წევრები


ნინო ნეკერიშვილისა და ანა ლაშხელი ონიანის სახელობის ლიტერატურული კონკურსი V-XII კლასის მოსწავლეთათვის     * * *     დაწვრილებით ფორუმზე, კონკურსების თემაში     * * *     ლიტერატურული კონკურსი „ლილე 2018“     * * *     დაწვრილებით ლიტ-მოვლენაში და ფორუმზე, კონკურსების თემაში

   ინფორმაცია ნაწარმოებები დღიური

ომარ თურმანაული
ლიტერატორი
გაწევრიანდა: 1 მაისი, 2008
    ომარ
    თურმანაული
საიტზე ბოლო ვიზიტის დრო: 18 აგვისტო, 2008 12:28:24
<b>ემიგრაციამ ომარ თურმანაულს მსოფლმხედველობა ვერ შეუცვალა</b>

<a href="http://www.24saati.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=21&info_id=32439&date=2008-02-12&new_month=02&new_year=2008"<b>გაზეთიდან "24 საათი", რევიუ - 2008-02-12 14:21</b>
</a>

<big></b>"სერიოზულად მიფიქრია საფრანგეთში ლაშარის ჯვრის ნიშის წაღებაზე"</b></big>


ემიგრაციაში წასული ხელოვანის შემოქმედება ვერასდროს იქნება ისეთი, რასაც იგი სამშობლოში ქმნიდა. თუმცა კი, ეს ცვლილება არც მხოლოდ უარყოფითს ნიშნავს და არც მხოლოდ დადებითს. 90-იან წლებში საფრანგეთში წასული პოეტი ომარ თურმანაული ამბობს, რომ ლექსებს აღარ წერს, სამაგიეროდ მთარგმნელობით საქმიანობას ეწევა და პროზაში მუშაობს.

ამჟამად იგი თარგმნის ბესიკ ხარანაულის ბოლო რომანს "ეპიგრაფები მივიწყებული სიზმრებისათვის", ხოლო გამოსაცემად მზად აქვს "ამბავი ამბა ბესარიონისა", რომლის პირველი ნაწილი საფრანგეთის ერთ-ერთ ლიტერატურულ გაზეთში დაიბეჭდა კიდეც.

ომარ თურმანაული სტრასბურგში ცხოვრობს და თავს თარჯიმნობით ირჩენს. თანამშრომლობს ორგანიზაციასთან, რომლის სახელია "მიგრაცია. ჯანმრთელობა. ელზასი". ძირითადად რუსეთიდან და ჩეჩნეთიდან ჩასულებთან უწევს თარჯიმნობა.

ნოსტალგიას რაც შეეხება, მისი თქმით, სამშობლო თვითონ მასშია.

ომარ თურმანაული: "სამშობლოს განსაზღვრება ვერ ვიპოვე. ვიცი, რომ მიყვარს, შეიძლება იმაზე მეტად, ვისაც შეუძლია ცხრა განსაზღვრება მომიტანოს. ვერ ვიპოვე იმიტომ, რომ ეს არის შენი სიცოცხლე, შენი სიკვდილი, შენი ენა და პირველ რიგში, შენ თვითონ ხარ. არ არსებობს სამშობლოს განსაზღვრება, ისე როგორც ღმერთის განსაზღვრება არ არსებობს. ეს არ არის ლამაზი მთები, ხმამაღალ სიმღერებში რომ მღერიან ხოლმე. ერთ ლექსში მაქვს: "არაფერია სამშობლოში შვების მომგვრელი, სასიხარულო, სასიმღერო, არაფერია." თუმცა, სერიოზულად მიფიქრია საფრანგეთში ლაშარის ჯვრის ნიშის წაღებაზე. თუ რამის მწამს და მიყვარს, ყველაზე მეტად ჩვენი მთის სალოცავების. ფშავ-ხევსურები, სადაც მიდიოდნენ, თავისი სალოცავის ნიში მიჰქონდათ ხოლმე თან. რა მოხდება, საფრანგეთშიც თუ წავიღებ?".

ომარ თურმანაულს ლექსების წერა ემიგრაციაში წასვლის გამო არ შეუწყვეტია, როგორც ამბობს, მას სკეპტიციზმი გაუჩნდა საკუთარი თავის მიმართ: "მაშინაც, როცა ვწერდი სკეპტიკოსი ვიყავი, მაგრამ მაშინ ამ სკეპტიციზმს ლექსით გამოვხატავდი. ყველა პოეტს ჰგონია, რომ განუმეორებელს ამბობს, თუმცა, ყველა ადამიანი ხომ განუმეორებელს ამბობს, მაგრამ რას ემსახურება ეს ლექსები? არსებობს შექსპირი, ჯოისი, რუსთაველი, უდიდესი სიმდიდრეა დაგროვილი მსოფლიო ხელოვნებაში და ერთ დღეს დავფიქრდი: "შენ, ომარ თურმანაულო, ვინ ხარ"? ვთქვათ და გავხდი შექსპირის დონის პოეტი, მერე? ემიგრაციაში წასვლამდე აფხაზეთის ომში ვიბრძოდი რიგით ჯარისკაცად და ვნახე, ისეთივე სისასტიკე ხდება დღესაც, რაც შექსპირამდე ხდებოდა, ადამიანები არაფრით გაკეთილშობილებულან. და ჩემი ლექსები რას ემსახურება? წავედი დათმობაზე და დავიწყე თარგმნა ფრანგულიდან ქართულად და ქართულიდან ფრანგულად, თუმცა, ჩემთვის დღიურებს მაინც ვწერ, მექანიკურად ვაგრძელებ წერას ხან ქართულად, ხან ფრანგულად"

იგი ერთ ლექსში ამბობს: "ვწერ, რადგან სიტყვის ამოსვლა თვითონ, მინდვრად ბალახის ამოსვლასავით, ბუნებრივია, ჯერ თითო-თითო, მერე წყვილ-წყვილი, მერე, სამ-სამი"... მისივე თქმით, ახლა ეს ძალა აღარ ჰყოფნის, ბალახის ძალა. ყველანაირ ამოსვლას ხომ რწმენა უნდა, ბალახმა თუ ძალა დაკარგა, ვეღარ ამოვა, ასევეა ლექსი.

ომარ თურმანაული საფრანგეთში აფხაზეთის ომის დამთავრების შემდეგ წავიდა. როგორც დღეს იხსენებს, ომიდან დაბრუნებული, ფაქტობრივად, ქუჩაში აღმოჩნდა და თავისი თაობის პოეტებთან გელა კიკოლაშვილთან და უშანგი გაბიტაშვილთან ერთად იმ წიგნების გაყიდვა დაიწყო, რასაც მთელი ცხოვრება განძივით აგროვებდა. თუმცა კი, იმ წლებში წიგნები ძალიან ცოტას თუ აინტერესებდა. როგორც ახლა იხსენებს, ემიგრაციაში რომ არ წასულიყო, იმ სასოწარკვეთის ჟამს ან სასმელი მოკლავდა, ანდა თვითმკვლელობით დაასრულებდა სიცოცხლეს, როგორც, მაგალითად, ბადრი გუგუშვილმა.

თუმცა, საფრანგეთში ნულიდან კი არა, ნულს ქვემოდან დაიწყო ცხოვრება. საბჭოთა კავშირში გაზრდილი ადამიანი უცხო ქვეყნის რეალობას ვერ წარმოიდგენდა. რასაკვირველია, კომფორტია, როცა ენა იცი და პარიზში შეგიძლია, გამვლელს ჰკითხო, ესა თუ ის ქუჩა სად არის. ასევე კარგია, როცა ენისა გარდა, ამ ხალხის კულტურაზეც გაქვს წარმოდგენა მაგრამ, აღმოჩნდა, რომ მუშაობის უფლება არ ჰქონდა და არც არავინ მისცემდა.

ემიგრანტი პოეტი დღეს უკვე მარტივად ყვება 12 წლის წინანდელ ამბავს: "რამდენიმე ღამე ქართველ სტუდენტთან გავათენე, მაგრამ მასაც უჭირდა და ქუჩაში გავედი. გავიკითხე და მითხრეს, რომ არსებობს უფასო ღამის გასათევები, სადაც დღეში ერთხელ აჭმევენ კიდეც. იქ მარტო ლტოლვილები კი არ დადიან, უსახლკარო ფრანგებიც, მათხოვრები. ყველანაირი ხალხი შემოდიოდა ღამისგასათევად და ბაღლინჯო გამიჩნდა. წარმოიდგინეთ, პარიზში, მეოცე საუკუნის დასასრულს რომ ბაღლინჯო დაგკბენს!. ბოლოს კათოლიკური ჰუმანიტარული ორგანიზაცია "კარიტასი" დამეხმარა, მომცეს ოთახი, სადაც ერთ აფრიკელთან ერთად ვცხოვრობდი, მერე კი დახმარება გამიწია ორგანიზაციამ "საფრანგეთი თავშესაფრის ქვეყანა", რომელმაც სტრასბურგში გამგზავნა. სტრასბურგში დავუკავშირდი "მწერალთა საერთაშორისო პარლამენტს", რომლის თავმჯდომარე იყო ცნობილი ირანელი მწერალი სალმან რუშდი. მათ მომცეს ბინა და სტიპენდიაც დამინიშნეს".

იმისათვის, რომ სტრასბურგელი მწერლებისთვის თავი გაეცნო, ფრანგულად თარგმნა რამდენიმე საკუთარი მოთხრობა, ერთი მოთხრობა კი "ქვრივი ქალი, მერცხალი და მკითხავი" პატარა წიგნად გამოსცა. ამჟამად იგი კლოდ სიმონის რომანის "ფლამანდის გზის" ქართულ თარგმანზე მუშაობს. კლოდ სიმონი ახალი ფრანგული რომანის წარმომადგენელია, და როგორც თურმანაული ამბობს, როგორც ამ ჟანრის ყველა წარმომადგენელი, ძალიან ახლოს დგას მასთან. ომარ თურმანაულმა ჯერ კიდევ ემიგრაციაში წასვლამდე თარგმნა ნატალი საროტის "მარტრო", რომლის გამოცემაც ჯერ ვერ მოხერხდა.

საკუთარ შემოქმედებას რაც შეეხება, ბოლო დროს იგი ფრანგულად წერს. ამჟამად მუშაობს რომანზე, რომელიც ახალი ფრანგული რომანის სტილს განეკუთვნება. ეს არის ერთ წინადადებად ჩაფიქრებული ნაწარმოები, რომლის თხრობა ალტერნატიული სურათებით მიდის და წერტილი მხოლოდ რომანის დასასრულს დაისმება.

ემიგრაციაში წასვლის სიკეთეებზე საუბრისას თურმანაული პირველ რიგში ასახელებს იმ უამრავ წიგნსა და ავტორს, რომელთა გაცნობის საშუალება მას საქართველოში ნაკლებად ექნებოდა. სხვა მხრივ კი, მის მსოფლმხედველობაში დიდი არაფერი ცვლილება არ მომხდარა, იგი ისევ იმად დარჩა, რაც იყო და არც ცხოვრების სტილი შეუცვლია. საფრანგეთშიც მწერლებთან და მთრგმნელებთან მეგობრობს, რომლებიც მისი ცხოვრების წესს სწორად აღიქვამენ და ამ მხრივ დისკომფორტი არ ექმნება. ყველაფრის მიუდხედავად, ძირითადი პრობლემა, რომელიც ემიგრანტი პოეტის წინაშე იდგა, იყო ის, რომ ახალ სამყაროში ეპოვა მეგობრები. მან ბევრ ფრანგს გააცნო და შეაყვარა საქართველო, რომლებიც უკვე დამოუკიდებლად აგრძელებენ ურთიერთობას ჩვენს ქვეყანასთან.

ემიგრაციაში წასული ადამიანისთვის ყველაზე ძნელი მეგობრების სიკვდილის ამბის გაგებაა. და რადგან მას გარდაცვლილები არ უნახავს, თითქოს ისინი კვლავ ცოცხლად რჩებიან. როგორც ამბობს, იგი ერთდროულად დაატარებს მათ სიციცხლესაც და სიკვდილსაც: "რომ ჩამოვდივარ, ბადრი გუგუშვილს ვეძებ ქუჩებში, ასე მგონია, სადმე შემხვდება თავისი როხროხით. აქ რომ ხარ და ადამიანის სიკვდილს ესწრები, ამ ამბავს ინელებ, იქ კი სხვანაირად აღიქვამ".

როგორ ჩანს საფრანგეთიდან თანამედროვე ქართული ლიტერატურა? ომარ თურმანაულის აზრით, ძალიან ბევრი რამ სხვადასხვა ევროპული მიმდინარეობების წაბაძვით იქმნება და ხშირად ეს კარიკატურულ ფორმებს იღებს, თუმცა კი, ისეთი მწერლებიც არიან, რომლებიც ნიჭიერად ხარშავენ თანამედროვე ლიტერატურულ პროცესებს.

"კი იძახიან, რომ მას შემდეგ, რაც დაიწერება, ლიტერატურა მსოფლიო მნიშვნელობის ხდება, მაგრამ იგი მანიც ლოკალური გარემოს მიხედვით იქმნება და იმ სამყაროს თვისებების მატარებელია.

განსაკუთრებით ყალბად ჩანდა ქართულ ლიტერატურაში შემოჭრილი სკაბრეზული გამოთქმების ნიაღვარი. რასაც ევროპელი თუ ამერიკელი მწერლები სათქმელის გამოსახატავად ბუნებრივად იყენებენ, ქართველ მწერლებთან ეს მხოლოდდამხოლოდ მკითხველის პროვოცირების მიზნით ხდებოდა, თანაც უგემოვნოდ და უნიჭოდ.

თუმცა, მიხარია, რომ საქართველოში პოეზია ცოცხლობს, უამრავი წიგნი გამოდის. ბესიკ ხარანაულმა გამაოცა, იმდენს წერს. აღფრთოვანებული ვარ იმ წიგნებით, რაც ვნახე, თუმცა კი აქვეა "თქვენი ქსელი ჯეოსელი" და მსგავს ეფექტებზე აგებული რაღაცეები. მთავარია, რომ პოეზიის მდინარე მიედინება და ძველი თაობის მწერლებიც აგრძელებენ წერას, მიუხედავად იმისა, რომ ამ საქმით თავს ვერავინ ირჩენს."

ავტორი: ბელა ჩეკურიშვილი.