ნაწარმოებები


გამარჯვებას ვუსურვებთ გმირ უკრაინელ ხალხს რუს აგრესორზე. დიდება უკრაინას !!!     * * *     Сла́ва Украї́ні !!!

ავტორი: ოთარ რურუა
ჟანრი: სხვა
ამ ჟანრის ნაწარმოებები არ ფასდება
20 იანვარი, 2020


მორის ფოცხიშვილის შესახებ

ქართველებიდან ჩემი საყვარელი პოეტი ლადო ასათიანია (უცხოელებიდან შანდორ პეტეფი).

ლადო ასათიანის შემდეგ, ჩემთვის განსაკუთრებული პოეტი მორის ფოცხიშვილია (რუსთაველზე, გურამიშვილზე, ბარათაშვილზე, ვაჟა-ფშაველაზე, ტერენტი გრანელსა და გალაკტიონზე აღარაფერს ვამბობ, ისინი სულ სხვა ფენომენები იყვნენ, სულ სხვა განზომილებაში არიან)!

მორის ფოცხიშვილის პოეზია მადლიანი პოეზიაა, ტკბილ მალამოდ ედება გულს. როცა მორისის ლექსებს ვკითხულობ, ცრემლებს ვერ ვიკავებ... ძნელია უცრემლოდ წაკითხვა. სევდა, სიხარული, დაცემა და ამაღლება... ყველაფერი ერთად არის თავმოყრილი მის შემოქმედებაში.

პეტრე ბაგრატიონ-გრუზინსკის გარდა, ქართული ესტრადისთვის ყველაზე დიდი სამსახური სწორედ მორის ფოცხიშვილს აქვს გაწეული.

მორისის ლექსებს დღესაც მთელი გულით მღერიან, როგორც ძველი თაობის, ისე ახალი თაობის წარმომადგენლები.

განსაკუთრებით მინდა გამოვყო ერთი სიმღერა, რომელსაც ორერას აწ უკვე გარდაცვლილი წევრი-ზურაბ იაშვილი ასრულებდა.

მორისის ლექსზე შექმნილმა ამ სიმღერამ ისეთი გავლენა მოახდინა ჩემზე, რომ ერთ მშვენიერ დღეს გიტარაზე ავაწყვე. აი ეს ლექსიც:

„კიდევ ვიყიდი ლურჯთვალა იებს
და ფეხით ჩავალ მცხეთას და ოკამს, -
შენი მაღალი გრიგალი ვძლიე,
შენმა პატარა შრიალმა მომკლა.

მე მხოლოდ შენი სიმღერა მესმის,
მე მხოლოდ შენი ჩურჩულის მჯერა, -
გამიხმეს უკვე გამხმარი ფესვი,
ჩამიქრეს უკვე ჩამქრალი კერა...

შენ თუ არ გნახე და სულის სარჩოდ
თუ არ დაგიგო ბალახად სული, -
მე მხოლოდ შენი წყურვილი მაღრჩობს,
მე მხოლოდ შენთვის მიკვდება გული“.

https://www.youtube.com/watch?v=XwPWVPG-U3U

მორის ფოცხიშვილი აქტიურად იყო ჩართული ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობაში, 1980-იანი წლების ბოლოს. სწორედ მის ლექსზე შექმნა სიმღერა „ვაჩუქოთ ერთმანეთს ტიტები“ კომპოზიტორმა ჯემალ სეფიაშვილმა, რომელიც 9 აპრილს დაღუპულთა ხსოვნას ეძღვნება.

ოთარ რურუა

..............................................................................

ტკივილი

,,გული მტკივა!“ - რომ სთქვა ცივად,
ცოტა უხერხულია, -
გული ახლა ყველას ტკივა,
ყველას, ვისაც გული აქვს.

ჩუ! ხომ ხედავ, ვრცელ ქვეყანას
უფრო დიდი წყლული აქვს, -
გულიც უფრო სტკივა, მაგრამ
ხმას არ იღებს სრულიად.

ჩიტი გალიაში რჩება,
თუმც ღია აქვს გალია, -
რა თქმა უნდა, ყველა კვდება,
ყველა, ვინც ცოცხალია.

ყველა მიდის, როგორც ხედავთ,
რადგან ყველას გული აქვს, -
ალბათ დიდხანს აქ დარჩენა
ცოტა უხერხულია.

მორის ფოცხიშვილი

ეჰ, ბატონო მორის... ადრე თუ გვიან ყველანი უფალთან მივდივართ, მაგრამ ახალგაზრდების სიკვდილი უსამართლობაა. არა, სიკვდილი არა... გარდაცვალება. კარგი ადამიანები ნაადრევად მიჰყავს უფალს თავისთან, ალბათ უფალსაც კარგები უნდა თავისთვის, მაგრამ ჩვენ რა დავაშავეთ? ჩვენ - ადამიანებმა, რომლებსაც გვინდა რომ დიდხანს გვყავდეს გვერდით ჩვენი მოყვასი.

შენც ნაადრევად წაგიყვანა უფალმა თავისთან კარგო პოეტო, 63 წლის იყავი. 63 წელი არ არის ბევრი. 1980 - იანი წლების ბოლოს ეროვნულ - განმანთავისუფლებელ მოძრაობაში იყავი ჩართული. ამის დადასტურებაა შენივე ლექსი „ვაჩუქოთ ერთმანეთს ტიტები“, რომელიც 9 აპრილს დაღუპულთა ხსოვნას მიუძღვენი და რომელზეც კომპოზიტორმა ჯემალ სეფიაშვილმა უკვდავი სიმღერა დაწერა.

მერაბ კოსტავას გარდაცვალების შემდეგ, ეროვნულ მოძრაობაში განხეთქილება მოხდა. შემდეგ იყო სახელმწიფო გადატრიალება, სამხედრო კრიმინალური გადატრიალება (პუტჩი), შემდეგ ეგრეთ წოდებული „სამოქალაქო ომი“, შემდეგ აფხაზეთის ომი. ამ ყველაფერს შენმა გულმა ვეღარ გაუძლო და 63 წლის ასაკში შეწყვიტა ფეთქვა 1993 წელს.

დაბოლოს, შენზე დაწერილი ლექსით მინდა დავასრულო:

დაგესესხები...

„ცოცხალ დედინაცვალს
მკვდარი დედაჩემი მირჩევნია“.

მორის ფოცხიშვილი

დაგესესხები კარგო პოეტო,
მიჭირს... აღარ მყავს დედა-მშობელი,
თუმც მისი შვილი დღემდე ვპოეტობ,
მზეც აღარ მათბობს მანათობელი.

დედინაცვალი (დაგესესხები)
მართლაც ვერ მივა დედასთან ახლოს,
ვიდრე ვამაყობ შენი ლექსებით,
ჩემი გამზრდელიც ამ გულში სახლობს.

ოთარ რურუა

.........................................................................................................................................

ლევილის მწუხრში

(მერაბ კოსტავას)

ლევილის მწუხრში დავრჩით მარტონი,
ხილვა იყო თუ გამოღვიძება, -
ქრისტეს პერანგში მერაბ ბატონი
იდგა ღვთის წინ და პირჯვარს იწერდა.

არც რას ამბობდა, არც რას იტყოდა,
ცა ეღვრებოდა სულში იოდად,
ყრმას ცხრა აპრილის ყველა ჭრილობა
გულში სჭირდა და გული სტკიოდა.

ვერ მივეშველე, ვერ მივაშველე,
ქართულ ნაღვერდალს სიტყვა ქართული,
აქეთ მაწვდიდა სანთელ-საკმეველს,
მრევლში საფრენად ფრთებშემართული.

შავ ცხენზე იჯდა წმინდა გიორგი,
წინ წამებულის დიდი გზა იყო,
მკლავკურთხეულის ყველა გმირობის
ხმალი ვადაში გადამტყდარიყო.

ხტოდა, ცმუკავდა კერპთა კავშირი,
იყო სპექტაკლი, როგორც მკვლელობა,
სდუმდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილი
და ვალმოხდილ ძმას, ვით ძმას ელოდა...

გუნდი გალობდა - „შენ ხარ ვენახი!“
და იყო რაღაც ენით ართქმული...
და მთაწმინდიდან მამრის შეძახილს
ექოდ ერწყმოდა გენი ქართული.

მზე ჩადიოდა... ვწუხდით მარტონი,
მაგრამ კვლავ დუღდა სისხლი იბერთა, -
ქრისტეს პერანგში მერაბ ბატონი
იდგა ღვთის წინ და პირჯვარს იწერდა.

მორის ფოცხიშვილი

1989

.......................................................................................................................................................................

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას

(მერაბ კოსტავას გარდაცვალების გამო)

ლევილში შეგვძრეს ქართვლის ზარებმა,
სიკვდილმა ისევ იბრუნა პირი,
მე ვიზიარებ შენს მწუხარებას
და შენთან ერთად უცრემლოდ ვტირი...

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

ვგრძნობ, როგორც ქართველს ვალი რამ მმართებს
თქვენი და ღმერთს ვთხოვ ჭკუიდან ნუ მშლის,
წამებულ რაინდს დავუნთებ სანთლებს
და შენი სევდით ჩაგიკრავ გულში...

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

იქნებ სათქმელი ბოლომდე ვერ ვთქვით,
იქნებ არც რად ღირს საწუთრო მრუმე,
მაგრამ ხომ ვამბობთ - „ჩვენთან არს ღმერთი!“
და ღმერთი იგი ჩვენთან არს თურმე!

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

და თუმც ურჩხული ქართულ წყლულს ლოშნის,
მაინც გრძელდება სიცოცხლე ჩვენში, -
თავისუფლების ქართული დროშით
შემოსილია ვაჟკაცის ნეშტი.

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

გახეთქილი აქვს ქართულ ცეცხლს ღვიძლი
და მოჭრილი გვაქვს ძირში მარჯვენა,
მაგრამ მოჭრილი მარჯვენაც იბრძვის,
ფრთების ქართულის გადასარჩენად...

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

ბრდღვინავს ეპოქა მშიერ დათვივით,
და კვლავ სისხლიან თათებს ილოკავს,
და თუ დღეები ჩვენც გვაქვს დათვლილი,
ვინ ამოკემსავს ქართულ ჭრილობას?!

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

მაგრამ განგება ცოტა ხანს გვაცლის,
სულს მოვითქვამთ და მოვა დიდება, -
ხმალზე ხელს იკრავს ქართველი კაცი
თავისუფლების დასამკვიდრებლად!

ზვიად, ვიზიარებ შენს მწუხარებას!

მორის ფოცხიშვილი

1989

.........................................................................................................................................................................

,, - ძალიან განიცდიდა, რომ ეროვნულ მოძრაობაში დიდი განხეთქილება მოხდა. მერაბ კოსტავას გარდაცვალება რომ გავიგეთ, იმ დროს მე და მამა საფრანგეთში, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის საფლავზე ვიყავით. ლევილიდან პარიზში ჩავედით, ქართულ ეკლესიაში მივედით და მისი სულისთვის ვლოცულობდით. მისთვის მიძღვნილი რამდენიმე ლექსი სწორედ პარიზში დაიწერა. მერაბის გარდაცვალების შემდეგ, ფაქტობრივად, ერთიანობა აღარ ყოფილა, არ იყო ლიდერი და ეს კარგად ჩანდა. ძალიან მტკივნეულად გადაიტანა 9 აპრილი. მე და ბასა დღე და ღამე იქ ვიყავით და იმ ღამეს რამდენიმე საათით ადრე წამოვედით სახლში. მერე ისევ უნდა მივსულიყავით და ეს ამბავიც მოხდა“.

თამრიკო ფოცხიშვილი

http://tbiliselebi.ge/index.php?newsid=4684

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები