი ოსია, ოსი. ესე იგი, ქართველი არ არის, არადა საქართველო ქართველებსო? ძალიან ეშინია, ძალიან. ჩემთან არ იმჩნევს, მაგრამ ვგრძნობ. მაშინვე გარბის და ქმრის გვარზე გადადის, თავის ოსურ გვარს ივიწყებს, ჩურთავს, ინახავს. მიტინგზეც გამოდის, ამბობს, რომ ქართველია და ძალიან უყვარს თავის სამშობლო, რომ ის და აქ მცხოვრები, სხვა ოსები არაფრით არ განსხვავდებიან ქართველებისგან. მის ამ გამოსვლას ქალაქის გაზეთიც ბეჭდავს, ახლაც გვაქვს შენახული, გაზეთ  „ბახტრიონი“-ს გაცრეცილი, გაყვითლებული ნომერი. ბებია მაღალია, წარმოსადეგი, იისფერი პალტო აცვია, მშვენიერია.

მე და ბებია, მის სოფელში მივდივართ. სოფელი თიანეთშია, ბოჭორმა ჰქვია. ბოჭორმაში ბებიას დედა, ელიჭკა გვხვდება. ელიჭკა, ქერა, წითელლოყება ქალია, თავშალწაკრული, ჭრელი თვალებით. შეშინებულია. ბებიას უყვება ამბებს, ხან ოსურად, ხან ქართულად. მაინც მესმის, ვხვდები ამ შიშს. ვიღაცეები წაუყვანიათ, მასაც ეშინია არ წაიყვანონ, თავის სოფელი არ დაატოვებინონ. უყვება იარაღიან კაცებზე, სოფელში რომ დაძრწიან. ეს შიში ჩემზეც გადმოდის. გულში მრჩება, მაწუხებს, მაფიქრებს.  მიჩნდება ათასი კითხვა, ჩემი კლასელები რას იფიქრებენ, რომ გაიგონ ბებიაჩემის წარმოშობა? ხომ არ დამცინიან? იქნებ კლასიდან გამაგდონ კიდეც?

ჩემი ფიქრები მძიმდება, მძიმდება და უკვე შავი საბურველივით მახვევია გარსს. აღარ მახარებს არაფერი, დავდარდიანდი, სკოლის გაცდენა დამჩემდა, სკოლაში რომ მივდივარ თითქოს ფეხის წვერებზე დავიპარები. წერაც შევწყვიტე.

ისტორიის გაკვეთილზე, ნატა შემოდის და მასწავლებელს სთხოვს, რომ ცოტა ხანი მასთან გამიშვას. მე გაკვირვებული ვდგები და მივყვები. ჩავდივართ ეზოში, იქვე სკამზე ვსხდებით. ნატა მიყურებს, მიყურებს დიდხანს. მეუბნება, რომ თუ რამის თქმა მინდა, მომისმენს დიდი სიამოვნებით. რამდენიმე წუთიანი დუმილის შემდეგ, ჩემი დაგროვილი შიშები კალაპოტს პოულობს და ამოხეთქავს, ვუყვები ყველაფერს, ელიჭკაზე, ბებიაჩემზე, შიშებზე, გადასახლებაზე. სირცხვილზე. მისმენს ყურადღებით. გამიღიმა, არაფერი უთქვამს, თავზე ხელი გადამისვა და გაკვეთილზე დამაბრუნა.

მეორე დღეს მე და ჩემმა კლასელებმა, ნატა მასწავლებლის გაკვეთილზე, პირველად წავიკითხეთ ვაჟა-ფშაველას „კოსმოპოლიტიზმი და პატრიოტიზმი“, ნატამ ყველას მერხებზე, ბიბლიოთეკიდან გამოტანილი წიგნები დაგვახვედრა, რომლებიც ამ წერილზე თავადვე გადაეშალა, თან გვთხოვდა, რომ ის ადგილები  გაგვეხაზა, რომლებიც იმ დროინდელი სიტუაციის შეფასებისთვის გამოდგებოდა. ვკითხულობდი  წერილს და ვგრძნობდი  ჩემი შიშები, გაურკვევლობა, სტერეოტიპები როგორ იმსხვრეოდა და იფანტებოდა. ამ თემას, სხვა გაკვეთილებიც დავუთმეთ, ძალიან ბევრი ვისაუბრეთ, ბავშვები თავისუფლად გამოთქვამდნენ აზრს. და მომინდა, რომ ჩემი ისტორიაც მომეყოლა. ჩემი შიშები გამეთქვა, რომ ისინი შიშებად აღარ დარჩენილიყვნენ. მომისმინეს, ვაჟას წერილიდან გახაზული ადგილები წაიკითხეს.

მივუყვები სასაფლაოს აღმართს, და ვფიქრობ ნატას სიზმრებზე, ერთხელ რომ გამიმხილა და მითხრა, ჩემი ძველი მოწაფეები მესიზმრებიან და გაკვეთილებს მიტარებენო.  ყველა მათგანი მოდის და ის სიტყვები მოაქვთ ჩემთან, მე რომ გავატანეო. სიტყვებს მიბრუნებენო.

თუ კი ასეა და სიტყვები ბრუნდება, მე ჰორტენზიების, ქრიზანთემების მზეს დავუბრუნებდი და იქნებ სულ ცოტათი მაინც გაეთბოთ ამ სუსხიან ზამთარს, ნატას პატარა, გაყინული სხეული.

ჩვენ, უძინართა, უსასოოთა, შეშინებული თაობა ვიყავით. ჩვენ ვოცნებობდით, რომ აქედან გაგვეღწია, რომ ჩვენს შიშებს გავქცეოდით. ვოცნებობდით, რომ ისეთი თავისუფლება გვღირსებოდა, წიგნებში რომ ეწერა, რაღაცნაირი,  ჯოებისგან და იარაღებისგან თავისუფალი თავისუფლება.

ნატამ  ჭუჭრუტანა დაგვიტოვა, საიდანაც გაღწევაზე, ჩვენ უნდა გვეზრუნა. ოღონდ ეს ჭუჭრუტანა მნიშვნელოვანი და არც ისე პტარა იყო.

და ერთხელ ცივ და ბნელ ოთხმოცდაათიანებში, ერთი პატარა ქალაქის, ერთ  დანგრეულ კინოში „უძინართა მზეს“ ერთად უყურებდნენ, სიფრიფანა, ასაკოვანი, ლამაზი მასწავლებელი და მისი რამდენიმე მოსწავლე. ჰოდა, აი, ის მომენტი რომაა, დათო, რომ შურისძიებას აპირებს და მანქანიდან პატარა ბავშვის სასახლე გადმოვარდება და დათო რომ გადაიფიქრებს, თავს დაანებებს. აი, იმ მომენტში მოგვიბრუნდა ჩევნი მასწავლებელი და გვითხრა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ, რაც ადამიანს შეუძლია, რომ გააკეთოს, პატიებააო.

როგორც იქნა, ავედით სასაფლაოს დამრეც ფერდობზე. სიცივე უკვე ძვალ-რბილში ატანს, მსხვილი ფიფქები ცისფერ ჰორტენზიებად ქცეულა, ირგვლივ ფერიების ფრთების წკრიალიც გაისმის, ქრიზანთემების ზღვა კი ჩვენს ჩათრევას ლამობს. მარადიულ სიზმრებად მოსწავლეების სიტყვები და მზეები მიყვება ნატა მასწავლებელს.

„გული მღელვარებისგან ლამისაა გასკდეს, თითქოს ცეცხლი მიკიდია, მაგრამ ქრიზანთემები და ჰორტენზიები,  გულს მიმშვიდებენ.“

უკანასკენელ, ფოთლებგაუცვენელ ვარდს ვუტოვებ, უკან ვბრუნდები, ერთი სურვილით, რომ ოდესმე, ძალიან, ძალიან შორეულ მომავალში იქნებ მეც დავიბრუნო ჩემი სიტყვები,თუნდაც სიზმრად, თუნდაც ძილში.

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები