ნაწარმოებები


ურაკპარაკის დასახმარებლად!!!     * * *     გთხოვთ შეიხედოთ ფორუმზე: #ურაკპარაკის ფორუმი >> ლიტერატურული საიტის შესახებ >> ურაკპარაკის დასახმარებლად -> http://urakparaki.com/?m=13&Forum=1&Theme=1502#Last

ავტორი: თამარ ბუკია
ჟანრი: პროზა
13 ოქტომბერი, 2008


”პატარა თეონას პატარა ისტორიები” - 5

თეონა და თოჯინა


თეონას მამიკო ”ბავშვთა სამყაროში” მუშაობდა და ყველაზე ლამაზი თოჯინები მოჰქონდა გოგონებისთვის.
”ჩემია-შენია” გოგონებისთვის უცხო იყო, ყველა სათამაშო საერთო ჰქონდათ... გარდა თითო-თითო თოჯინასი, რომელსაც ”შვილებს” ეძახდნენ.
”შვილებს” ყველაზე მეტად უვლიდნენ...
ცივ ნიავს არ აკარებდნენ...
ეზოში მხოლოდ სასეირნოდ გაჰყავდათ-ხოლმე, მაგრამ არა სათამაშოდ... ამისთვის მათ უამრავი სხვა თოჯინაც ჰყავდათ!!!
და ვერც ითამაშებდნენ გოგონები ”შვილებით”, მათი ზომების გამო: ”შვილები”, თითქმის, ნინუცას სიმაღლენი იყვნენ.
ფაიფურის ამ უზარმაზარ თოჯინებს ულამაზესი კაბები ეცვათ: ერთს - ცისფერი და მეორეს - სალათისფერი.
ქერათმიანი, ცისფერთვალა, ცისფერკაბიანი ”ციალა” - თეონას შვილი იყო...
წაბლისფერთმიანი, მწვანეთვალება, სალათისფერკაბიანი ”ნატუკა” კი - ნინუცასი.

და აი, ერთ მშვენიერ დღეს, როცა ოთხი წლის თეონა ”ციალას” ეზოში ასეირნებდა, თოჯინას ხელების  სამაგრი რეზინა გაწყდა და ”ციალას” ხელები დასცვივდა...
შეწუხდა თეონა!
როგორ მიიყვანოს ”ციალა” სახლში? მშობლებმა ხომ გააფრთხილეს, ”ამ თოჯინებით ეზოში არ ითამაშოთო”?
როგორ უშველოს თავის საყვარელ ”შვილს”?

ბევრი არ უფიქრია და მის თანატოლ თაზოს მიაკითხა.
- თაზო, შენ ხო დინდოდა, ”ციალას” მამა რომ ყოფილიყავი? ჰა, ხომ ხარ ამ თოჯინას მამა?
- ხო, ვიქნები მამა! მერე? მეც მათამაშებ-ხოლმე მაგ თოჯინით?
- დათამაშებ ტი არა, ვერ ხედავ, ”ციალას” ხელები რო სტტივა? წამო, საავანტყოფოში წავიყვანოთ...
- საავანტყოფოში?... მერე და სად არის საავანტყოფო?
- მივადნებთ... მთავარია, წამომყევი...

თეონამ ბევრი აღარ ალაპარაკა თაზო, ხელი ჩაკიდა და ქუჩაში გაიყვანა...
- საავანტყოფო, მე მდონი, ზევით არის...
- ზუსტად იცი?
- არა, ზუსტად არ ვიცი... მოდი მწერლების სასახლეში მივიდეთ... ით, რა, არ ეცოდინებათ?

ენგელსის ქუჩიდან მაჩაბლის ქუჩაზე გადაუხვიეს და მწერალთა კავშირის შენობაში შევიდნენ.
მწერალთა კავშირის შენობაში თეონას ყველა იცნობდა. ძალიან ხშირად ცენტრალური კიბის საფეხურებზე თამაშობდა-ხოლმე ”სახლობანას”.
ერთხელ დამლაგებელმა სათამაშო ჭურჭლის ქვაბი იპოვა კიბესთან. დარაჯმა გამოართვა და შეინახა, - ”ჩვენს თეონას დარჩებოდაო...”
თეონა და თაზო ”მწერლების სასახლეში” შევიდნენ. 
ამ დროს კიბეზე ახალგაზრდა მწერალმა, ნოდარ დუმბაძემ ჩამოირბინა და ბავშვებმა მას  ჰკითხეს საავადმყოფოს გზა.
- თეონა, რა გინდა საავადმყოფოში? - ჰკითხა ნოდარმა  და თეონა ხელში აიყვანა.
- აი, ”ციალა” მიმყავს... ხელები სტტივა და...
- მერე, შენმა მამიკომ ვერ მოურჩინა ხელები?
- არა, მამიტომ არ იცის... მომტლავენ, ”ციალას” უხელოდ რომ ნახავენ...
- რაო, რაო, რას მიზამენო?
- მო-მტლა-ვენ!...
- ააა! არ მოგკლავენ, ნუ გეშინია! საავადყოფოში ნუ წაიყვან შენს ”ციალას”... თუ დღეს მამიკომ ვერ მოურჩინა ხელები, ხვალ მე მოვიტან იარაღებს და ოპერაცია გავუკეთოთ, კარგი? ახლა კი  სახლში წადით ორივე... - ნოდარმა თეონას ლოყაზე აკოცა,  ჩამოსვა და შენობიდან გავიდა.
- არა, მაინც მომტლავენ!... თაზო, წამო, წამო საავანტყოფოში...
- მეშინია, თეონა!
- რისი დეშინია? ტაცი არა ხარ?
- მეშინია! - და თაზომ ტირილი დაიწყო...
- შენს სახლში წასაყვანად არ მცალია! თუ დინდა, ათ დამელოდე! მე მივდივარ საავანტყოფოში.... - თეონამ ”ციალა” გულში ჩაიხუტა და სწრაფად გავიდა შენობიდან.

მაჩაბლის ქუჩა გაიარა და კიროვის ქუჩით ლენინის მოედნისკენ დაეშვა.
დაიღალა... დიდი იყო ფაიფურის ”ციალა”...  და მძიმეც... ხომ არ დაგავიწყდათ, რომ თეონა ოთხი წლის იყო მხოლოდ?!...
”დავისვენებო”-იფიქრა, სადარბაზოში შევიდა და კიბეზე ჩამოჯდა. სადარბაზოს კარი ღია იყო და თეონა გამვლელ-გამომვლელთა თვალიერებით გაერთო...
კარგა ხანს იჯდა ასე....
ქუჩაში გამვლელთა ნაკადმა მოიმატა, - ხალხი სამსახურიდან სახლებში ბრუნდებოდა.
და უეცრად ძალიან ნაცნობი ხმა შემოესმა ქუჩიდან... მერე იმ ხმის პატრონიც დაინახა, რომელიც მეგობართან ერთად მიუყვებოდა ქუჩას...
- პაპა!... პაპა!!!...- მთელი ხმით იყვირა თეონამ.
- თეონას ხმა იყო!... - შალიკომ ირგვლივ მიმოიხედა.
- მოგეჩვენებოდა! აქ რა უნდა თეონას?! - უთხრა მეგობარმა და ის იყო, გზა უნდა გაიგრძელებინათ, რომ...
- პაპა!!! ათ არ დამტოვო!... - აშკარად გაიგეს თეონას ხამა.
- თეონა, სად ხარ, შვილო! - იყვირა შალიკომ და კვლავ ირგვლივ მიმოიხედა.
- ათა ვარ, ათ!!!  ტიბეებთან!... - სადარბაზოსთან  თეონა გამოჩნდა თავის ”ციალასთან” ერთად.
- თეონა, აქ რა გინდა?! დედაშენი სად არის?
- დედა სამსახურშია...
- და ბებიაშენი?
- სახლში...
- აბა, შენ რა გინდა აქ?! მარტო წამოხვედი?
- ”ციალა” წამოვიყვანე საავანტყოფოში... მარტომ არა, თაზოც იყო...
- თაზო სადღაა?!  გამაგიჟებს ეს ბავშვი!
- თაზო მწერლების სასახლეში დავტოვე... ტიროდა... შეეშინდა და... მე არ შემეშინდა!...
- ჰო, შენ რა შეგაშინებს! ტყიდან გამოვარდნილი ძუ მგლის არ შეგეშინდება, ალბათ! წამო, დროზე... თაზო არ წავიდეს სადმე! ბავშვი არ დაიკარგოს!
- პაპა, დავიღალე! ”ციალა” შენ წამოიყვანე, რა?
პაპამ მსუბუქად აიტაცა ხელში ”ციალა”, თეონას ხელი ჩაჰკიდა და სწრაფი ნაბიჯებით  წავიდა ”მწერალების სასახლისკენ”, სადაც ატირებული თაზო დატოვა თეონამ.
თაზო ისევ კიბეებზე იჯდა და ტიროდა.
დარაჯი უშედეგოდ ცდილობდა მის დაწყნარებას.
- თაზო, შენ ხომ დიდი ბიჭი ხარ? რა გატირებს, ა?
- თეონამ დამტოვაააა!...
- მერე? რატო დაგტოვა?
- მე არ წავყეეეევიიიიი!..
- კაცი არა ხარ? რა გატირებს?! შენ არ წაყევი და კიდე შენ ტირი?... ბიჭო, გოგო მარტო როგორ გაუშვი? აი, შეგარცხვინე შენ... კარგი, ხო...
- სახლში მინდააააა!
- წადი მერე...
- მეშინიააააააააააა!....
- ვახ, კაცო, რა ხათაბალაში გამხვია ამ გოგომ? ვის დაუტოვა ეს ცრემლების გუდა აქ, ა?
- არა ვარ ცრემლების გუდააააა! მე თაზო ვაააააარ!....
- მაიცა, შვილო, ჩამოვა მაღლიდან ვინმე და  და გავატან შენს თავს....

ამ დროს სასახლის კარებში თეონა და შალიკო გამოჩნდნენ.
- აი, პაპა, ათ დავტოვე თაზო!... უი, ტიდე ათ ყოფილა! ადე, თაზო, სახლში წამოდი!
- ვაა, კიდე კარგი, მოაკითხეთ ბავშვს! ყურები წაიღო ტირილით...

თაზომ, თეონა რომ დაინახა, ტირილი მყის შეწყვიტა, ფეხზე წამოხტა და გახარებული ამოუდგა გვერდით.
- რატო ტიროდი, თაზო, ჰა?
- შემეშინდა  და იმიტო...
- მე რო წავედი იმისი შედეშინდა?  დედონა, აღარ მოვაო? ჰა, თაზო?
- ხო!...
- და სახლში რატო არ წახვედი? ვერ მიადნებდი?
- მივაგნებდი, მაგრამ... მე ქუჩაზე გადასვლა არ ვიცი... შენ - იცი და მე - არა!...
- მადას რა უნდა? დაიხედები ზემოთ და თუ მანთანა მოდის, - დაჩერდები, თუ არ მოდის, - დადახვალ!!! დაიდე?...

იმის აღწერას არ დავიწყებ, რა ორომტრიალი ატყდა ეზოში, როცა გაიგეს, რომ ორი ბავშვი ერთად დაიკარგა! ან იმ სიხარულს რა აღწერს, როცა ორივე ბავშვი საღ-სალამათი დაუბრუნდა მშობლიურ ეზოს?!
ვიტყვი მხოლოდ, რომ ორივეს, თეონასაც და თაზოსაც კატეგორიულად აეკრძალათ... ”სახლობანას” თამაში და ქუჩაში ”ცხვირის გაყოფა”.




საბავშვო ბაღში


ოთხიწლინახევრის თეონა საბავშვო ბაღში მიიყვანეს და საშუალო ჯგუფში ჩარიცხეს, იმავე ბაღის უმცროს ჯგუფში კი - მისი ორი წლის დაიკო ნინუცა. ნინუცა შემოდგომაზე 3 წლისა უნდა გამხდარიყო და ამიტომაც ჩარიცხეს ბაღის უმცროს ჯგუფში.
თეონას ოჯახში ყოველთვის ერთი და იგივე ესმოდა:
- ნინუცა პატარაა, შენ უნდა დაუთმო!...
- ნინუცა პატარაა, შენ უნდა მოუარო...
- აბა შენ იცი, ნინუცა პატარაა, არავის დააჩაგვრინო...

და თეონაც ყოველთვის უთმობდა, უვლიდა ნინუცას, არავის აჩაგვრინებდა... ხანდახან ჭკუასაც არიგებდა-ხოლმე... და ნინუცაც უსაფრთხოდ გრძნობდა თავს, თუ მისი უფროსი დაიკო მის გვერდით იყო!

ერთ დღეს დედამ შენიშნა, რომ ბავშვები ჩაჩაჩული გეტრებით მოვიდნენ სახლში.
და ასე გრძელდებოდა მთელი თვის განმავლობაში, რადგან საღამოს არცერთ გეტრს რეზინა აღარ იჭერდა წვივებზე.  მეორე დღეს ყოველთვის ახალ გეტრებს აცმევდათ დედა და გეტრები იმავე დღეს ეჩაჩებოდათ გოგონებს.
- რა საშინელი გეტრებია!... სულ არ უვარგათ რეზინები... - აღშფოთებას ვერ მალავდნენ დედა და ბებია.
- რაღა ამათ გეტრებს ემართებათ ასეთი უცნაურობები?! - უკვირდა მამას და გეტრების მთელი შეკვრა მოჰქონდა სახლში.

ერთ მშვენიერ დღეს მამიკომ მაგნიტოფონი მოიტანა, - გოგონების ხმა უნდა ჩავიწეროო.
და აი, დასვეს თეონა და ნინუცა მაგნიტოფონთან,  წინ მიკროფონი დაუდგეს და სთხოვეს, რამე მოგვიყევითო.
- მე წითელთუდას მოვყვები... - თქვა თეონამ.
- მე კიდე გეტრობანას...
- რას მოყვები, ნინუცა? - ჩაეკითხა დედა.
- გეტრობანას...
- გეტრობანა რა არის?
- ჯერ ჩემი ჯერია, ოოოჰ! - ტუჩები დაბერა თეონამ და თვალები აუწყლიანდა.
- კარგი, მოყევი...
- იყო და არა იყო რა, იყო ერთი დოდონა. ეს დოდონა დედიტოსთან და მამიტოსთან ერთად ცხოვრობდა სოფელში, მისი ბებიტო ტი ტყეში ცხოვრობდა... ბებიტომ წითელი თუდი მოუთსოვა და ამიტო წითელთუდა დაართვეს. ერთხელ წითელთუდამ თთვა, ბებო უნდა ვნახოო და თან მდლებისდანაც დავიცვაო... დათანხმდა მისი დედიტო და წადიო - უთხრა. წითელთუდამ აიღო ტალათი  და დედას მიუტანა. ტალათაში დედამ ჩაულადა ყვეეელი, პუუური, ხაჭა-პუუური, ხააალვა... დედა, ხალვა მეც მინდა, რა?!
- ჯერ მოყევი და მერე...
- მინდა, ვააა! ხალვას თუ არ მომცემთ, არაფერსაც აღარ მოვყვები...
- არ მოყვები და მაშინ ნინუცა მოყვება ... რას მოყვები ნინუცა?
- გეტრობანას...
- და რა არის ეს ”გეტრობანა”? - იკითხა მამამ.
- ”გეტრობანა” თეონას მოგონილი თამაშია!... თეონა არის-ხოლმე დედა... ჩვენ კი - შვილები ვართ. ხოდა დედა გვეუბნება-ხოლმე, ”მოდი გეტრებს რეზინები დავაძროთო”... ჩვენც ვაძროოობთ... ვაძროოოოოოობთ!... იცი, რა ძნელია-ხოლმე ზოგჯერ? მერე თეონაც მეხმარება-ხოლმე რეზინების გამოძრობაში...
- მარტო თქვენ აძრობთ-ხოლმე ამ რეზინებს? - მამამ მრავალმნიშვნელოვნად გადახედა დედას, "აი, თურმე, ჩემს მოტანილ გეტრებს არაფერიც არ ჭირთო!"
- არა, მთელი ჯგუფი...
- და რად გინდათ ეს რეზინები? - იკითხა გაკვირვებულმა დედამ.
- თეონა რაგატკებს უკეთებს-ხოლმე ბიჭებს... ისინი ჯოხებს პოულობენ, თეონა კი რეზინებს აბამს... იცი, რამდენი გააკეთა უკვე? ყველა ბიჭს აქვს უკვე თავ-თავისი რაგატკა.... ეხლა გოგოებსაც უკეთებს....

ეს ჩანაწერი ძალიან დიდხან ართობდა ოჯახის წევრებს.


* * *
სულ რამდენიმე დღის წინ ნინუცა სამი წლისა გახდა.

გვიანი შემოდგომა იყო. გარეთ საკმაოდ ციოდა.
გოგონები უკვე დიდი ხნის დაძინებულები იყვნენ...
ის იყო, უფროსებიც დასაძინებლად მოემზადნენ, რომ ნინუცამ ტირილი დაიწყო.
ნინუცა ვერც იღვიძებდა და ძილში რაღაცას ითხოვდა.
- რა გინდა ნინუცა? გაიღვიძე, დედიკო... აბა, კარგად მითხარი, რა გინდა?!
- ოჩივარადა მინდააა!!!
- რა გინდა, მამიკო?!
- ოჩივარადა მინდააა!!!
- რა არის ეს ოჩივარადა, ხალხო? თიკი, რა უნდა ბავშვს?
- აზრზე არა ვარ... არც გამიგია მისგან ეს სიტყვა.

ნინუცას ტირილზე თეონასაც გაეღვიძა.
- დე, რა უნდა ნინუცას, რატომ ტირის?
- არ ვიცი... რაღაც ოჩივარადას ითხოვს.... სად მიდიხარ, თეონა?!

თეონა საწოლიდან გადმოვიდა, თავის ჩუსტებში ჩაყო შიშველი ფეხები და შემოსასვლელი კარი გამოაღო.
- სად მიდიხარ, ბებო?!... თეონა გაცივდები!... შემოდი ახლავე!
- ნინუცას ოჩივარადა  უნდა მოვუტანო...

ამ სიტყვებით თეონა ეზოში გავიდა, მათი სახლის კართან დარგულ ტუიას ბუჩქს ერთი ტოტი წაატეხა,  სახლში შემობრუნდა და ნინუცას მუჭში ჩაუდო:
- აჰა, შენი ოჩივარადა... დაიძინე, ნინუცა... იავ-ნანა, ვარდო, ნანა, იავ, ნანინაოოო..

თეონას სიმღერა რომ გაიგო, ნინუცამ ტირილი შეწყვიტა, მძინარემ მაგრად მოუჭირა ხელი ტუიას ტოტს და მომღიმარი სახით გადაბრუნდა კედლისკენ.

- თეონა, რა არის ოჩივარადა? - ჩაეკითხა ნინო ბებია.
- არ ვიცი... მე ყვავილი მდონია და...  ყოჩივარდა ხო ყვავილია, ბე? ხოდა, ხო დავს ერთმანეთს ყოჩივარდა და ოჩივარადა?... დღეს მასწავლებელმა ზღაპარი წაუტითხა ამათ, ყოჩივარდაზე იყო... ხოდა, ალბათ ამასაც მოუნდა ყოჩივარდა...



* * *
დაზამთრდა.
თეონას ლამაზი ქურქი უყიდეს, მისი ”დაპატარავებული” ქურქი კი - ნინუცას მფლობელობაში  გადავიდა.

ერთ მშვენიერ დღეს, როცა გოგონების სახლში წაყვანის დრო მოვიდა და თეონას კარადა გამოაღეს, ქურქი ადგილზე აღარ იყო. მის ნაცვლად თხელი, გაქუცული პალტო ეკიდა.
ატყდა ერთი ამბავი. მთელი ბაღი ეძებდა თეონას ქურქს, - უშედეგოდ!

პატარა ნინუცა მეორე სართულზე აბრუნდა, ბაღის გამგის კაბინეტში შევიდა და ომახიანად განაცხადა:
- ახლავე დაგვიბრუნეთ ჩემი დის ახალთახალი ქურქი!... ეს რომ ვერ ვიპოვოთ, აბა მე მომავალ წელს რა უნდა ჩავიცვა?!
- მე უნდა დაგიბრუნო, ნინუცა? მე რომ არ ვიცი, ვინ წაიღო თეონას ქურქი?
- გამგე თუ ხარ, ესეც უნდა იცოდე! - რიხიანად თქვა ნინუცამ, მობრუნდა და კაბინეტიდან გავიდა.

დაიბნა ბაღის გამგე, ვერაფერი უთხრა 3 წლის გოგონას...

ის იყო, ნინუცა დაბლა ჩავიდა, რომ ბაღის ფოიეში ერთ-ერთი გოგონას, ქეთის დედა შემოვიდა და თეონას ქურქი შემოიტანა.
- თქვენი ჭირიმე, მაპატიეთ... ბაბუამ წაიყვანა ქეთი და მისი პალტოს ნაცვლად თეონას ქურქი ჩაუცმევია... აი, ქურქი მოვიტანე, ჩვენს პალტოს კი - წავიღებ...

მეორე დღეს, როცა თეონას ჯგუფი  სასეირნოდ გაიყვანეს ეზოში, ბავშვებმა დამალობანა წამოიწყეს. თეონამ დადხანს იფიქრა, სად დავიმალოო და... საკუთარ კარადაში შეძვრა.
კარადაში თბილოდა.
თეონა თავის ქურქში გაეხვია და გაიტრუნა....

დამალობანას თამაში დამთავრდა, ჯგუფი ოთახში დაბრუნდა.
შემდეგ ივახშმეს და მშობლების მოსვლამდე იქვე, ოთახში დაიწყეს თამაში.
ყველა ჯგუფი მეორე სართულზე იყო. დაბლა ფოიეში მორიგე იდგა.
თითოეული ჯგუფიდან თითო ბავშვი ეხმარებოდა-ხოლმე მორიგეობაში.
ამ მორიგე ბავშვების ფუნქცია იყო ფოიეს მორიგის მიერ დაძახებული ბავშვის ოთახიდან გამოყვანა.

თეონას და ნინუცას პაპამ მოაკითხა.
მორიგე ბავშვები კისრისტეხით გაცვივდნენ დერეფნის სხვადასხვა მხარეს დების მოსაყვანად.
ნინუცა მოვიდა, თეონა კი...
არ იყო ჯგუფში თეონა!
აქეთ ეცნენ, იქით ეცნენ, - არ არის ბავშვი.
მასწავლებელმა, წარბი რომ არ შეტოკებია, ისე  თქვა:
- თეონას ბებიამ მოაკითხა და წაიყვანა...
- როგორ, თეონა წაიყვანა და ნინუცა დატოვა?
- დიახ... მხოლოდ თეონა წაიყვანა...

პაპამ ხელი დაავლო ნინუცას და ჩქარი ნაბიჯით წავიდა სახლისკენ.
კარის შეღებისთანავე იყვირა:
- ნინო, თეონა რომ წამოიყვანე, ნინუცა ვის დაუტოვე, ა?
- რას ამბობ, შალიკო, როდის წამოვიყვანე თეონა?! ბავშვებს მე გამოვიყვანო, დილასვე არ მითხარი?...  მე არ ვყოფილვარ ბაღში...

შალიკო მობრუნდა და სირბილით დაბრუნდა ბაღში.
- თეონა სად არის, ქალბატონო იზო? - მკაცრი ხმით ჰკითხა ფოიეს მორიგეს.
- იცით რა, ვიღაცამ ნამდვილად წაიყვანა თეონა. მე მეგონა, ბებიამ გამოაგზავნა.
- რას ამბობთ, რას?! ერთ ბავშვს წაიყვანდნენ და მეორეს - არა? სად არის თეონა, მე თქვენ გეკითხებით!

და ისევ აწრიალდა მთელი ბაღი. არავინ იცოდა თეონას გაუჩინარების  მიზეზი...
სიმწრით თითებს იმტვრევდა ჯგუფის მასწავლებელი, მოთქმით ტიროდა ფოიეს მორიგე... ადგილს ვერ პოულობდა ბაღის გამგე...

უცებ...
- პაპა... - მოისმა კარადებიდან თეონას ხმა.
- ეს თეონაა!...  - იყვირა შალიკომ, - სად ხარ, თეონა, დამენახე!...
- ათა  ვარ, პაპა!!!

შალიკოზე წინ ფოიეს მორიგე გარბოდა. თეონას კარადასთან რომ მივიდნენ, დაინახეს, რომ ნამძინარევი თეონა კარადის წინ იდგა და ცალი ხელით თვალებს იფშვნეტდა, მეორე ხელით კი საკიდიდან თავისი ქურქის ჩამოღებას ლამობდა.

- ჩემი თურთი ტიდე რომ არ მოეპარათ, ათ ვყარაულობდი... - თქვა თეონამ და შალიკო პაპას შესცინა.

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები