ნაწარმოებები


გამოიწვიე პოზიტივისათვის     * * *     შეიხედეთ ლიტ-მოვლენაში     * * *     ურაკპარაკის მობილური ვერსია!!!     * * *     შეიხედეთ თემაში: ურაკპარაკის ფორუმი >> ლიტერატურული საიტის შესახებ >> ურაკპარაკის მობილური ვერსია - http://urakparaki.com/?m=13&Forum=1&Theme=1509

ავტორი: ჯოანა
ჟანრი: პროზა
28 აგვისტო, 2014


ზამთარი ჩვენი სულებისა


        ძალიან აცივდა იმ წელს. ყინვა ტანსაცმელში კანამდე ატანდა, კანიდან ხორცში, ხორციდან -ძვლებში, ძვლებიდან კი პირდაპირ სულს ყინავდა. შეშის ღუმელი შეუსვენებლად და დაუნანებლად წვავდა ნედლ, მოქვითინე, ახალგაზრდა ხეებს. მოჭრილებს იმისთვის, რომ ადამიანების ყინულებად ქცეული სულები გაელღო, გაეთბო.
      ქარიც ამოვარდებოდა ხოლმე, იწივლებდა, იკივლებდა, აიტაცებდა წვრილ კენჭებს, მიწას, შემოდგომიდან მორჩენილ გამხმარ ფოთლებს, წაიღებდა, წაიღებდა ზეცამდე, მერე დაატრიალებდა, დააბზრიალებდა და მთელს დედამიწაზე გაშლიდა, გაფანტავდა.
თან როგორ ზუზუნებდა. მისი ზუზუნი, მისი მოთქმა - სიკვდილისწინა ძრწოლას ჰგავდა. სიკვდილისწინა შიშსა და სასოწარკვეთას. სიცივესთან ერთად აღწევდა ისიც სულებამდე, წეწავდა, გლეჯდა უკვე გაყინულ სულებს, ნაფლეთებად აქცევდა.
          მხოლოდ გაზაფხულის ენძელებს და ვარდისფერ ყოჩივარდებს შეეძლოთ, გაემთელებინათ და გაელღოთ სიცივისგან გაყინული და ქარისგან დაფლეთილ სულები.
ასე იყო, ყოველ შემთხვევაში, აქ,ჩვენთან, პატარა ქალაქში, ასე გვჯეროდა და ასეც ხდებოდა ხოლმე.
            მაგრამ იმ წელს ზამთარი გრძელი გამოდგა, თან სასტიკი, ძრწოლის მომტანი ქარი ახლდა, ერთად მოქმედებდნენ, ერთად მოჰქონდათ სასოწარკვეთა, უიმედობა, შიში.
ციოდა- მეთქი, თან ძალიან. გარეთ ეზოებში, ქუჩებში, უბნებში მრავლად ეყარნენ სიცივისგან მოკლული ფეხებაშვერილი ბეღურები. თვალ გახელილები, ნისკარტებ დაღებულები, ფრთებ ჩამოყრილები გაეშეშებინა ცივ ზამთარს.
        უუუ, როგორ ციოდა.
    ყველგან ატანდა ზამთარი, ჩითის ნაჭრებით საგულდაგულოდ დაგმანულ ფანჯრებში, ღუმლის მილებში შემოძვრებოდა და ცეცხლს გვიქრობდა, კვამლით გვახრჩობდა. იქნებ მოქვითინე, ნედლი, ახალგაზრდა ხეების გადარჩენა უნდოდა? ენანებოდა ადამიანის გასათბობად მსხვერპლად შეწირულები. არ ვიცი, იქნებ.
რამდენი პასუხგაუცემელი კითხვები დამრჩა, რამდენ იდუმალ მოვლენას ავუღელვებივარ მაშინ.
ჩაიდანი კი იდგა და თუხთუხებდა  მთელი დღე, მთელი ღამე. სულ არ ანაღვლებდა სახლში შემოჭრილი ქარები და ყინვები, არც ადამიანები აღელვებდა გაყინული და დაფლეთილი სულებით.
ადამიანებს კი აღელვებდათ - ჩაიდანი, ძალიან აღელვებდათ, პერიოდულად ცხელი ცაცხვის ყვავილების ჩაით ითბობდნენ სხეულებს, სულებსაც, ამიტომ ცდილობდნენ ჩაიდანს არ შეეწყვიტა თუხთუხი, ის კი დუღდა და დუღდა.
        იმ წელს პაპა ძალიან შეაწუხა სიცივემ, სულსა და გულში უვლიდა. ღამე არ აძინებდა, სულ სციოდა, ვეღარაფრით გაეთბო სიცივისა და ავადმყოფობისგან ისედაც გაყინული ძვლები. განსაკუთრებით ძვლებამოცლილი, ნაოპერაციები , მარჯვენა ბერა თითს უჩიოდა, სიცივისგან ულურჯდებოდა, ძვალი არ ჰქონდა და ვერ აკავებდა ყინვას, რომლისთვისაც ერთგვარ სარკმლად, შესასვლელად ქცეულიყო პაპას ძვლებამოცლილი ბერა თითი, რომ თავისუფლად ეჯლიგინა და ენავარდა მის ბებერ სხეულში, გაეყინდა და გაეთოშა, მისი სხეულიდან კი ჩვენთანაც გადმოსულიყო, ჩვენს ხის ფიცრებისგან შეკოწიწებულ სახლში გამეფებულიყო და კიდევ უფრო გავეყინეთ,ისედაც სიცივისგან მოკანკალეები.
გადავწყვიტეთ, რამე გვეღონა, სანამ ბოლოს მოგვიღებდა გათამემებული, პაპას უძვლო თითიდან სახლში შემოჭრილი ზამთარი.
ჯერ ზეწრები დავხიეთ, ჩემი და  ჩემი დის წითელვარდებიანი, საზაფხულო, ნაირფრად მოქარგული კაბაც მივაყოლე, დავიწყეთ ჩვენი სახლის ხის კედლების ამოქოლვა. ნაჭრებს ვტენიდით ყველა ჭუჭრუტანაში, რომ ქარი და სიცივე შეგვეჩერებინა. დავყვებოდი ხის გაუთლელ, უხეშ ფიცრებს, ყურს ვადებდი, სულგანაბული ვუსმენდი, სადაც კი სიცივის გულისცემა და ქარის შემაძრწუნებელი ზუზუნი შემომესმეოდა, იქ ვჩურთავდი ფერად ნაჭრებს.
        ნაჭრები რომ შემომელია, აბრეშუმის კოჭებამდე გრძელი ღამის  პერანგებიც ზედ მივაყოლე. ღამის პერანგებს ჩემი ღამეული სიზმრები და კოშმარებიც თან მიჰყვა.
    სიზმრებით ამოვქოლე სახლის კედლები. დავრჩი სიზმრების გარეშე, ერთი კოშმარიც კი არ დამრჩა. დაიწყო გრძელი უსიზმრო, ნაცრისფერი ღამეები. წარმოსახვის და ფანტაზიის ეკრანი ჩაქრა.
ვერ დააკავა ზამთარი დასაგმანად გამეტებულმა კოშმარებმა. მაინც შემოიჭრა. ოო, როგორ ძალიან აცივდა. პაპა ისევ აკვნესდა. ისევ წყევლიდა გაჩენის დღეს. ისევ ნატრობდა მოუსავლეთში წასვლას. ისევ ელოდა სიკვდილს.
      კვნესოდა, ტიროდა კაცურად, ბებერ კაცურად. სტკიოდა, აწუხებდა სიცივისგან დაბზარული და დასუსტებული ძვლები.
და გადავწყვიტე. რაც არის, არის,  წავალ მეთქი, იქნებ ვუშველო მეთქი, იქნებ მეთქი.
ავდექი და მოვისხი თავშალი - წენგოსფერი, მორთული ფოჩებით, მზისფრად ნაქარგი,  ბებიაჩემის - მკვნესარე პაპას ცოლის, ნაქონი და ნამზითვი. მიყვებოდა ბებიაჩემი: ბებიაჩემმა მომიქსოვაო, ზამთარს უძლებსო, ვერ ატანს შიგაო. ბებიაჩემის ბებიაჩემს ღამე უთენებია ამის ქოსვაში, ლოცვები უბუტბუტია, შელოცვები უთქვამს. მერე მზის გულზე დაუდია, მზეს გადაუხუნებია, ბებიაჩემის ბებიაჩემის დროინდელი მზის სხივები ჩარჩენილა შიგ, შიგ ჩასძინებიათ, ამ თავშალში. ამიტომ უძლებსო ყინვასო -თან მეფერებოდა, თან ჩამჩურჩულებდა თავშლის ამბებს ყინვისგან აქვითნიებული პაპას ცოლი, იგივე ბებიაჩემი.
ხელთ პაპას ჯოხი დავიჭირე, კაკლის ხისგან გამოჭრილი, მოხატულ-მოკაზმული. ფეხსაცმლის ძირებზე ჯაჭვები ამოვიხვიე, გავიხურე ფიცრის სახლის ფიცრის კარი. მივატოვე ღრიჩოებში გაჩრილი სიზმრები და წავედი.
      წავედი - რომ როგორმე გადამერჩინა ჩემი ფიცრის სახლი, პაპა, ბებიაჩემი და ჩემი სიზმრები. გადამერჩინა გაყინვას, ქარისგან დაფლეთვას, ცაში ატაცებას და მერე მთელ დედამიწაზე მოფენას.
რაღა მეშველებოდა, რა მექნა, რა გზას დავდგომოდი, სამყაროს რომელ კუთხეში წავსულიყავი, მერე რომ დაფანტული ნაკუწები შემეკოწიწებინა, ამეწყო, გამემთელებინა, რეალურ დროდ მექცია ისევ წარსულის მოგონებებად დარჩენილი სახლი, პაპა, ბებია და თუნდაც მოთუხთუხე ჩაიდანი? დაკუწული კაბები, აბრეშუმის პერანგები და სანახევროდ გარეთ გამოკიდული კოშმარები?
წავედი.

მივდივარ, ნამქერი გარშემო მივლის, ყინვა გულამდე ჩაღწევას ლამობს, ქარი ნერვებმოშლილი ცდილობს მზეჩარჩენილი, წენგოსფერა თავშლის მოხდას. ერთი სული აქვს, მომხადოს, აიტაცოს, დაანაკუწოს, გააქროს, მოსპოს. ბეიაჩემის ბებიას ლოცვა მშველის, მისი ბუტბუტი ჩამესმის.
შვილო.
შვილი შვილო.
შვილი შვილი შვილო.
შვილი შვილი შვილი შვილო-
მზე - შენთანა, ლხინი - შენთანა.
ჭირი- იქა, ყინვაც  -იქა.
ქრისტეს დედავ მარიამო-
შავო კლდეო,
წითელ წყარო,
მთვარევ მრგავლო,
თეთრო ცხენო
და მხედარო.
შვილი ჩემი
შვილთა ჩემი
განაშორეთ
ავ გულსა.
ავ თვალსა.
ავ ყინვასა.
სასულეთში გადასახლებული დიდი ბებიების ბუტბუტი მიცავს, ფანტავს ნამქერს. წინ მივდივარ. ბებიაჩემი მიყვება(მაგონდება): გოგო ყოფილა ერთი, კეთილი, ლამაზი, ობოლი.
დედინაცვალი ყოლია ბოროტი და ავი. გამოუგდია ერთხელ სახლიდან გოგო, ზამთარი იდგაო. ოოო, როგორი სუსხიანი და ცივიო. წადი და მარწყვი მოუტანე ჩემს ქალსაო, ყვავილებიც მოაყოლეო, გაზაფხულის სურნელოვანი ყვავილებიო. უვლია ამ გოგოს უვლია და ზამთრის სულს და მბრძანებელს შეხვედრია. შესცოდებია გოგო და გამოუშვია ცოცხალი, გაუყინავი,
მარწყვებიც გამოუტანებია და ყვავილებიც ხარბი და ავი დედინაცვლისთვის. თავშალი ეფარა გოგოსო, წენგოსფერიო, ფოჩებიანიო მზის ფერი ყვავილებით დაქარგულიო.
ვიარე, ვიარე, ვიარე.
ცხრა მთა და ცხრა ზღვა, ცხრა მდინარე, ცხრა ღელე გადავლახე .
წმინდა გიორგის, თეთრ ბატონს ბატკანი ყავსო, ოქროსფეხებიანი. იმის მატყლი თუ შეაჩერებს ყინვას, სიცივეს - ისევ ყურთ ჩამესმის დიდი ბებიას ძილის წინ მოყოლილი ამბები.
გორაზე ტაძარია -ძველი დანგრეული, ხავსშეპარული კედლებით. ტაძარში საკურთხეველია - მიტოვებული და ობმოკიდებული.
წმინდა გიორგის ხატი მოწყენილია. იქვე ბატკანი ძოვს. მივდივარ ვიხუტებ, ვეფერები, ვეალერსები. ყინვა მიყინავს ბატკნის ენისგან ალოკილ და ლორწომოდებულ ლოყებს. მცივა, ლამისაა ვიღრიალო ისე მივლის სიცივე სხეულში.
ჟანგმოდებული მწვანე მაკრატელი თან მაქვს(ამით დავკუწე ზეწრები, პერანგები, სიზმრები. ამით მიკერავს ხოლმე ბებია ზაფხულში ყვავილებიან კაბებს, რომლებსაც მერე ზამთარში ვჭრი და კედლების ღრიჭოებში ვტენი). ვიღებ მაკრატელს ბატკანს შუბლზე ვაჭრი თავის ბატკნურ თმებს, ვიკრავ უბეში, გულთან ახლოს და მოვრბივარ.
სირბილით გადმოვდივარ ცხრა ზღვას, ცხრა მთას, ცხრა მდინარეს და ღელესაც.
ვბრუნდები სახლში.
სადაც სიცივისგან ატირებული პაპა კვნესის და ბებია გაყურებს ჩემს გზას. სადაც ფიცრებში საცოდავად მკვნესარე ჩემი ღამეული სიზმრები ებრძვიან ქარს და ზამთარს, იცავენ ჩემს სახლს - წარსულად ქცევისგან, ქარის აფრიალებისგან და გაფანტვისგან. რაღა მეშველება მერე, რაღა შეაგროვებს მათ ნარჩენებს, როგორღა ვაქციო წარსული მოგონებები რეალობად.
ქარი როგორ ზუზუნებს, როგორ ყმუის მშიერი მგელივით.
სახლში ვარ. მატყლს ვართავ, უხეშ ძაფად ვაქცევ წმინდა გიორგის ბატკნის თმებს.
ვიმარჯვებ ჩემს სპილენძის ყაისნაღს.
პაპას უძვლო თითის ზომებს ვიღებ და ვუქსოვ, ვუქსოვ საფარველს - რომ დაიცვას პაპას სხეული ზამთრისგან, დავიცვა ჩემი სახლი გაქრობისგან, წარსულში გადაბარგებისგან, ქარისგან ნაცარტუტად ქცევისგან. მერე რაღა შეაგროვებს ნარჩენებს.
სამი ღამე ვქსოვე.
სამი ღამე ლოცულობდა ბებიაჩემი.
სამი ღამე ტიროდა ბებერ კაცურად პაპაჩემი.
ბოლოს მოვქსოვე.
მოერგო, ბოლომდე შემოეხვია, კანთან შეხორცდა, შეეზარდა.
სიცივემ შეწყვიტა პაპაჩემის ბებერ სხეულში თარეში. რადგან სარკმელი მივუხურეთ ზამთარს, სახლშიც ვეღარ შემოვიდა, ვეღარ შემოჯლაგუნდა, ვეღარ აგვიწეწა სულები.
დათბა. თითქოს ქარიც ჩადგა.

.....
გაზაფხულია, მზე იხედება ჩემი სახლის ფიცრების ჭუჭრუტანებიდან. სიზმრები დამიბრუნდნენ. ფერებიც დაბრუნდნენ. ნაცრისფერი უხმოდ გაიძურწა. ჩიტები მოვიდნენ და ზამთრისგან მოკლული ბეღურები მიწას მიაბარეს. ახლა ვეღარსად ნახავდით ფეხებაშვერილ, თვალღია და ფრთებჩამოყრილ მკვდარ ჩიტებს.
ბებიაჩემი საკერავს მიუჯდა, ახალი ნაჭრები ფერად-ფერადები და დაქარგულები ამოიღო ძველი კიდობნიდან. კაბებს გვიკერავს მე და ჩემს დას,  ლამაზებს, ყვავილებიანებს, გაშლილებს.
პაპაჩემი შემოდის კარში. მაღალია, ზორბაა ვერ ეტევა, ხის სახლის ხის კარში. ხმამაღლა როხროხებს უხარია, თმას ისწორებს ბებიაჩემს ეხუმრება, თვალს უკრავს, თავს აწონებს.
მივდივართ. მე, ჩემი და და პაპა.
აქვე პატარა ტყეა, ენძელები და ვარდისფერი ყოჩივარდები უნდა დავკრიფოთ. წინ პაპა მიგვიძღვება, ძვალგამოცლილ თითს წმინდა გიორგის ბატკნის თმისგან ნაქსოვი საბურველი უმშვენებს.
მიხარია.
სიცივემ და ზამთარმა ვერ შესძლო მოგონებად ექცია ჩემი სახლი, პაპა, ბებიაჩემი, ბებიაჩემის ბებიაჩემი.
ისევ აწმყოა, აქ ვარ.
მომავალი ზამთრისთვის უნდა მოვემზადო.

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები