იდუმალი განძი

თავი პირველი
ცეცხლისა და ელემენტთა სიმფონია


თბილისში ისე წვიმდა, როგორც ნოემბერში წვიმს ხოლმე ძველ ქალაქში — არა მარტო ზემოდან, არამედ ყველა მხრიდან ერთდროულად.
ნოე დევიძე სარდაფის ბოლოში იდგა, სანთლის სუსტ, მოყვითალო შუქზე და უსმენდა, როგორ ჟონავდა წყალი ქვის კედლებიდან. ხელში მძიმე ჩაქუჩი ეჭირა. საათნახევარი გავიდა, რაც აქ იმყოფებოდა — ჩამოვიდა მხოლოდ ერთი მილის შესამოწმებლად და დარჩა, რადგან იატაკის ერთმა ფილამ, სხვებისგან განსხვავებით, უცნაურად დააუგუგუნა ფეხქვეშ. ცარიელი ხმა. ქვის ქვეშ სიცარიელე იყო, და ნოეს, რომლის პროფესიაც სწორედ სიცარიელეთა ამოცნობა და მათი შევსება გახლდათ, ეს ხმა მოსვენებას აღარ აძლევდა.
ის არ იყო კაცი, რომელსაც რაიმე შეუმჩნეველი დარჩებოდა. ოცდაცხრამეტი წლის ფიზიკოსსა და ქიმიკოსს, დოქტორის ხარისხით, ცხოვრება ისე ჰქონდა აწყობილი, რომ ყველა კითხვას პასუხი მოსდევდა — და თუ არ მოსდევდა, ეძებდა მანამ, სანამ არ იპოვიდა. მაგრამ ეს ცარიელი ხმა კითხვა იყო, რომელსაც პასუხი ჯერ არ გააჩნდა.
მან ჩაქუჩი ასწია და დაარტყა.
ქვის ფილა გასკდა. მერე — მეორეც. ნახევარი საათის შემდეგ, იატაკიდან ნახევარი მეტრის სიღრმეზე, ფილების მიღმა, ღრმული გამოჩნდა — გამოჭრილი, სწორკუთხა, ხელით ნაგები. ბუნება ასეთ სისწორეს არ ქმნის.
ღრმულში სკივრი იდო.
ნოემ სანთელი ახლოს მიიტანა. სკივრი დიდი არ იყო — ოთხკუთხა, რკინითა და მუხის სქელი მერქნით შეკრული, საუკუნის მტვრით დაფარული. ნოემ ხელი გადაუსვა და მტვერი ჩამოცვივდა. მუხა ცივი იყო და მაგარი — ისეთი, რომელიც დრომ ვერ დაშალა, არამედ მხოლოდ გაამკვრივა.
მაგრამ ბოქლომი არსად ჩანდა, არც გასაღების ჭუჭრუტანა.
ნოე დაიხარა, თითები ცივ ლითონს გაუსვა, სკივრის ცენტრში, ერთმანეთში ჩასმული, სპილენძის სამი რგოლი იჯდა. თითოეულ რგოლზე ამოკვეთილი იყო ნიშნები — და ნოეს გული უცნაურად აუჩქარდა, მან იცნო, ეს ქიმიური ელემენტების სიმბოლოები იყო. მისი ანბანი. მისი ენა.
რგოლების ზემოთ, ლითონზე, ერთი ფრაზა იყო ამოტვიფრული. ნოემ სანთელი მიუახლოვა და წაიკითხა:
„მხოლოდ მას, ვინც იცის ცეცხლისა და ელემენტთა სიმფონია, გაეღება კარი.“
და მაშინ ნოეს სახეზე ღიმილმა გადაირბინა — არა კმაყოფილების, არამედ ამოცნობის ღიმილმა. ეს ხელწერა მას სადღაც ენახა. ბავშვობის ალბომში, ძველ, გაყვითლებულ ფოტოს უკან, პაპის მიერ შენახულ წერილში. ეს იყო ალექსანდრეს ხელი — მისი დიდი პაპის, კაცის, რომელზეც ოჯახში მხოლოდ ჩურჩულით ლაპარაკობდნენ. კაცის, რომელიც ას წელზე მეტი ხნის წინ საფრანგეთში წავიდა და აღარ დაბრუნებულა.
— ცეცხლისა და ელემენტთა სიმფონია, — გაიმეორა ნოემ ხმამაღლა. სარდაფმა მისი ხმა ჩაყლაპა.
ეს არ იყო საკეტი, რომელსაც გასაღები სჭირდებოდა; ეს იყო საკეტი, რომელსაც ცოდნა სჭირდებოდა. და ალექსანდრემ ის ისე დააპროექტა, რომ მხოლოდ საკუთარ შთამომავალს გაეღო — შთამომავალს, რომელსაც ქიმია ესმოდა.
ნოემ ქურთუკის შიდა ჯიბიდან პატარა მინის მილაკი ამოიღო. მასში ღია მოცისფრო ხსნარი ესხა — ყოველთვის თან ატარებდა რამდენიმე მარტივ რეაგენტს, ჩვეულებისამებრ, ისე, როგორც სხვა კაცი ჯიბის დანას ატარებს. მან რგოლების ცენტრში, პატარა ჩაღრმავებაში, ერთი წვეთი ჩააწვეთა.
ერთი წამი — არაფერი. მერე ხსნარმა დუღილი დაიწყო. სპილენძის რგოლებში, სადღაც შიგნით, რაღაც გაცხელდა — ქიმიური რეაქცია, საუკუნის განმავლობაში მიძინებული, ახლა გაღვიძებულიყო. მექანიზმმა ჩხაკუნის მშრალი ხმა გამოსცა, თითქოს ვიღაცამ ბნელ ოთახში თითები გაატკაცუნა, და მძიმე თავსახური ნელა, ღრჭიალით აიწია.
ნოე სუნთქვაშეკრული შესცქეროდა.
სკივრში სამი ნივთი იდო.
პირველი — ტყავის სქელი ყდით შეკრული დღიური, საუკუნის ნესტისგან ოდნავ დაბერილი. მეორე — პერგამენტის რუკა, რომელსაც ცენტრალური ნაწილი გულმოდგინედ, ზუსტი კუთხეებით ჰქონდა ამოჭრილი, თითქოს ვიღაცას განზრახ დაეტოვებინა ხვრელი იქ, სადაც ყველაზე მთავარი უნდა ყოფილიყო. და მესამე — ბრინჯაოს მძიმე, ცილინდრული მოწყობილობა, დაფარული წვრილი ციფრებითა და გეომეტრიული ფიგურებით, გარშემო შემოვლებული ხუთი მოძრავი რგოლით.
ნოემ ცილინდრი ხელში აიღო. ის მოულოდნელად მძიმე აღმოჩნდა — უფრო მძიმე, ვიდრე ბრინჯაო უნდა ყოფილიყო. შიგნით რაღაც იდო. მექანიზმი. ცოცხალი, მიძინებული მექანიზმი.
— ვინ იყავი შენ, ალექსანდრევ... — ჩაილაპარაკა ნოემ.
სწორედ მაშინ დარეკა ტელეფონმა.
ეკრანზე დათოს სახელი გამოჩნდა. ნოემ ყურთან მიიტანა და, სანამ „ალო“-ს იტყოდა, დათო უკვე ლაპარაკობდა.
— ნოე, სადაც ხარ, იქიდან ახლავე გამოდი!
— დათო, რა...
— მისმინე, — დათოს ხმაში ის ტემბრი იყო, რომელიც ნოეს იშვიათად ესმოდა, — შენი სახლის გარშემო ბოლო ხუთი წუთია ვიღაცამ ყველა სიგნალი დაბლოკა: Wi-Fi, ფიჭური, ყველაფერი. ხელოვნური „გუმბათი“ შექმნეს შენს ლოკაციაზე — ისეთი აღჭურვილობით, ნოე, რომელიც ჩვეულებრივ ხალხს არ აქვს. ეს სამხედრო დონეა! — პაუზა, ერთი წამით, და მერე უფრო ჩუმად: — ისინი უკვე ეზოში არიან.
ნოეს გული შეუქანდა.
ერთ წამში, სარდაფის სიცივეში, ორი აზრი ერთმანეთს დაეჯახა. პირველი — შიში, ცხოველური, სწრაფი. მეორე — ცივი, ნათელი გათვლა, ის, რაც მას ყოველთვის ეხმარებოდა, როცა შიში ცდილობდა, გონება დაებინდა. ერთი შეცდომა და საუკუნის საიდუმლო მტრის ხელში აღმოჩნდებოდა.
სანთელი არ ჩაუქრია. ჯერ — ჩანთა.
ელვისებური სისწრაფით, ხელებს კანკალის ნებას რომ არ აძლევდა, ნოემ ზურგჩანთაში ჩააწყო სამივე ნივთი — ჯერ მძიმე ცილინდრი, ფსკერზე, მერე პერგამენტი ორ მუყაოს შორის, რომ არ დაზიანებულიყო, ბოლოს — დღიური. ელვა-შესაკრავი შეკრა და მხოლოდ ამის შემდეგ, ერთი ამოსუნთქვით, სანთელს სული შეუბერა.
სარდაფი კუპრივით შავმა სიბნელემ დაფარა.
ზემოთ, ეზოში, ქვის კიბეზე მძიმე ჩექმების ხმა ისმოდა, მათთან ერთად კი — რაციის უცხო, მშრალი შიშხინი. ფანრების თეთრი, მჭრელი სხივები კარის ბზარებში შემოიჭრა და სარდაფის იატაკზე ცივი ზოლები დახატა.
— შიგნით არის, — გაისმა ხმა ბოხი, უცხოური აქცენტით. — კარი შეანგრიეთ!
ნოემ იცოდა: მთავარი კარიდან გასვლა ჩიხი იყო, ეს პირდაპირ მათ ხელში ჩავარდნის ტოლფასი იყო. მაგრამ მას ეს სარდაფი ბავშვობიდან ახსოვდა — ბავშვობის მეხსიერება კი ისეთი რამაა, რაც ყველაზე კრიტიკულ წუთს ბრუნდება. იცოდა, რომ კუთხეში მე-19 საუკუნის ნახშირსაყრელი ძველი შახტა იყო — ვიწრო, რკინის ცხაურით დახურული ხვრელი, რომელიც ეზოს უკანა, ჩაკეტილ ჩიხში გადიოდა. ბავშვობაში იქ იმალებოდა. მაშინ პატარა იყო, ახლა კი... ვნახოთ.
ფიქრის დრო არ იყო, მაგრამ ერთის მოფიქრება მაინც მოასწრო.
ქიმიური ჩანთიდან ორი პატარა კაფსულა ამოიღო: თუთიის მტვერი და ამონიუმის ნიტრატი. ისინი იატაკის ნესტიან ადგილას დააგდო, ერთმანეთის გვერდით, და ზემოდან კედლიდან ჩამონაჟონი გუბიდან წყლის რამდენიმე წვეთი დააწვეთა.
მერე კი შახტისკენ გაეშურა.
ხის მძიმე კარი გრუხუნით შემოინგრა. სამი ფიგურა შემოცვივდა სიბნელეში, იარაღმომარჯვებული, ფანრებით ხელში. სწორედ იმ წამს იატაკზე ნოეს დატოვებულმა ნარევმა რეაქცია დაიწყო.
შიშხინი... მერე ალმური — თვალისმომჭრელი, თეთრი... და მასთან ერთად სქელი, მძაფრი კვამლის ღრუბელი, რომელმაც წამში აავსო სარდაფი.
— ვერაფერს ვხედავ! — ვიღაცამ დაიყვირა ხველებით. — სად არის? სად წავიდა?
ნოე უკვე შახტაში ძვრებოდა. ხვრელი იმაზე ვიწრო აღმოჩნდა, ვიდრე ბავშვობიდან ახსოვდა — ან უბრალოდ თვითონ იყო გაზრდილი. სხეული ძალით გაატია: ზურგჩანთას წინ მიათრევდა, კისერი ლითონს ეხახუნებოდა. ერთ წამს, შუა გზაზე, მხრებით გაიჭედა და ცივი შიში იგრძნო — აქ დავრჩები — მაგრამ ამოისუნთქა, გვერდზე შებრუნდა და გაძვრა. ცხაური მეორე ბოლოში ფეხის ერთი დარტყმით მოგლიჯა და ეზოს უკანა ჩიხში, სველ ასფალტზე გადავარდა.
წვიმა პირდაპირ სახეში ეცემოდა.
წამოდგა. მუხლი სტკიოდა, ხელისგული გადაეტყავა, მაგრამ ეს ტკივილი შორეული იყო, ადრენალინის ქვეშ დამარხული. მთავარ ქუჩაზე, ღობის იქით, ორი შავი, დაბურულმინიანი ჯიპი იდგა. მათ სახურავებზე პატარა ანტენები ციმციმებდა — ის „გუმბათი“, დათომ რომ თქვა, ის იყო.
ნოემ ქურთუკის კაპიუშონი წამოიფარა, ზურგჩანთა მკერდზე მიიკრა, ისე, როგორც დედა იკრავს ბავშვს, და ძველი თბილისის ვიწრო ქუჩებში, იტალიური ეზოების ლაბირინთში, სადაც ბავშვობიდან ყველა კუთხეს იცნობდა და უცხო კაცი ვერასდროს გაერკვეოდა, ნისლივით გაუჩინარდა.
არ გარბოდა ბრმად; მიდიოდა ისე, თითქოს თავსატეხს ხსნიდა — ერთი კუთხე მეორის მიყოლებით, ლოგიკით და არა პანიკით: სადარბაზო, ეზო, გადასასვლელი, კიბე... უკან არ იხედებოდა, რადგან უკან ყურება დროის დაკარგვა იყო, დრო კი ახლა ერთადერთ რესურსს წარმოადგენდა.
ათი წუთის შემდეგ, როცა უკვე რამდენიმე კვარტალი გაიარა და წვიმამაც ცოტა იკლო, ერთ ბნელ სადარბაზოს შეაფარა თავი. სუნთქვა აჩქარებოდა. ზურგჩანთა გახსნა — მხოლოდ ერთი წამით, დასარწმუნებლად — და შიგნით, სიბნელეში, ბრინჯაოს ცილინდრი დაინახა: განძი მასთან იყო.
ჯიბიდან მეორე ტელეფონი ამოიღო — ძველი, იაფი, სათადარიგო, ის, რომელსაც დათო „სუფთას“ უწოდებდა და ყველას ხელში ჩაუდო „ყოველი შემთხვევისთვის“. მაშინ ეს გადაჭარბება ეგონათ, ახლა — აღარ. ნოემ ერთადერთი შენახული ნომერი აკრიფა.
— მარიამ, — თქვა მან, როგორც კი კავშირი დამყარდა. ხმა უფრო მშვიდი ჰქონდა, ვიდრე სინამდვილეში გრძნობდა თავს. — სარდაფიდან გამოვედი. განძი ჩემთანაა, — მან სადარბაზოს ბზარიდან წვიმიან ქუჩას გახედა, სადაც, შორს, ჯერ კიდევ ისმოდა ძრავების ხმა. — ყველას დაურეკე. შენს სტუდიაში შევიკრიბოთ. ახლავე.
მეორე ბოლოში წამიერი დუმილი ჩამოვარდა — ის დუმილი, რომლითაც ძველი მეგობარი ხვდება, რომ თამაში დამთავრდა და რაღაც სხვა დაიწყო.
— მოდი, — თქვა მარიამმა, — გელოდები.
ნოემ ტელეფონი გათიშა. წვიმამ ისევ იმატა. ის ისევ გავიდა ქუჩაში, სიბნელეში, ხელში საუკუნის საიდუმლოთი, რომელიც მისმა წინაპარმა დაუტოვა. ჯერ არ იცოდა, სად მიდიოდა ეს გზა, მაგრამ უკვე იცოდა, რომ უკან დასახევი გზა აღარ არსებობდა.




თავი მეორე
შუქჩრდილები ნახაზების მაგიდაზე

მარიამის სტუდია ძველი თბილისის ერთ-ერთ მაღალჭერიან შენობაში იყო, სადაც ოდესღაც აბრეშუმის საწყობი მდებარეობდა და რომლის ფანჯრებიდანაც მთელი ქალაქი ისე ჩანდა, თითქოს ხელისგულზე დაეფინათ. შიგნით ინდუსტრიული ლოფტის სილაღე ერწყმოდა არქიტექტორის წესრიგს: აგურის შიშველი კედლები, ლაზერული მჭრელი კუთხეში, ჭერამდე აზიდული თაროები ხისა და ქაღალდის მაკეტებით და შუაში — უზარმაზარი მინის მაგიდა, რომელსაც შიგნიდან ცივი, თეთრი შუქი ანათებდა. ამ მაგიდაზე მარიამი, ჩვეულებრივ, შენობებს აპროექტებდა. ამ ღამეს კი მასზე საუკუნის საიდუმლო უნდა გაშლილიყო.
ნოე ბოლოს შემოვიდა.
ძვალ-რბილამდე გალუმპულიყო, ქურთუკიდან წყალი ჟონავდა და, როცა კარი მის უკან მძიმედ დაიხურა, ხუთი წყვილი თვალი ერთდროულად მიეპყრო. მარიამი მაგიდასთან იდგა, ხელებდაკრეფილი. ნინო კუთხეში, სავარძელში იჯდა, მუხლებზე ლეპტოპდადებული, და სათვალის ზემოდან იყურებოდა. გიორგი ფანჯარასთან იდგა და ქუჩას თვალს არ აცილებდა, თითქოს იცოდა, ვისაც ეძებდა. ბექა კი სამედიცინო ჩანთით ხელში უკვე ნოესკენ მიემართებოდა.
დათო მაგიდის შუაგულში, ყველას თვალწინ, პატარა, შავ მოწყობილობას დებდა.
— სანამ რამეს იტყვით, — თქვა დათომ, თითი ღილაკს დააჭირა და მოწყობილობამ დაბალი, თითქმის შეუმჩნეველი ვიბრაცია დაიწყო, — ეს ჩართული უნდა იყოს. სიხშირეების ჩამხშობია. ამ წამიდან ეს ოთახი გარესამყაროსთვის ყრუა. არც მიკროფონი, არც სიგნალი — აქედან არაფერი გავა და არც შემოვა, — მან ლეპტოპი გახსნა, — ახლა შეგიძლიათ ილაპარაკოთ.
ბექა ნოესთან მივიდა, ხელი მაჯაზე დაადო და თვალებში ჩახედა — არა შეკითხვით, არამედ ექიმის გამომცდელი მზერით.
— პულსი — ას ოცდაათი, — თქვა მან ჩუმად, — გუგები გაფართოებულია, ადრენალინი — პიკზე, თანაც უკვე ორი საათია. — მან ნოეს ხელი მოჰკიდა, სახელო ოდნავ აუწია, თვალი გადაავლო: — ნაკაწრი? დარტყმა? ვინმე შეგეხო?
— შახტში მუხლი დავიბეჟე, სხვა არაფერი, — თქვა ნოემ, — ბექა, კარგად ვარ.
— „კარგად“ ჩემი სათქმელია და არა შენი, — უპასუხა ბექამ, თუმცა ხმაში სითბო ერია. მან ჩანთიდან პატარა ბოთლი ამოიღო, წყალი ჭიქაში ჩამოასხა და ნოეს გაუწოდა: — დალიე. ბოლომდე. და დაჯექი, სანამ არ დავრწმუნდები, რომ ფეხზე დგომა შეგიძლია.
ნოე დაჯდა. მხოლოდ მაშინ, როცა ბექას ხელი მხარზე ეგრძნო, მიხვდა, როგორ უცახცახებდა თითები. სარდაფში ამას ვერც ამჩნევდა. ადრენალინი ილუზიას ჰგავს — მთელი სიმართლე მხოლოდ მაშინ მჟღავნდება, როცა საფრთხე გადაივლის.

— ჯერ ეს ნახეთ, — თქვა ნოემ და ზურგჩანთა მინის მაგიდაზე დადო.ფრთხილად, თითქოს ცოცხალ არსებას ეხებოდა, განათებულ ზედაპირზე სამი ნივთი დაალაგა: ტყავის დღიური, ამოჭრილი პერგამენტი და ბრინჯაოს მძიმე ცილინდრი.სტუდიაში სიჩუმე ჩამოწვა — ისეთი სიჩუმე, როდესაც ხუთი განსხვავებული გონება ერთდროულად, თითოეული თავისებურად, უახლოვდება ერთსა და იმავე საგანს.
გიორგი პირველი მიწვდა ცილინდრს.
მისმა თითებმა — თითებმა, რომლებმაც ათასგვარი ძრავა, კარბიურატორი და გადაცემათა კოლოფი იცოდა — მყისვე იგრძნო, რომ ეს უბრალო ლითონი არ იყო.
— ეს ჩამოსხმული არ არის, — თქვა გიორგიმ ნელა და ცილინდრი შუქზე აიტანა, — ეს აწყობილია. — მან ყური მიუახლოვა, ცილინდრი ოდნავ დახარა და მისმა სახემ უეცრად ის გამომეტყველება მიიღო, რომელიც ხელოსანს ეუფლება ხოლმე, როცა ნამდვილ ოსტატს ამოიცნობს: — შიგნით მიკროკბილანებია, ათობით. აწყობილია ისე, როგორც შვეიცარიული ქრონომეტრი — ოღონდ ბევრად მძიმე, ბევრად გამძლე მასალით. — მან თითი ერთ-ერთ რგოლს გააყოლა: — თუ ამ რგოლებს სწორი თანმიმდევრობით დაატრიალებ, შიგნით რაღაც უნდა გაიღოს. მაგრამ თუ შეცდი... ისეა გაკეთებული, თითქოს გუშინ დაამზადესო... თუ შეცდი, მექანიზმი სამუდამოდ დაიბლოკება.
— მაშ, ხელი არ ახლო, სანამ ზუსტად არ გვეცოდინება, — თქვა ნინომ.
ის უკვე მაგიდასთან იდგა. სავარძელი ისე უხმოდ მიეტოვებინა, რომ ვერავინ შენიშნა, და ახლა პერგამენტს სათვალის ზემოდან დაჰყურებდა — თითქოს ციფრებს ეძებდა იქ, სადაც სხვები მხოლოდ ძველ ტყავს ხედავდნენ.
— ეს ჭრილები, — თქვა ნინომ და თითი ცენტრალურ ხვრელს დაუახლოვა, თუმცა არ შეხებია, — უბრალო ნაკაწრები არ არის. შეხედეთ კუთხეებს. — მან ლეპტოპი მიიწია, ეკრანზე გრაფიკი გამოიტანა: — ეს კუთხეები მეორდება და თანაბრად იზრდება. ეს გეომეტრიული პროგრესიაა. — მან თავი ასწია და ერთი წამით მისმა ცივმა, მკაცრმა სახემ რაღაც სხვა გამოხატა, თითქმის აღტაცება: — ეს ფიბონაჩის სპირალის კუთხეებია! ვინც ეს ამოჭრა, მათემატიკოსი იყო... ან იცოდა, რომ მისი შთამომავალი მათემატიკოსი იქნებოდა.
მარიამი ერთხანს უსმენდა. მერე უსიტყვოდ მივიდა კუთხეში მდგარ დახრილ მაგიდასთან, საიდანაც ციფრული შტანგენფარგალი და გამჭვირვალე არქიტექტურული სახაზავი აიღო. დაბრუნდა, პერგამენტს სახაზავი დაადო და მაგიდის განათება მაქსიმუმზე აწია.
— ნინო მართალია, — თქვა მარიამმა და ხმაში ის დაძაბულობა გაერია, რომელიც დიდ აღმოჩენას უსწრებს ხოლმე წინ, — მაგრამ ეს მხოლოდ ნახევარია. — მან პერგამენტი სინათლეზე ოდნავ ასწია: — ეს არ არის რუკა ჩვენი ჩვეული გაგებით. ეს შაბლონია, ტრაფარეტი. თუ ამ ჭრილებს რეალურ ტოპოგრაფიულ რუკას დავადებთ — ზუსტი მასშტაბით — ისინი კონკრეტულ წერტილებს აჩვენებენ: ბუნებრივ ფორმაციებს ან საინჟინრო ობიექტებს. — მან ნოეს შეხედა და თვალებში ის ნაპერწკალი აუკიაფდა, რომელიც ნოეს ჯერ კიდევ სტუდენტობიდან ახსოვდა, როცა მარიამი ისეთ პრობლემას ხედავდა, სხვას რომ ვერც კი შეემჩნია: — შენმა წინაპარმა ეს სივრცული აზროვნებით დახაზა. ეს არ არის უბრალოდ დამალული, ეს დაშიფრულია სივრცეში!
ნოემ დღიური გადაშალა.
ფრთხილად ფურცლავდა — ქაღალდი მყიფე იყო, კიდეებზე ყავისფერი, საუკუნის ტენისგან ტალღებად აბურცული. თითოეულ გვერდს ალექსანდრე დევიძის ხელი ეტყობოდა: ქიმიური ფორმულები, ჩანახატები, გათვლები და მათ შორის — პირადი ჩანაწერები სამშობლოზე, მეცნიერებაზე, დროზე, რომელიც, ალექსანდრეს სიტყვებით, „ისე მოვიდა, როგორც წყალდიდობა — ლამაზი შორიდან, უმოწყალო ახლოდან“. ნოე კითხულობდა და უცნაური გრძნობა ეუფლებოდა: თითქოს ეს კაცი, ას წელზე მეტი ხნის წინ გარდაცვლილი, ოთახის მეორე ბოლოში იჯდა და ელოდა, გაუგებდნენ თუ არა.
პირველივე გვერდზე, სხვა ჩანაწერებთან შედარებით დიდი ასოებით, ეწერა:
„ჩემო შთამომავალო. თუ ამ სტრიქონებს კითხულობ, ესე იგი, საუკუნის სიბნელემ გზა დაუთმო სინათლეს და შენ ის აღმოჩნდი, ვისაც ველოდი — ჯიუტი, ცნობისმოყვარე და, იმედია, ისეთივე გუნდის პატრონი, როგორიც მე მყავდა, რადგან მარტოკა ვერაფერს გახსნი. ეს გახსოვდეს პირველ რიგში. განძი, რომელიც მე დავმალე, არ ეკუთვნის ომს, ვაჭრობასა და სიბოროტეს. პირველი გასაღები განისვენებს იქ, სადაც წყალი კლდიდან იბადება და სიცივე ქვაში აღწევს — შარეულას სათავეში, რაჭაში. მაგრამ ფრთხილად, შვილო: იქ წყალი იცავს საიდუმლოს. ის, ვინც ჩქარობს, იძირება.“
ნოემ სტრიქონები ხმამაღლა წაიკითხა. როცა დაასრულა, სტუდიაში კვლავ სიჩუმე ჩამოწვა — ამჯერად უფრო მძიმე.
— რაჭა... — თქვა ბოლოს გიორგიმ ჩუმად, — შარეულას სათავე. მდინარე, რომელიც პირდაპირ კლდის გამოქვაბულიდან გამოდის.
— ვიცი ის ადგილი, — თქვა ნოემ, — ბავშვობაში ერთხელ ვარ ნამყოფი. — მან დღიურს დახედა: — მაშინ არ ვიცოდი, რომ იქ ვიღაც მელოდებოდა.
დათომ, რომელიც მთელი ამ ხნის განმავლობაში ჩუმად იჯდა და ლეპტოპს დასჩერებოდა, უცებ თავი ასწია. მის სახეზე ის აისახა, რაც ოთახში ყველაზე საშიში იყო — შფოთვა.
— ერთი რამ უნდა გითხრათ, — თქვა მან და ხმა ჩვეულებრივზე დაბალი ჰქონდა, — და ეს არ მოგეწონებათ.
ყველა მას მიუბრუნდა.
— მას შემდეგ, რაც ნოე სარდაფიდან გამოვიდა, დრო ტყუილად არ დამიკარგავს, — თქვა დათომ, — გავარკვიე, ვინ დაბლოკა სიგნალები. აღჭურვილობა კვალს ტოვებს — სამხედრო დონის უცხოური IMSI-ხაფანგები გამოიყენეს. კვალი კი ერთ კომპანიამდე მიდის — კერძო უსაფრთხოების კორპორაციამდე. — მან ეკრანი შემოატრიალა, სადაც შავ ფონზე მარტივი, ცივი ლოგო ჩანდა: სამი ვარსკვლავი და ერთი სიტყვა — VEGA. — „შავი ვეგა“. და აი, რა არის ყველაზე ცუდი: მათ სერვერებში ვერ შევედი, ძალიან დაცულია, მაგრამ ერთი რამ დავადგინე — ციფრული თვალთვალი შენს ოჯახზე, ნოე, დღეს არ დაწყებულა. — მან ნოეს პირდაპირ თვალებში ჩახედა: — ეს წლებია გრძელდება. ვიღაც თქვენს გვარს აკვირდებოდა და ელოდა... ელოდა, სანამ რომელიმე დევიძე იმ სკივრს გახსნიდა.
ოთახში სუნთქვის ხმაც აღარ ისმოდა.
— ესე იგი, — თქვა ნინომ ნელა და ხმაში ის ცივი, მშრალი ლოგიკა გაისმა, რომლითაც თავს იცავდა ხოლმე შიშისგან, — მათ უფრო ადრე იცოდნენ, ვიდრე ჩვენ. მათ წლების განმავლობაში იცოდნენ, რომ სკივრი არსებობდა, მაგრამ ხელთ არ ჰქონდათ. — მან ცილინდრს დახედა: — რატომ არ აიღეს? თუკი წლების განმავლობაში ეძებდნენ, რატომ არ შემოიპარნენ და არ წაიღეს?
— იმიტომ, რომ სკივრი მათთვის უსარგებლოა, — თქვა ნოემ; უცებ გონება გაუნათდა: — ის მხოლოდ დევიძის ხელს გაეღებოდა. ალექსანდრემ ისე დააპროექტა, რომ ძალით გახსნის შემთხვევაში დღიური, რუკა, ცილინდრი — ყველაფერი განადგურდებოდა. — მან ბრინჯაოს მძიმე და ცივი ცილინდრი ხელში აიღო: — მათ სკივრი კი არ სჭირდებოდათ, არამედ ის, რომ მე გამეხსნა. და მერე წაერთმიათ.
— ესე იგი, ჩვენ მონადირეები კი არა, — თქვა მარიამმა ჩუმად და ამ გააზრებამ მისი ხმის ტემბრი შეცვალა, — სატყუარა ვყოფილვართ.
ბექა, რომელიც ამ დრომდე დუმდა, წამოდგა.
— მაშინ ერთი კითხვა მაქვს, — თქვა მან. ის იმ კატეგორიის კაცი იყო, რომელიც ყოველთვის სვამდა კითხვას, სხვები თავს რომ არიდებდნენ ხოლმე: — ეს განძი — სინამდვილეში რა არის? — მან დღიურს დახედა: — ალექსანდრე წერს, რომ ის „არ ეკუთვნის ომს, ვაჭრობასა და სიბოროტეს“. კაცი, რომელიც ოქროს მალავს, ასე არ დაწერს. ოქრო ომსაც ეკუთვნის და ვაჭრობასაც. ის სულ სხვა რამეს მალავდა. — ბექამ ნოეს შეხედა: — და თუ ეს „ვეგა“ წლების განმავლობაში ელოდა, უცხო ქვეყნიდან ამხელა ფულსა და ხალხს ხარჯავდა ერთი ოჯახის სათვალთვალოდ, მაშინ ეს „სხვა რამ“ ისეთია, რომლის გამოც ადამიანები მზად არიან, ღირსება დაკარგონ. — მან ნელა ამოისუნთქა: — მე ეს უნდა ვიცოდე, სანამ სიცოცხლეს გავრისკავ. ჩვენ ოქროს კი არა, ვიღაცის საიდუმლოს დავეძებთ. საიდუმლოებებს კი, ჩემი გამოცდილებით, ყოველთვის ჰყავს პატრონი.
ნოე ერთხანს დუმდა. ბექა მართალი იყო — და ეს ის სიმართლე გახლდათ, რომელიც ლიდერს ხშირად აშინებს.
— არ ვიცი, რა არის, — თქვა ნოემ პირდაპირ, — ჯერ არ ვიცი. დღიური ბოლომდე არ წამიკითხავს. — მან წიგნს ხელი დაადო: — მაგრამ ვიცი, რომ ალექსანდრე დევიძე ჩვეულებრივი კაცი არ ყოფილა. ინჟინერი, ქიმიკოსი, მეცენატი... და კიდევ რაღაც, რაზეც ოჯახში არასდროს ლაპარაკობდნენ. — მან ხუთივე სახეს სათითაოდ გადახედა: — ერთს კი გპირდებით: სანამ არ გავარკვევთ, რა არის, მას ვერავის დავუთმობთ — ვერც „ვეგას“ და ვერც სხვას. რადგან, თუ ალექსანდრემ ეს ასე საგულდაგულოდ დამალა, ესე იგი, არსებობენ ადამიანები, ვის ხელშიც ეს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჩავარდეს.
— შენ საიდან იცი, რომ ჩვენ არ ვართ ის ადამიანები? — ჰკითხა ნინომ. ეს არ ყოფილა გამოწვევა; ეს იყო ნამდვილი შეკითხვა — ისეთი, როგორსაც მათემატიკოსები სვამენ ხოლმე.
— არ ვიცი, — თქვა ნოემ, — ამიტომაც მინდა, რომ ჩემ გვერდით იყოთ. ექვსი ადამიანი ერთმანეთს ისე ადვილად ვერ მოატყუებს, როგორც ერთი კაცი — საკუთარ თავს.

გიორგი ფანჯარას მოშორდა.
— მე პრაქტიკული მხარე მაინტერესებს, — თქვა მან და ხმაში ის აზარტი გაერია, სხვებს სუნთქვას რომ უადვილებდა ხოლმე, — რაჭა, შარეულას სათავე. კლდიდან გამომავალი წყალი: ცივი, სწრაფი. თუ იქ ცილინდრი უნდა ჩავიტანოთ და რაღაც მექანიზმი ავამოქმედოთ, ჩვეულებრივი აღჭურვილობა არ გამოდგება. — მან ხელი ცილინდრს დაუახლოვა, თუმცა არ შეხებია: — ჩემს სახელოსნოში ღამითვე ავაწყობ იმას, რაც წყალს გაუძლებს: საბაგიროს, ჯალამბარს, ანკერებს. თუ საჭირო გახდა, კლდეს გავხვრეტ!
— წყლის დინების წნევას კი მე გამოვთვლი, — თქვა ნოემ, — ცივი წყალი უფრო მკვრივია. თუ დინების სიჩქარე და ტემპერატურა მეცოდინება, ზუსტად ვიტყვი, სად და როგორ შეიძლება უსაფრთხოდ შესვლა.
— მე კი, — თქვა ბექამ, — თითოეულს პულსომეტრს გაგიკეთებთ და ჰიპოთერმიის საწინააღმდეგო ეკიპირებას მოგიმზადებთ. +5-გრადუსიან წყალში ხუთ წუთში კუნთები ითიშება. არ მინდა, ჩემი გუნდი ცოცხალი ჩავიდეს და გაყინული ამოვიდეს.

მარიამმა ნახაზები შეკრიბა, პერგამენტი ფრთხილად ჩადო შუშის ფირფიტებს შორის და ყველას გადახედა.
— ესე იგი, გეგმა ასეთია, — თქვა მან და მის ხმაში ის სიმტკიცე გაჩნდა, ექვსი ცალკეული ადამიანი ერთიან გუნდად რომ აქცევს ხოლმე, — დათო ღამით ჩვენს ციფრულ „ლეგენდას“ შექმნის — ვინ ვართ, საით მივდივართ, რათა „ვეგა“ მცდარ კვალზე დადგეს. გიორგი აღჭურვილობას მოამზადებს. ნოე დღიურს ბოლომდე წაიკითხავს. ხვალ, განთიადისას — რაჭისკენ!
— და კიდევ ერთი, — დაამატა დათომ. ის ისევ ეკრანს დასჩერებოდა და ხმა ოდნავ ჩაეხლიჩა: — ჩვენ ვიცით, რომ გვითვალთვალებენ. ამ წუთიდან ჩვეულებრივი ტელეფონები გამორთეთ. აქ, ამ ჩამხშობის ქვეშ, უსაფრთხოდ ვართ, მაგრამ როგორც კი ამ კარიდან გავალთ — სცენაზე აღმოვჩნდებით, სადაც დარბაზიდან ვიღაც დაჟინებით გვიყურებს.
ნოემ ცილინდრს დახედა — მასზე ამოტვიფრულ ციფრებსა და გეომეტრიულ ფიგურებს, საუკუნის საიდუმლოს, რომელიც წინაპარმა დაუტოვა. მან იცოდა — ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო. სადღაც, ამ წვიმიან ქალაქში, ვიღაც უკვე ითვლიდა მათ ნაბიჯებს, კიდევ უფრო შორს კი ვიღაც უცნობი ძველ ფოტოს დასჩერებოდა და იცინოდა.



თავი მესამე
სადაც წყალი კლდიდან იბადება

რაჭა მათ ნისლიანი დახვდა.
გიორგის შავი, გადაკეთებული პიკაპით ღამე გზაში გაათიეს. თბილისიდან ჯერ კიდევ გათენებამდე გავიდნენ — ცალ-ცალკე, სხვადასხვა ქუჩიდან, დათოს შემუშავებული „ლეგენდის“ მიხედვით — და მხოლოდ ქუთაისის შემდეგ, ერთ უსახელო ბენზინგასამართ სადგურთან შეიკრიბნენ ისევ ერთ მანქანაში. ახლა, დილის ნისლში, ამბროლაურის ზემოთ, გზა უფრო და უფრო ვიწროვდებოდა, სულ უფრო მაღლა მიიწევდა და ღია ფანჯრიდან შემოსული ჰაერიც სულ სხვანაირი ხდებოდა — ცივი, ნესტიანი, ფიჭვისა და ხავსის სურნელით გაჟღენთილი.
— ნიკორწმინდა, — თქვა ნინომ, როცა ტელეფონის ეკრანს დახედა, სადაც GPS-ის წერტილი ნელა მიიწევდა წინ, — აქედან უნდა ჩავიდეთ. — მან სქემას გადახედა: — თუმცა „ჩავიდეთ“ სუსტი ნათქვამია. ჩვენ პირდაპირ ხეობის ფსკერზე ვეშვებით, ზღვის დონიდან ათას ოთხმოცდათერთმეტი მეტრის სიმაღლეზე.
ნიკორწმინდა თითქოს ცის სიმაღლეზე დახვდათ: ძველი ტაძარი და მის გარშემო მიმოფანტული სახლები, საიდანაც ბუხრის კვამლი ადიოდა და ნისლში ირეოდა. გიორგიმ სოფელს გვერდი აუარა და დაღმართს დაუყვა — ვიწრო, ტყიან, დაუსრულებელ ხვეულ გზას, სადაც ერთ მხარეს კლდე აღმართულიყო, მეორე მხარეს კი — უფსკრული, რომლის ფსკერსაც ნისლი ფარავდა.
— ეს გზა მანქანისთვის არ აუშენებიათ, — თქვა გიორგიმ. ხმაში საყვედური არ ეტყობოდა, პირიქით — კმაყოფილება. მას საჭე ისე ეჭირა, თითქოს ცოცხალ არსებას მართავდა: — ეს გზა ცხენისთვისაა, მაგრამ არა უშავს, ჩემი მანქანაც ცოტათი ცხენია.
დაშვებას თითქმის ორმოცი წუთი დასჭირდა. როდესაც ხეობის ფსკერზე გზა უეცრად დასრულდა — პატარა, ძველი ჰიდროელექტროსადგურის წინ, სადაც ბეტონის ნაგებობა ხავსით იყო დაფარული და საიდანაც წყლის ერთფეროვანი, დაბალი გუგუნი ისმოდა — გიორგიმ ძრავა გამორთო.
ირგვლივ სიჩუმე ჩამოვარდა, თუმცა ეს არ იყო ცარიელი სიჩუმე — ის წყლის ხმით იყო სავსე.
— აქ მთავრდება გზა, — თქვა გიორგიმ, — სათავემდე ასიოდე მეტრია, ფეხით სავალი.
მანქანიდან გადმოვიდნენ. ჰაერი ფსკერზე კიდევ უფრო ცივი იყო — თითქოს პირდაპირ მიწიდან ამოდიოდა ყინვა. ზურგჩანთები მოიკიდეს და ვიწრო, ტყიან ბილიკს გაჰყვნენ, ჰესის გასწვრივ, მდინარის ხმას აყოლილები. რამდენიმე წუთის შემდეგ კი ტყე უცებ გაიშალა.
ყველანი ერთდროულად გაჩერდნენ.
მათ წინაშე ბუნების ისეთი ქმნილება აღმართულიყო, რომელსაც სიტყვა ვერ აღწერდა. ასობით მეტრის სიმაღლის, დახრილი კირქვული კლდის მასივი ცისკენ იჭრებოდა და ნისლში იკარგებოდა. კლდის ძირში კი, სადაც ქვა და მიწა ხვდებოდა ერთმანეთს, შავი, დაბალი ხვრელი მოჩანდა — გამოქვაბულის პირი, საიდანაც წყალი გამოდიოდა.
მაგრამ ეს არ იყო ჩანჩქერი; არც ქაფქაფა, მჩქეფარე ნაკადი ყოფილა. ეს იყო უძრავი, თითქოს გაყინული, რძისფერ-ფირუზისფერი წყლის ფართო აუზი, რომელიც პირდაპირ მთის წიაღიდან, წყვდიადიდან უხმოდ ამოდიოდა და ცივ, მშვიდ ზედაპირად იშლებოდა ბეტონის ჯებირამდე. ის იმდენად მშვიდი იყო, რომ თავზარდამცემ ელფერს იძენდა, რადგან ყველამ იცოდა — ეს სიმშვიდე მოჩვენებითი გახლდათ. ამ სიმშვიდის ქვეშ ტონობით წყალი მოძრაობდა.
ნოე ჯებირის პირას მივიდა და წყლის სიღრმეს თვალი ვერ მოსწყვიტა.
— საშუალო წლიური ხარჯი წამში ოთხნახევარი კუბური მეტრია, — თქვა მან ჩუმად, უფრო თავისთვის, — და ეს მხოლოდ ისაა, რაც ზედაპირზე ჩანს. წყლის ნაწილი კარსტული მღვიმეებიდან მოდის, მთის შიგნიდან. — მან ხელი წყლის ზედაპირისკენ ჩაუშვა, თუმცა არ შეხებია: — ეს არ არის უბრალო მდინარე; ეს ბუნებრივი სიფონია. მთა წყლით სუნთქავს.
— „სადაც წყალი კლდიდან იბადება და სიცივე ქვაში აღწევს“, — გაიმეორა მარიამმა ალექსანდრეს სიტყვები. ის უკვე ძველ საინჟინრო ნახაზებს ათვალიერებდა, რომლებიც პერგამენტიდან და დღიურიდან ამოეკრიფა: — ალექსანდრემ იცოდა ეს ადგილი. ის ნამდვილად ნამყოფია აქ.
დათომ ზურგჩანთიდან პლატფორმა გაშალა და LiDAR-სკანერით აღჭურვილი პატარა, წყალგაუმტარი დრონი ჰაერში ააფრინა. მისი ჩუმი ზუზუნი წყლის გუგუნში კინაღამ დაიკარგა. დრონი დაბლა დაეშვა, ბეტონის თავზე გადაიფრინა და პირდაპირ გამოქვაბულის შავ ხახაში შეფრინდა.
— სკანირება დაიწყო, — თქვა დათომ. ის პლანშეტს დასჩერებოდა, სადაც ხაზ-ხაზად იხატებოდა კლდის წიაღის სამგანზომილებიანი მოდელი: — გამოქვაბული შიგნით ფართოვდება, მაგრამ... — მან შუბლი შეიკრა: — შესასვლელში წყლის დინების სიჩქარე წამში ოთხნახევარი მეტრია. ტურბულენტობა კატასტროფულია. პირდაპირ თუ შეხვალთ, წყალი კლდის შვერილებს შეგაჯახებთ, სანამ ცხრა მეტრსაც კი გაცურავთ.
— პირდაპირ შესვლა თვითმკვლელობის ტოლფასია, — თქვა მარიამმა.
ის დრონის მიერ შედგენილ მოდელს დაჰყურებდა. უეცრად მისი თითი ეკრანზე ერთ წერტილზე გაჩერდა — გამოქვაბულის ჭერზე, შესასვლელიდან ათიოდე მეტრის სიღრმეში.
— აქ! — თქვა მან: — ხედავთ ამ შვერილს? სწორ, ოთხკუთხა შვერილს კლდის ჭერზე? — მან ეკრანი მოატრიალა: — ბუნება ასეთ სრულყოფილ ოთხმოცდაათგრადუსიან კუთხეს არ ქმნის. ეს ხელოვნურია. ეს ალექსანდრეს გაკეთებული საყრდენია! — მან ნოეს შეხედა: — ჩვენ პირდაპირ კი არ შევცურავთ, არამედ ზემოდან, ამ საყრდენზე დამაგრებული ბაგირით დავეკიდებით და დინების თავზე გადავივლით.
გიორგი უკვე პიკაპისკენ მიემართებოდა.
— მაშინ ეს ჩემი საქმეა, — თქვა მან, საბარგული გახსნა და იქიდან მაღალი წნევის პნევმატური ჯალამბარი და კევლარის სქელი გვარლის გორგალი გადმოიღო: — მე ამ გვარლს იმ საყრდენზე დავამაგრებ, როგორც საბაგირო ხიდს. ვინც შიგნით შევა, დინებას კი არა, ამ გვარლს უნდა ენდოს.
— სანამ ვინმე შევა, — თქვა ბექამ და მის ხმაში ისეთი სიმტკიცე გაისმა, რომელიც კამათს არ ექვემდებარებოდა; მან ზურგჩანთიდან ნეოპრენის რამდენიმე შავი კოსტიუმი ამოიღო, შიდა გამათბობელი ელემენტებით: — ეს ჩაიცვით. წყლის ტემპერატურა ხუთი გრადუსია. ამის გარეშე თითები სამ წუთში დაგიბუჟდებათ, ათ წუთში კუნთები გაგეშეშებათ, თხუთმეტ წუთში კი გული გაჩერდება. — მან თითოეულს მაჯაზე პულსომეტრი დაუმაგრა: — ეს აქედან მიჩვენებს თქვენს პულსსა და ტემპერატურას. თუ ვინმეს მაჩვენებელი კრიტიკულ ზღვარს მიუახლოვდა, მაშინვე უკან გამოგიძახებთ. და, ნოე, — მან პირდაპირ თვალებში ჩახედა, — თუ გამოგიძახებ, არ შემეკამათო, მაშინვე გამოდი! თუნდაც ერთი ნაბიჯი გაკლდეს ცილინდრამდე!
ნოემ თავი დაუქნია. ბექასთან კამათი ამ თემაზე უაზრობა იყო.
გადაწყდა: შიგნით სამნი შევიდოდნენ — ნოე, მარიამი და გიორგი. ნოე — ცილინდრისა და ქიმიისთვის, მარიამი — კონსტრუქციისთვის, გიორგი — ტექნიკური უზრუნველყოფისა და ფიზიკური ძალისთვის. ნინო, დათო და ბექა გარეთ დარჩებოდნენ: ნინო — გამოთვლებისთვის, დათო — კავშირისა და დრონის მართვისთვის, ბექა — უსაფრთხოებისთვის.
გიორგიმ პნევმატური პისტოლეტით კევლარის გვარლის ფოლადის ანკერი ზუსტად მარიამის მიერ მითითებულ ხელოვნურ შვერილს მოახვედრა. ლითონის წკრიალი გამოქვაბულის გუგუნმა წამში ჩაყლაპა. გვარლი დაიჭიმა. გიორგი მთელი სხეულის წონით დაეკიდა — საყრდენი არც კი განძრეულა.
— საიმედოა, — თქვა მან, — ალექსანდრეს საყრდენმა ას წელს გაუძლო, ჩვენს წონასაც გაუძლებს.
წყალი ცეცხლივით იყო, ოღონდ — პირიქით.
როცა პირველად შევიდა, ნოეს სწორედ ამ აზრმა გაუელვა: სიცივე ისე სწვავდა სხეულს, თითქოს მდუღარე ყოფილიყო. გვარლზე ჩამოკიდებული, ჩანჩქერის შხეფებში, ის ნელა მიიწევდა გამოქვაბულის სიბნელეში; უკან მარიამი და გიორგი მოჰყვებოდნენ. ჩაფხუტებზე დამაგრებული ფარნების ძლიერი სხივები სიბნელეს კვეთდა და კლდის სველ, მბზინავ კედლებს ანათებდა. ქვევით, მათ ფეხქვეშ, შავი წყალი მოძრაობდა — უხმოდ, სწრაფად, თითქოს ცოცხალი არსება ყოფილიყო.
— ბექა, პულსი როგორია? — იკითხა ნოემ რაციით.
— სამივეს ას ორმოცი გაქვთ, — უპასუხა ბექამ, — შიშისთვის ნორმალურია. სხეულის ტემპერატურა ჯერჯერობით სტაბილურია. დაახლოებით რვა წუთი გაქვთ, სანამ ორგანიზმი სითბოს დაკარგვას დაიწყებს. დრო აკონტროლეთ!
გვარლზე ხელჩაფრენილები ნელ-ნელა მიიწევდნენ წინ, სანამ გამოქვაბულის სიღრმეში ფარნების შუქმა მშრალი, ქვის პლატფორმა არ გამოაჩინა — წყლის დონიდან ორიოდე მეტრით ზემოთ, კლდის კედელში ბუნებრივად გამოზნექილი. ერთმანეთის მიყოლებით ავიდნენ. ქვა ცივი იყო, მაგრამ მშრალი. პლატფორმის სიღრმეში კი, კლდეში, რაღაც ბზინავდა.
— აქაა! — თქვა მარიამმა და მისმა ხმამ გამოქვაბულში უცნაური ექო გამოსცა.
ფარნების შუქზე გამოჩნდა ბრინჯაოსკბილანებიანი უზარმაზარი მექანიზმი — კლდეში გამოკვეთილი, საუკუნოვანი ჰიდრომექანიკური საკეტი, რომელსაც, როგორც ჩანდა, ოდესღაც მდინარის წნევა ამუშავებდა. ცენტრში მრგვალი, ღრმა ჭრილი მოჩანდა და ისეთი ფორმა ჰქონდა, რომ ნოეს გული აუჩქარდა: ის ზუსტად იმეორებდა ბრინჯაოს ცილინდრის მოყვანილობას.
— ცილინდრი... — თქვა გიორგიმ. წინ წამოიწია, თითი კბილანებს დაუახლოვა და სახე დაეძაბა: — მაგრამ მოიცადეთ! — მან თითი კბილანებს შორის ჩამჯდარ ჟანგისფერ, დაკრისტალებულ ნადებს გადაუსვა: — ეს მექანიზმი ასი წელი წყალში იდო. კალციუმმა და ჟანგმა კბილანები ერთმანეთს მიადუღა. ცილინდრი რომ ჩავსვათ და დავატრიალოთ, ბრინჯაო ვერ დაიძვრება და გატყდება!
— მექანიკური ძალით ამას ვერ ვუშველით, — თქვა ნოემ.
ის უკვე მუხლებზე იდგა და ჩანთას ხსნიდა. მისმა გაციებულმა, ოდნავ აცახცახებულმა ხელებმა ორი პატარა ბოთლი მოიძია: ერთი ეთილენდიამინტეტრაძმარმჟავას ხსნარით, მეორე კი — კონცენტრირებული ლიმონმჟავათი.
— ეს ნაზავი, — თქვა ნოემ, თან სითხეებს ერთმანეთში ურევდა, — კალციუმის ნალექსა და ჟანგს წამებში დაშლის. რაც მთავარია, ბრინჯაოს ზედაპირს არ დააზიანებს — ის მხოლოდ ნადებს ჭამს. — მან ნარევი ფრთხილად ჩაასხა კბილანებს შორის, ყველა ღრმულში.
მყისვე დაიწყო შიშხინი. წარმოიქმნა თეთრი ქაფი და საუკუნოვანმა ნადებმა ცივი ცეცხლივით დნობა დაიწყო.
— ბექა, დრო რამდენი დაგვრჩა? — იკითხა ნოემ.
— ხუთი წუთი! — გაისმა რაციაში პასუხი: — ნოე, მარიამის ტემპერატურა თქვენზე სწრაფად ეცემა. ის ტანით უფრო პატარაა და უფრო მალე იყინება. იჩქარეთ!
ნოემ ცილინდრს დახედა, მერე რაცია ჩართო:
— ნინო, გესმის ჩემი ხმა? ცილინდრზე ხუთი ციფრული რგოლია. რა არის კომბინაცია?
გარეთ, ბეტონის ჯებირზე, ცივ ჰაერში, ნინო მუხლებზე იჯდა ლეპტოპთან და პერგამენტის მონაცემებს ეკრანზე გამოტანილ ციფრებს ადარებდა.
— ერთი წუთით, — თქვა მან. ხმა მშვიდი ჰქონდა, მაგრამ თითები სწრაფად დარბოდა კლავიატურაზე: — ალექსანდრემ კოდი შემთხვევით არ შეარჩია, მან ის ამ ადგილს დაუკავშირა. — მან პერგამენტის ჭრილების კუთხეები, შარეულას გეოგრაფიული კოორდინატები და ფიბონაჩის მიმდევრობა ერთ განტოლებაში გააერთიანა: — ეს ვექტორული განტოლებაა: ლოკაციის სიმაღლე — ათას ოთხმოცდათერთმეტი, აუზის ფართობი და ოქროს კვეთა... — წამიერი დუმილი ჩამოვარდა, მერე კი გაისმა: — ნოე, კომბინაციაა: სამი, რვა, ერთი, სამი, ხუთი. გაიმეორე!
— სამი, რვა, ერთი, სამი, ხუთი, — გაიმეორა ნოემ.
მან სველი, ცივი ცილინდრი აიღო და ხუთივე რგოლი სათითაოდ გაასწორა მითითებულ ციფრებზე: სამი, რვა, ერთი, სამი, ხუთი. შემდეგ კი, თითქოს ცოცხალ ნერვს ეხებაო, ცილინდრი მექანიზმის ცენტრალურ ღრმულში ჩასვა.
ერთი წამი — არაფერი.
— ნოე, ტემპერატურა! — გაისმა ბექას მკვეთრი ხმა: — მარიამი კრიტიკულ ზღვარს უახლოვდება!
— მესმის, ბექა, — გამოსცრა მარიამმა კბილებში სიცივისგან ცახცახით, — მაგრამ ჯერ არსად წასვლას არ ვაპირებ!
და სწორედ მაშინ მექანიზმმა დაიგრიალა.
მძიმე ლითონის ჩხაკუნი გამოქვაბულმა ექოდ ასჯერ გაიმეორა. კლდის კედელი ოდნავ შეირყა, საუკუნის წინანდელი ჰიდრავლიკური წნევა კვლავ ამოქმედდა და კბილანები ნელა, ღრჭიალით დაატრიალა. ცილინდრის გვერდით კლდის ფილა განზე გადაცურდა.
მის უკან, სველი ქვისგან დაცულ თაროზე, ბრინჯაოს სქელი, მძიმე დისკო იდო. მასზე რელიეფურად იყო ამოტვიფრული ერთმანეთში გადახლართული გვირაბების რთული ქსელი — ნამდვილი ლაბირინთი.
— მივაგენით! — ამოისუნთქა მარიამმა. ხელი გაიწვდინა, დისკო აიღო და თითებით რელიეფი მოსინჯა: — ეს... ეს მიწისქვეშა გვირაბებია! — მან თვალები მოჭუტა და ჩაფხუტის შუქი პირდაპირ დისკოს მიანათა: — ეს „ხარებას“ გვირაბის საიდუმლო სექტორის სამგანზომილებიანი შაბლონია! ეს გასაღებია მეორე ლოკაციისკენ!
ნოემ დისკო ფრთხილად გაახვია წყალგაუმტარ ტომარაში და ზურგჩანთის ღრმა ჯიბეში ჩადო.
სწორედ იმ წამს რაციაში დათოს ხმა გაისმა.
მასში სიმშვიდის ნატამალიც აღარ დარჩენილიყო.
— გუნდო! — მხოლოდ ერთი სიტყვა თქვა, მაგრამ მასში ისეთი რამ გაისმა, რომ სამივე ერთდროულად გაიყინა: — გამოდით! ახლავე! — პაუზა, და ხმაში უდიდესი დაძაბულობა: — ჰესთან, სადაც მანქანა დავტოვეთ, ორი შავი ჯიპი გაჩერდა. შეიარაღებული ხალხი გადმოდის! — კიდევ ერთი, უფრო მოკლე პაუზა: — „შავი ვეგა“ ჩვენს კვალზე გამოვიდა. ისინი უკვე აქ არიან!
გამოქვაბულის წყვდიადში, ყინულოვანი წყლის თავზე დაკიდებულმა ნოემ, გიორგიმ და მარიამმა ერთმანეთს გადახედეს.
მათ ხელთ ჰქონდათ დისკო. ზურგს უკან მთის გული ეგულებოდათ, წინ კი, ერთადერთი გასასვლელისკენ, ცივი წყლის თავზე გვარლი მიემართებოდა — და ამ გვარლის მეორე ბოლოში, სინათლეზე, მათ უკვე მტერი ელოდა.
— ბექა, — თქვა ნოემ რაციაში და ხმა გასაოცრად დაუმშვიდდა, — რამდენი დრო გვაქვს, სანამ ჯებირამდე ამოვლენ?
— ორი წუთი, — უპასუხა ბექამ, — მაქსიმუმ სამი.
ნოემ გვარლს დახედა.
— მაშინ, — თქვა მან, — ორ წუთში სამივე გარეთ უნდა ვიყოთ. და, გიორგი... — მან მექანიკოსის სველ, გაყინულ სახეს შეხედა, რომელზეც უცნაური ღიმილი იკვეთებოდა: — შენ ხომ ამბობდი, ჩემი მანქანა ცოტათი ცხენიაო?
— ვამბობდი, — დაუდასტურა გიორგიმ.
— ჰოდა, დროა, გავაჭენოთ!
და ისინიც, ერთმანეთის მიყოლებით, ცივი წყლის თავზე, სინათლისკენ გაექანნენ — იქით, სადაც მათ „შავი ვეგა“ ელოდა.



თავი მეოთხე
ნიკორწმინდისკენ აღმართი

წყლიდან ამოსვლა ნამდვილი ჯოჯოხეთი იყო.
გვარლზე ხელჩაფრენილს, დინების თავზე სინათლისკენ მიმავალ ნოეს ყინულივით ცივმა წყალმა ფილტვები შეუკუმშა. თითები აღარ ემორჩილებოდა — ბექა მართალი აღმოჩნდა: ხუთ გრადუსში სხეული ისე ითიშება, თითქოს შიდა გამათბობელი გამოურთესო. თუმცა ადრენალინმა ყინულის შეგრძნება სრულიად გადაფარა. ნოე მხოლოდ ერთ რამეზე ფიქრობდა: ზურგჩანთაზე, სადაც, წყალგაუმტარ ტომარაში, ბრინჯაოს დისკო იდო.
ბეტონის ჯებირზე პირველი ის ამოვიდა, მერე — გიორგი, ბოლოს კი — მარიამი. როგორც კი მარიამმა წყლიდან ამოაღწია, ბექა მაშინვე მასთან გაჩნდა — თერმული საბნით ხელში, სახეზე ექიმისთვის დამახასიათებელი ცივი კონცენტრაციით, როცა დრო აღარ ითმენს.
— მარიამის ტემპერატურა კრიტიკულ ზღვარს გასცდა, — თქვა ბექამ, როცა საბანი შემოახვია, — ცოცხალია, მაგრამ სასწრაფოდ სითბო სჭირდება. — მან ნოეს შეხედა: — რამდენი დრო გვაქვს?
პასუხი ტყემ გასცა.
ჰესის მხრიდან, ტყის ბილიკზე, უკვე ისმოდა მრავალი მძიმე, გაწვრთნილი ნაბიჯის ხმა. მათ შორის გაისმა ცივი, უცხო ენაზე გაცემული მკაცრი ბრძანებაც, რომელიც ხმას არ იმაღლებდა და სწორედ ამიტომ იყო განსაკუთრებით საშიში.
— ისინი ჯებირისკენ მოდიან! — გაისმა რაციაში დათოს ხმა. ის, ნინოსთან და პიკაპთან ერთად, ბილიკის თავში იყო გამაგრებული, ტყის საფარქვეშ: — ოთხი კაცია, შეიარაღებული. ნოე, ღია სივრცეში თუ გახვალთ, მაშინვე შეგამჩნევენ!
— ვერ შეგვამჩნევენ, თუ თვალს მოვჭრით, — თქვა ნოემ. უცებ გონებაში ცივი, ნათელი გათვლა ამოქმედდა, რომელიც ყოველთვის მაშინ ერთვებოდა, როცა ყველაზე მეტად სჭირდებოდა: — დათო, სტრობოსკოპული დრონები თან გაქვს?
— თან მაქვს!
— ჯებირსა და ბილიკს შორის ვიწრო გასასვლელია. როგორც კი იქ შემოვლენ და სინათლე თვალებში მოხვდებათ...
— მივხვდი! — გაისმა დათოს ხმა და მასში, ამ დღეს პირველად, აზარტი გაერია: — ორიენტაციას დავაკარგვინებ! მაგრამ სულ რამდენიმე წამი მექნება. გამოიყენეთ!
„შავი ვეგას“ ოთხი მებრძოლი ბილიკიდან ჯებირზე სწორედ მაშინ გამოვიდა, როცა მათ თავზე ცა თეთრი ცეცხლით აენთო.
დათოს ორმა პატარა დრონმა, რომლებიც უხმოდ, შეუმჩნევლად ჩამოეშვნენ ხეებიდან, ერთდროულად გამოსცა ულტრაბგერითი, ტვინის გამხვრეტი წუილი და ათასობით ლუმენის სიმძლავრის თვალისმომჭრელი, სტრობოსკოპული ნათება გააფრქვია. ხეობა ერთ წამში თეთრმა, პულსირებადმა სინათლემ და გამაყრუებელმა ხმამ აავსო. ოთხივე მებრძოლმა თვალებზე ხელი აიფარა, ერთი მუხლებზე დაეცა, დანარჩენებმა კი უმისამართოდ, ჰაერში მიმართეს იარაღი.
— ახლა! — დაიყვირა ნოემ.
ისინი წინ გაიჭრნენ — ნოე, გიორგი და საბანში გახვეული მარიამი, რომელიც ბექას მხარს ეყრდნობოდა. წამებში შეცვივდნენ ტყის ჩრდილში, სადაც ნინო და დათო პიკაპთან ელოდნენ. გიორგიმ სირბილშივე გადაატრიალა გასაღები და გახურებულმა ძრავამაც ღრიალით უპასუხა.
— ყველა შიგნით! — დაიყვირა გიორგიმ: — ბექა, მარიამი უკან დასვი, გაათბე! ნინო, წინ, ჩემ გვერდით — შენი თვალები მჭირდება!
მანქანაში შეცვივდნენ. კარები ჯერ დაკეტილიც არ იყო, რომ გიორგიმ პიკაპი უკუსვლით, გაზის მაქსიმალური მიცემით დაძრა, ჰესის ძველ, ჟანგიან ლითონის ღობეს შეასკდა და ღობე პირდაპირ მტრის ერთ-ერთ ჯიპს გადააფარა — ლითონმა დაიხრიგინა, მინები ჩაიმსხვრა. მერე გიორგიმ პირველი გადაცემა ჩართო, ოთხივე წამყვანი თვლით მიწა და ხრეში ასტყორცნა და შავმა პიკაპმა ტყის აღმართი ისარივით გაჭრა.
— მარიამის პულსი როგორია? — იკითხა ნოემ და უკან მიბრუნდა.
— იმატებს, — თქვა ბექამ, თან საბანში გახვეულ მარიამს გლუკოზის ამპულას აწვდიდა: — გამათბობელი მაქსიმუმზეა ჩართული. ცოცხალია, ნოე, მაგრამ კიდევ ხუთი წუთი იმ წყალში და ვეღარაფერს ვუშველიდით. — მან თავი ასწია: — შენ და გიორგისაც სასწრაფოდ სითბო გჭირდებათ, მაგრამ ჯერ ცოცხლები დავრჩეთ, მერე გავთბებით.
— ცოცხლები ვიქნებით, — თქვა გიორგიმ და საჭე მოატრიალა: — ეს ჩემი გზაა!
ეს მართლაც მისი გზა იყო.
დევნა შარეულას ხეობიდან ზემოთ, ნიკორწმინდისკენ მიმავალ ვიწრო, ტალახიან მიხვეულ მოხვეულაღმართზერ გაგრძელდა. წვიმამ იმატა, გზა მოლიპული გახდა და უკან, ორასიოდე მეტრში, ძრავების ღრიალით „შავი ვეგას“ გადარჩენილი ორი ჯიპი გამოჩნდა.
ნინო წინ იჯდა, ლეპტოპით მუხლებზე, და ეკრანზე მოსახვევების რადიუსებს ისე მშვიდად ითვლიდა, თითქოს საუნივერსიტეტო აუდიტორიაში ყოფილიყო.
— გიორგი, — თქვა მან მკაფიო და სწრაფი ხმით, — მომდევნო მოსახვევი ასოცგრადუსიანია. ტალახის ხახუნის კოეფიციენტი — ნული მთელი სამი. სამოცდახუთ კილომეტრ/საათზე მეტი სიჩქარით თუ შეხვალ, პიკაპი ცენტრიდანულ ძალას ვერ გაუძლებს და ხევში გადავფრინდებით. — მცირე პაუზა: — ზუსტად სამოცდახუთი, არც მეტი, არც ნაკლები!
— მიღებულია, მათემატიკოსო! — თქვა გიორგიმ და გაიღიმა.
მოსახვევს ზუსტად სამოცდახუთით მიუახლოვდა, მექანიკური გადაცემა ოსტატურად ჩამოწია, ხელის მუხრუჭი ოდნავ ამოქაჩა და პიკაპი კონტროლირებად მოცურებაში შეიყვანა. ბორბლებმა ტალახი ასტყორცნა, მანქანა გვერდულად შევიდა მოსახვევში და გიორგიმ ზუსტად შერჩეულ წამს ისევ გაზის პედალს დააჭირა.
უკან მომყოლი პირველი ჯიპი, რომელიც სიბრმავემდე მისული სისწრაფით მისდევდათ, იმავე მოსახვევში მოცურდა — მის მძღოლს ნინოს განტოლებები არ ჰქონდა გათვლილი. ჯიპი გზის სავალი ნაწილიდან გადავარდა, ტალახში ჩაეფლო და ხეებს შეასკდა. დაჯახების ყრუ ხმა ხეობამ გადაფარა.
— ერთს ჩამოვრჩით, — თქვა ნინომ ისე, რომ უკან არც კი მიუხედავს.
— მეორე რჩება, — თქვა დათომ უკანა სავარძლიდან; ის პლანშეტს დასჩერებოდა: — ეს კი ბევრად სახიფათოა. მისი მძღოლი ჩვენს სიჩქარეს ინარჩუნებს, გასწრებას არ ცდილობს —უბრალოდ, ელოდება. — მან თავი ასწია: — ისინი ჩვენს გაჩერებას არ ცდილობენ, ნოე. მათ მხოლოდ ის უნდათ, რომ თვალთახედვიდან არ დაგვკარგონ.
ნოეს ეს სიტყვები გულში ჩასწვდა. არ ცდილობენ გაჩერებას... ეს ზუსტად ის იყო, რაც სარდაფში მოხდა — მათ სკივრი კი არ სჭირდებოდათ, არამედ ის, რომ სკივრი ნოეს გაეხსნა. ახლა კი პიკაპის გაჩერება არ უნდოდათ, უნდოდათ, დისკოს კვალს გაჰყოლოდნენ.
მაგრამ, სანამ ნოე ამ აზრს ბოლომდე გაიაზრებდა, მეორე ჯიპის სახურავის ლუქი გაიღო და იქიდან შეიარაღებული ფიგურა გამოჩნდა. პირველი გასროლის ხმა წვიმამ ჩაახშო, მაგრამ ტყვიები პიკაპის უკანა ბამპერს მოხვდა — ლითონმა მკვეთრად, გამაფრთხილებლად დაიგრიალა.
— ესენი უკვე გაჩერებას ცდილობენ! — დაიყვირა მარიამმა და საბნიდან თავი ამოყო.
— საბურავებს უმიზნებენ, — თქვა ნინომ, როცა უკან გაიხედა, — საბურავი თუ გაგვიხვრიტეს, ამ სერპანტინზე ყველაფერი დამთავრდება!
— ნოე! — დაიძახა გიორგიმ, რომელსაც საჭე ორივე ხელით მაგრად ჩაებღუჯა: — რამე უნდა მოვიფიქროთ! მე მანქანის მართვა შემიძლია, სასწაულების მოხდენა — არა!
ნოე უკვე ჩანთას ხსნიდა.
მისმა გაყინულმა, აკანკალებულმა თითებმა პლასტმასის ორი კონტეინერი მოიძია. ერთი — პოლიურეთანის სწრაფად რეაქტიული ქაფით, მეორე კი — კონცენტრირებული გლიცერინითა და კალიუმის პერმანგანატით. ცალ-ცალკე უვნებელი, ერთად კი — ცეცხლი და ქაოსი.
— გიორგი, — თქვა ნოემ, — შაორის ტბის ხიდი შორსაა?
— ორ მოსახვევშია! — უპასუხა გიორგიმ.
— ხიდზე რომ შევალთ, სამი წამით სიჩქარე შეამცირე. მხოლოდ სამი წამით! — ნოემ კონტეინერები მოამზადა: — მერე ბოლომდე გაზს დაადგი და უკან აღარ მოიხედო!
— რა კოქტეილია, დოქტორო? — გადასძახა გიორგიმ.
— ქიმიური სიბრმავე და ზეთის ეფექტი! — თქვა ნოემ: — მათ საბურავებს მოჭიდებას დავაკარგვინებ!
ხიდი მომდევნო მოსახვევში გამოჩნდა — პატარა, ბეტონის კონსტრუქცია, შაორის ცივ, ნაცრისფერ წყალზე გადებული. ხიდზე შესვლისთანავე გიორგიმ ერთი წამით ფეხი აუშვა გაზის პედალს. სწორედ იმ წამს ნოემ უკანა ფანჯრიდან ორივე კონტეინერი, ერთმანეთზე მაგრად მიჭერილი, პირდაპირ ხიდის სველ საფარზე გადააგდო.
მერე კი გიორგიმ გაზს ბოლომდე დააჭირა.
მდევარმა ჯიპმა კონტეინერებს ზედ გადაუარა და პლასტმასი გასკდა. ორი ნივთიერება ერთმანეთს შეერია. ხიდის საფარზე მყისვე აფუვდა სქელი, თეთრი ქაფის უზარმაზარი ღრუბელი და მასთან ერთად წარმოიქმნა წებოვანი, მოლიპული სითხის ფენა, რომელმაც ჯიპის საქარე მინა დაფარა და საბურავების მოჭიდება ნულამდე დაიყვანა.
ჯიპმა მართვა დაკარგა. ის გვერდულად მოცურდა, ხიდის ბეტონის ჯებირს შეასკდა და განივად გაჩერდა — გზა სრულად ჩაიხერგა. მძღოლი ცოცხალი გადარჩა — ნოემ უკანა ფანჯრიდან დაინახა, როგორ გადმოძვრა კაცი კარიდან — მაგრამ დევნა დასრულდა.
პიკაპმა შაორის ხიდი დატოვა და ტყიბულისკენ მიმავალ გზაზე, ნისლში გაუჩინარდა.
კარგა ხანს არავის ამოუღია ხმა. მხოლოდ ძრავის გუგუნი და მინაზე წვიმის წვეთების რაკუნი ისმოდა.
მერე დათომ ლეპტოპს დახედა და შვებით ამოისუნთქა.
— მათი სიგნალები გაქრა, — თქვა მან, — ლოკალური თვალთვალი ჩავახშე. ჩვენი სახელმწიფო ნომრები კამერების ბაზაში უკვე შეცვლილია — სამი საათია, სულ სხვა მანქანად ვფიქსირდებით. — მან თავი ასწია: — „შავმა ვეგამ“ ჩვენი კვალი დაკარგა. დროებით მაინც.
ბექა მარიამს მაჯას უსინჯავდა.
— ტემპერატურა ნორმას უბრუნდება, — თქვა მან, — პულსიც სტაბილურდება. — მან მარიამს თვალებში ჩახედა: — ხმა გამეცი, როგორ გრძნობ თავს?
— მცივა, — თქვა მარიამმა და პირველად ამ დღეს სუსტად გაიღიმა, — მაგრამ ცოცხალი ვარ.
მან ნოეს ხელი გაუწოდა. ნოემ ზურგჩანთა გახსნა, წყალგაუმტარი ტომარა ამოიღო და იქიდან სველი, მაგრამ სრულიად დაუზიანებელი ბრინჯაოს დისკო გამოაჩინა — გვირაბების რელიეფური ლაბირინთით.
— პირველი ეტაპი გადავლახეთ, — თქვა მარიამმა და დისკოს თითი გადაუსვა: — ეს კი... ეს „ხარებას“ გვირაბის შაბლონია. მეორე ლოკაცია.
ნოე დისკოს დასჩერებოდა, თუმცა მისი ფიქრები შორს იყო.— დათო, — თქვა მან ბოლოს, — ის, რაც ხიდზე თქვი... რომ ჩვენს გაჩერებას არ ცდილობდნენ... — მან თავი მოაბრუნა: — მართალი ხარ. ისინი შეგნებულად გვაცლიდნენ. — მან დისკოს კვლავ დახედა: — ისინი თავს არ დაგვესხმებიან, სანამ განძს ჩვენ თვითონ არ ვიპოვით. მათ სჭირდებათ, რომ სამივე ლოკაცია ჩვენ გავხსნათ. და მხოლოდ ბოლოს, პარიზში, როცა ხელში ის შეგვრჩება, რაც ალექსანდრემ საუკუნის წინ დამალა — აი, მხოლოდ მაშინ წაგვართმევენ.
თბილისის სტუდიაში ეს აზრი ბუნდოვანი ჩანდა. ახლა კი, ამ ცივ, ნისლიან გზაზე, ის სრულიად ცხადი გახდა და კიდევ უფრო საშიში.
— ესე იგი, ჩვენ მათი მაღაროელები ვართ, — თქვა ნინომ, — ჩვენ ვთხრით, ოქროს კი ბოლოს ისინი წაიღებენ.
— მაშინ ერთი რამ დაგვრჩენია, — თქვა ნოემ და მის ხმაში ის სიმტკიცე გაისმა, რომელიც შიშს კი არა, მტკიცე გადაწყვეტილებას გამოხატავს: — უნდა გავიგოთ, რა არის ეს განძი — მათზე ადრე! რადგან ის, ვინც პირველი გაიგებს, რას ეძებს, თამაშსაც ის წარმართავს. და თუ ალექსანდრემ ეს ასე ღრმად დამალა, ესე იგი, დღიურში პასუხიც დატოვა. ის ბოლომდე უნდა წავიკითხო!
— ახლა კახეთისკენ? — იკითხა გიორგიმ და საათს დახედა.
— ჯერ არა, — თქვა ნოემ, — ჯერ თბილისში. — მან თანამგზავრებს გადახედა — ხუთ დაღლილ, სველ, გაყინულ, მაგრამ ცოცხალ სახეს: — ერთი დღით ვისვენებთ. ოჯახებს ვნახავთ, გამოვიძინებთ. — მან საბანში გახვეულ მარიამს შეხედა: — ამ მდგომარეობაში კახეთის გვირაბში შესვლა შეცდომა იქნება, მე კი შეცდომას ვერ დავუშვებ. — მან დისკოს ხელი დაადო: — შემდეგი ლოკაცია შვიდნახევარი კილომეტრი მიწისქვეშეთია. იქ კი, ეჭვი მაქვს, „ვეგა“ ბევრად უფრო ახლოს იქნება, ვიდრე ჩვენ გვსურს.
პიკაპი ნისლში მიიწევდა წინ. უკან რჩებოდა რაჭა, კლდიდან დაბადებული ყინულოვანი წყალი და პირველი მოგებული ბრძოლა. წინ კი იყო კახეთი — ვენახები, საუკუნოვანი გვირაბები და ადამიანი, რომელსაც ჯერ არ იცნობდნენ, მაგრამ რომელმაც მათ შესახებ უკვე ყველაფერი იცოდა.



თავი მეხუთე
ამოსუნთქვა


თბილისმა მათ ისე დაუბრუნა ჩვეულებრივი ცხოვრება, თითქოს არაფერი მომხდარიყოს.
ტყიბულის გზატკეცილიდან დედაქალაქში დაბრუნებულებს ქალაქი უცნაურად მშვიდი და უდარდელი დახვდათ. ქუჩებში ხალხი სეირნობდა, კაფეების ფანჯრები მყუდრო შუქით იყო მოჩითული, ვიღაც იცინოდა, ვიღაც ჩქარობდა... და ეს ყოველდღიური, უწყინარი ხმაური ნოეს, რაჭის ყინულოვანი წყლის, სროლისა და ტალახიანი სერპანტინის შემდეგ, თითქმის ირეალურად ეჩვენებოდა. თითქოს ორ სხვადასხვა სამყაროს შორის კარი ყოფილიყო და ეს კარი მან სწორედ ახლა შემოაღო.
მან გუნდი მარიამის სტუდიასთან შეკრიბა და ყველას გადახედა. დაღლილობა თითოეულის სახეზე იკითხებოდა — თვალებქვეშ ჩაშავებული უძილობა, ტალახიანი შარვლები, კუნთები, რომლებიც ჯერ კიდევ დაჭიმული ჰქონდათ ცივი წყლისა და დაძაბულობისგან.
— დღეს აქ ვჩერდებით, — თქვა ნოემ და ჩანთაში ჩადებულ დისკოს დახედა: — ოცდაოთხი საათია ზღვარზე ვართ. ამ მდგომარეობაში კახეთის გვირაბში შესვლა — შვიდნახევარკილომეტრიან მიწისქვეშეთში, სადაც „ვეგა“ ძალიან ახლოს იქნება — შეცდომა იქნება, ჩვენ კი შეცდომას ვერ დავუშვებთ. — მან თანამგზავრებს გადახედა: — შინ დაბრუნდით, ოჯახები ინახულეთ, გამოიძინეთ. ხვალ, დილის შვიდ საათზე, ისევ აქ შევიკრიბებით.
— ეს იდეალური სამედიცინო დირექტივაა, — ამოისუნთქა ბექამ და მხრები გაასწორა, — ჩვენი ცირკადული რიტმი მთლიანად დარღვეულია. ადრენალინის ვარდნის შემდეგ ორგანიზმს მინიმუმ შვიდსაათიანი ღრმა ძილი სჭირდება, რომ რეაქციის სისწრაფე აღიდგინოს. — მან თითი ასწია: — და ეს რჩევა კი არა, ბრძანებაა! ვინც ხვალ გამოუძინებელი მოვა, სახლში გავაბრუნებ!
— უსაფრთხოება? — იკითხა ნინომ.
— ჩემზე იყოს, — თქვა დათომ და პლანშეტს თითი გადაუსვა, — თითოეულის ტელეფონში პატარა პროგრამა ჩავტვირთე. თუ რომელიმეს მოწყობილობა უეცრად გაითიშა ან ლოკაცია
მკვეთრად შეიცვალა, დანარჩენებს მყისიერი განგაში მოგივათ. შინ მშვიდად წადით — ციფრულად ერთმანეთს ვაკონტროლებთ.
იმ საღამოს თითოეულმა მათგანმა თავის სამყაროში გადაინაცვლა — და თითოეული თავისებურად ისვენებდა.
გიორგი თავის სახელოსნოში ჩაიკეტა. იქ, ძრავის ზეთისა და ბენზინის ნაცნობ სუნში, თავს ყველაზე უსაფრთხოდ გრძნობდა. ძველი, რესტავრირებული ძრავის კაპოტი ახადა, ხელები საქმით დააკავა და გონება დაასვენა. მისთვის სტრესი მაშინ ქრებოდა, როცა ხელები მუშაობდა. ჭანჭიკს ატრიალებდა და თან იმ წყალზე ფიქრობდა — ცივ, ბობოქარ წყალზე, და კიდევ ერთ რამეზე, რაც ხმამაღლა არავისთვის გაუმხელია: იმ წამს, როცა მარიამის ტემპერატურა კრიტიკულად ეცემოდა, მას მართლა შეეშინდა. გიორგის კი შეშინება იშვიათად სჩვეოდა.
მარიამი თავის აივანზე იჯდა, ცხელი ჩაით ხელში, თბილ პლედში გახვეული, და თბილისის ღამის განათებულ ხედს დასცქეროდა. მისი ფიქრები კი, სხეულის სიმშვიდის მიუხედავად, უკვე კახეთში იყო — გონებაში ხატავდა, აღადგენდა და აწყობდა „ხარებას“ გვირაბის არქიტექტურულ ჭრილს; ცდილობდა, წინასწარ მიეგნო იმ ყალბი კედლისთვის, სადაც, ალექსანდრეს ჩანაწერების მიხედვით, საიდუმლო შტო იმალებოდა. მისთვის სივრცე ცოცხალი ორგანიზმი იყო და ამ ორგანიზმის წიაღში უკვე დააბიჯებდა, სანამ იქ ფიზიკურად შევიდოდა.
ნინო საკუთარ ბინაში, სრულ სიმშვიდეში, რიცხვების ჰარმონიაში იძირებოდა. მისთვის მათემატიკა საიმედო თავშესაფარი იყო — ერთადერთი სამყარო, სადაც ყველაფერს ზუსტი პასუხი ჰქონდა, სადაც ცვლადი ცვლადად რჩებოდა და არასდროს გიღალატებდა. იჯდა და ალექსანდრეს კოდებს ჩაჰკირკიტებდა, ცდილობდა, ჩამწვდარიყო იმ ლოგიკას, რომლითაც ეს კაცი აზროვნებდა. და რაც უფრო ღრმად შედიოდა გამოთვლებში, მით უფრო რწმუნდებოდა: ალექსანდრე დევიძე ნამდვილი გენიოსი იყო — ისეთი გენიოსი, რომელმაც მთელ საუკუნეს გადააბიჯა, რათა საკუთარ შთამომავალს გასაუბრებოდა.
ბექა სამზარეულოში იჯდა და უბრალოდ სუნთქავდა. ის იყო ერთადერთი გუნდში, ვისაც სიკვდილი ახლოდან ენახა — თანაც არაერთხელ. და ერთ ფიქრს თავიდან ვერ იშორებდა: ალექსანდრეს სიტყვებს დღიურიდან — „არ ეკუთვნის ომს, ვაჭრობასა და სიბოროტეს“. ბექას იმდენი ენახა ცხოვრებაში, რომ კარგად იცოდა: რაც ომს არ ეკუთვნის, ხშირად სწორედ ის ხდება ხოლმე ომის მიზეზი. მას აწუხებდა ის გაურკვევლობა, რომ მიდიოდნენ რაღაცისკენ, რასაც ჯერ სახელიც კი არ ერქვა.
ნოე კი პაპის ძველ სავარძელში იჯდა, ერთადერთი სანთლის შუქზე — თითქოს სარდაფის იმ საბედისწერო ღამეს იმეორებდა — და ალექსანდრეს დღიურს ფურცელ-ფურცელ კითხულობდა.
პირველ ნახევარში ეს ზუსტად ის ალექსანდრე იყო, ვისაც ნოე ელოდა: ინჟინერი, ქიმიკოსი, კაცი, რომელიც ფორმულებით აზროვნებდა და სამშობლოზე ოცნებობდა. მაგრამ დღიურის შუა ნაწილში, სადაც ჩანაწერები 1920 წლით თარიღდებოდა, ტონი მკვეთრად შეიცვალა. ხელწერა უფრო სწრაფი და ნერვიული გამხდარიყო. ერთ გვერდზე, რომელიც ნოემ ორჯერ გადაიკითხა, ალექსანდრე წერდა:

„დღეს ოტომ ისევ მკითხა, როდის დავასრულებ. მის თვალებში აღარ ჩანს ის ადამიანი, ვისაც პარიზში შევხვდი. მაშინ ის მეცნიერებას ეძებდა, ახლა კი — მხოლოდ ფასს. ის ამბობს, რომ ჩვენი მოწყობილობა „სამყაროს შეცვლის“. მე კი ვხედავ, რომ მას სამყაროს შეცვლა კი არა, სამყაროს ყიდვა სურს. ვშიშობ, რომ ის, რაც სინათლისთვის შევქმენით, ვიღაცას იარაღად სჭირდება. და მეც თანდათან იმ დასკვნამდე მივდივარ, რომ ზოგიერთი აღმოჩენა არ უნდა დარჩეს — არა იმიტომ, რომ ცუდია, არამედ იმიტომ, რომ კაცობრიობა ჯერ არ არის მისი ღირსი.“
ნოემ დღიური გვერდზე გადადო.
ოტო... ეს სახელი დღიურში სულ უფრო ხშირად ფიგურირებდა — ალექსანდრეს ევროპელი პარტნიორი, კაცი, ვისთან ერთადაც ეს ყველაფერი დაიწყო, და კაცი, რომელიც ბოლო გვერდებზე ალექსანდრეს უკვე ღალატში ადანაშაულებდა.
ნოეს გონებაში ცივმა აზრმა გაიელვა: „შავი ვეგა“ წლების განმავლობაში ელოდა, უცხო ქვეყნიდან ერთ ოჯახს აკვირდებოდა... ვინ ელოდება მთელი საუკუნე? მხოლოდ ის, ვისაც სისხლის ძახილი ახსოვს. მხოლოდ მემკვიდრე.
მან ტელეფონი აიღო — სუფთა, დათოს მოცემული — და ჯგუფის დახურულ ჩატში მოკლე შეტყობინება აკრიფა: „ხვალ, სანამ კახეთში წავალთ, ერთი რამ უნდა გითხრათ ალექსანდრეს პარტნიორზე. მისი სახელი ოტო იყო. და, ვშიშობ, ჩვენს მდევარსაც იგივე გვარი აქვს.“
ტელეფონი გადადო, სანთლის ალს გახედა და დიდხანს ვეღარ დაიძინა.
დილით კი, ზუსტად შვიდ საათზე, როცა მზის პირველი სხივი ძველი თბილისის სახურავებს შეეხო, ექვსივე უკვე მარიამის სტუდიასთან იდგა — გამოძინებული, დასვენებული გონებითა და ახალი ენერგიით. გიორგის პიკაპი გარეცხილი, საწვავით სავსე და ახალი საბურავებით აღჭურვილი ელოდათ.
— კახეთისკენ! — თქვა გიორგიმ და ჭიშკარი გააღო: — მაგრამ ერთი რამ უნდა გაგაფრთხილოთ: გზა გომბორზე გადის, გომბორი კი... გომბორი ცალკე ამბავია!
მაშინ ჯერ კიდევ არავინ იცოდა, თუ რამდენად მართალი აღმოჩნდებოდა მისი სიტყვები.



თავი მეექვსე — „შავი ვეგას“ ჩრდილი

თბილისის ცენტრში, ერთ-ერთი მინის ცათამბჯენის ბოლო სართულზე, სრულიად სხვა სამყარო იყო.
აქ ხმაური არ აღწევდა, ქუჩის ჩოჩქოლი არ ისმოდა. უზარმაზარ მინის კედლებს მიღმა მთელი ქალაქი გადაშლილიყო — პატარა, შორეული, თითქოს ხელისგულზე დადებული — და აქედან, ამ სიმაღლიდან, ისე გამოიყურებოდა, თითქოს რომელიღაც ერთ კაცს ეკუთვნოდა. სწორედ ასე უყურებდა მას ადამიანი, რომელიც მაგიდასთან იჯდა.
ვიქტორ ფონ ბერგი ორმოცდაათი წლისა იყო, თუმცა ასაკი სულაც არ ეტყობოდა — იმ კატეგორიის კაცებს მიეკუთვნებოდა, რომლებსაც დრო თითქოს ერიდება და გვერდს უვლის. იდეალურად მორგებული მუქი კოსტიუმი, ცივი ნაცრისფერი თვალები და გაწონასწორებული, აუჩქარებელი ხელები — ისეთი ხელები, რომლებიც არასდროს კანკალებს. მას ძველი, შავ-თეთრი ფოტოსურათი ეჭირა.
ფოტო 1920 წელს იყო გადაღებული, პარიზში. მასზე ორი კაცი იდგა მხარდამხარ, როგორც ნამდვილი პარტნიორები: მარცხნივ — ალექსანდრე დევიძე, ახალგაზრდა, თვალებში ცეცხლით; მარჯვნივ კი — ოტო ფონ ბერგი, ვიქტორის ბაბუა.
ვიქტორმა ფოტოს დიდხანს უყურა, მერე კი მაგიდაზე დადო — ისე ფრთხილად, თითქოს ცოცხალ არსებას ეხებოდა.
კარი უხმოდ გაიღო. ოთახში მარკო შემოვიდა — „შავი ვეგას“ ტაქტიკური ჯგუფის მეთაური, ორმეტრიანი, მკაცრი აღნაგობის კაცი, რომლის ერთ ლოყაზეც ახალი ნაკაწრები მოჩანდა — რაჭის ტყის ეკლების კვალი.
— მოხსენებას ველი, მარკო, — თქვა ვიქტორმა. დაბალი, მშვიდი ხმა ჰქონდა — ისეთი, ყვირილი რომ არასდროს სჭირდება. ვინც ასე ლაპარაკობს, მას სიტყვას არავინ აწყვეტინებს.
— რაჭის ოპერაცია ჩავაფლავეთ, სერ, — მარკომ თავი დახარა, — მათ იცოდნენ, რომ ვდევდით. მაღალი სიხშირის ელექტრონული დაბრკოლებები გამოიყენეს — უბრალოდ, თვალები დაგვიბრმავეს. ხიდზე კი ქიმიური ხაფანგი დაგვიტოვეს. ჩვენი ორი ჯიპი მწყობრიდან გამოვიდა. — ის ერთი წამით დადუმდა: — გაქრნენ. მათი კვალი დავკარგეთ.
ვიქტორმა ჩაი მოსვა. არც უყვირია და არც მაგიდაზე დაურტყამს მუშტი. უბრალოდ, ჩაიღიმა — და ეს ღიმილი მარკოსთვის ბევრად უფრო საშიში იყო, ვიდრე ნებისმიერი ყვირილი.
— შენ გეგონა, — თქვა ვიქტორმა, — რომ ჩვეულებრივ სტუდენტებს მისდევდი... მოყვარულებს, განძის მაძიებლებს. — ის ფეხზე წამოდგა და ფანჯარასთან, ქალაქის ხედთან მივიდა: — ეს შენი შეცდომაა. და ჩემიცაა, რომ წინასწარ არ აგიხსენი. — მან ხელი მინას დაადო: — ნოე დევიძე თავისი დროის უდიდესი გენიოსის შთამომავალია, მის გვერდით მდგომი ადამიანები კი შემთხვევითი მოყვარულები არ არიან — თითოეული მათგანი თავისი სფეროს ელიტაა: მათემატიკოსი, რომელიც კოდს უფრო სწრაფად შიფრავს, ვიდრე შენი კომპიუტერი; არქიტექტორი, რომელიც კედლებს ისე კითხულობს, თითქოს გადაშლილი წიგნი იყოს; მექანიკოსი, რომელიც მანქანით იმას აკეთებს, რასაც შენი მძღოლები ვერასდროს შეძლებენ; და ის ბიჭი, — ვიქტორმა თავი მოაბრუნა, — რომელმაც ჩვენი ციფრული ფარი ისე გაარღვია, თითქოს კარი ღია დახვედროდეს! მათ აქვთ ის, რაც შენს დაქირავებულ ხალხს არასდროს ექნება — აზროვნება! შემოქმედებითი, მეცნიერული აზროვნება! — ის მაგიდასთან დაბრუნდა: — სწორედ ამიტომ, მარკო, მე მათ არ ვხოცავ. ჯერ არა. ისინი ჩემთვის ცოცხლები უფრო ძვირფასნი არიან.
მარკო დუმდა. ის ბრძანებების მიღებას იყო ჩვეული და არა ახსნა-განმარტებების მოსმენას, თუმცა ამ კაცთან ურთიერთობისას კარგად ესმოდა, რომ დუმილი ყველაზე უსაფრთხო პოზიცია გახლდათ.
ვიქტორმა კვლავ ფოტოს დახედა.
— ბაბუაჩემი ოტო წლების განმავლობაში ეძებდა იმას, რაც ალექსანდრემ დამალა, — თქვა მან ახლა უკვე უფრო ჩუმად, თითქოს თავისთვის, — ისინი პარტნიორები იყვნენ, ერთად ქმნიდნენ მოწყობილობას, რომელსაც ალექსანდრე „მარადიულ დენს“ უწოდებდა — უწყვეტი, სუფთა ენერგიის წყაროს. მექანიზმს, რომელსაც შეეძლო, თანამედროვე ფიზიკა და ტექნოლოგიები ერთ ღამეში თავდაყირა დაეყენებინა. — ვიქტორის ხმაში რაღაც გამკაცრდა: — ბოლო წუთს კი ალექსანდრემ გადაწყვიტა, რომ ოტო ამის ღირსი არ იყო. მან ყველაფერი
დამალა, კოდები დაშალა. ბაბუაჩემი ხელცარიელი დარჩა — და მან ეს ვერ აიტანა! ჩვენი ოჯახი ამ ერთმა აღმოჩენამ დაანგრია. თაობიდან თაობამდე ვეძებდით მას. — მან თითი ფოტოზე, ალექსანდრეს გამოსახულებას დაადო: — ისინი ჩვენ „მოღალატეებს“ გვეძახიან, მაგრამ იცი, მარკო, ვინ არის ნამდვილი მოღალატე? ის, ვინც პარტნიორს სიტყვა მისცა და გადამწყვეტ წამს უღალატა!
ის სავარძელში ჩაჯდა. სახე ისევ ცივი და გაწონასწორებული გაუხდა.
— ასე რომ, ეს ქურდობა არ არის, — თქვა ვიქტორმა, — ეს სამართლიანობის აღდგენაა. მე ვიბრუნებ იმას, რაც ჩემი ბაბუის ოფლითა და გონებით შეიქმნა. — მან მარკოს შეხედა: — და როცა „მარადიული დენი“ ჩემს ხელში აღმოჩნდება, „შავი ვეგა“ აღარ იქნება უბრალო უსაფრთხოების კომპანია. ის გახდება ძალა, რომელიც მსოფლიო ენერგეტიკულ ბაზარს გააკონტროლებს — ის, ვინც მთელ სამყაროს ენერგიას სურვილისამებრ ჩაურთავს და გამოურთავს!
— რა არის ჩვენი შემდეგი ნაბიჯი, სერ? — იკითხა მარკომ, — თბილისში მათზე თავდასხმა დიდ რისკთანაა დაკავშირებული: პოლიცია, კამერები...
— თბილისში მათ არავინ შეეხება, — გააწყვეტინა ვიქტორმა, — იმ ბიჭმა საიმედო ციფრული ფარი შექმნა, ქალაქში ისინი უჩინარნი არიან. — ის წამოდგა და უზარმაზარ ციფრულ ეკრანთან მივიდა, სადაც საქართველოს რუკა ანათებდა: — მაგრამ მე ზუსტად ვიცი, საითაც მიდიან. ბაბუაჩემი სულ მთლად ხელცარიელი არ დარჩენილა — მას ალექსანდრეს დღიურის ფრაგმენტები შერჩა. ნაწილი... საკმარისი იმისთვის, რომ მთელი საუკუნის განმავლობაში გვცოდნოდა საკონტროლო წერტილები. — მან ეკრანზე თითი მიაჭირა: თბილისი, რაჭა... და ალაზნის ველზე ერთი წერტილი აინთო: — მაგრამ არასაკმარისი იმისთვის, რომ საიდუმლო თავად გაგვეხსნა. მე მაქვს რუკა, მაგრამ არ მაქვს გასაღები. აი, რატომ მჭირდებიან ისინი ცოცხლები!
ეკრანზე ყვარლის „ხარებას“ შვიდნახევარკილომეტრიანი მიწისქვეშა გვირაბების კომპლექსი გამოჩნდა.
— „ხარებას“ გვირაბი ტურისტული ობიექტია, — განაგრძო ვიქტორმა, — ათასობით ტონა ღვინო, ხალხმრავლობა, ექსკურსიები, გიდები... მაგრამ მის სიღრმეში არის ჩაკეტილი, ისტორიული სექტორი — ცივი ომის დროინდელი, კიდევ უფრო ღრმად კი — ალექსანდრეს დროინდელი. იქ სროლას ვერ ავტეხთ, იქ ხმაური ჩვენ წინააღმდეგ იმუშავებს. — ის მარკოსთან მივიდა და მხარზე მძიმედ დაადო ხელი: — ამიტომ ამჯერად სულ სხვანაირად ვიმოქმედებთ. ჩემი პირადი ტექნიკური ჯგუფი უკვე ყვარელშია. ლუკასი მათ ციფრულ ნაკვალევს დაიჭერს. ჩვენ მხოლოდ თვალს მივადევნებთ და საშუალებას მივცემთ, საიდუმლო სექტორის კარი თავად გახსნან — რადგან ეს მხოლოდ მათ შეუძლიათ. და როცა ხელში ჩაიგდებენ იმას, რასაც ეძებენ... — ვიქტორმა ხელი ჩამოუშვა: — აი, მაშინ ავიღებთ ყველაფერს: გასაღებსაც და მის მომპოვებელსაც!
— გასაგებია, სერ, — თავი დახარა მარკომ.
— და კიდევ ერთი, მარკო, — ვიქტორი ისევ ფოტოს დაუბრუნდა, ალექსანდრეს ცეცხლიან თვალებს: — ამჯერად მათ ინტელექტს სათანადო ანგარიში გაუწიე. ამ კაცმა ბაბუაჩემი ხელცარიელი დატოვა. მის შვილიშვილსაც ზუსტად იგივე შეუძლია, თუკი შანსს მისცემ. — ცივად გაიღიმა: — არ მისცე ეს შანსი!

მარკო გავიდა. კარი უხმოდ დაიხურა.
ვიქტორ ფონ ბერგი მარტო დარჩა მინის კედელთან, ქალაქის თავზე, ხელში საუკუნისწინანდელი ფოტოთი. დიდხანს იდგა უძრავად. მერე კი ჩუმად, თითქმის სათუთად მოაშორა ცერი ალექსანდრეს სახეს და ჩაილაპარაკა:
— შენ ერთგული გუნდი გყავდა, ალექსანდრე, მაგრამ მათ მაინც გიღალატეს... ერთ-ერთმა მაინც. — მან თვალები მოჭუტა: — ვნახოთ, შენი შვილიშვილის გუნდი რამდენად უკეთესია.
ქვევით, ქალაქში, ექვსმა ადამიანმა ჯერ კიდევ არ იცოდა, რომ მათი ყველაზე დიდი საფრთხე იარაღი სულაც არ იყო; მათი უმთავრესი საფრთხე ის გახლდათ, რომ ერთ ცივ, მომთმენ კაცს მათი ისე სჯეროდა, როგორც არავის ამქვეყნად.



თავი მეშვიდე
გომბორის ჯადოქრები

წინა დღის შემდეგ — რაჭის ყინულის, სროლისა და ტალახიანი სერპანტინის შემდეგ — გომბორის უღელტეხილი დილის მზეზე ნამდვილ სამოთხესავით გამოიყურებოდა.
პიკაპის სალონში ოთხმოცდაათიანების როკი გუგუნებდა. გიორგის საჭე ცალი ხელით ეჭირა, კმაყოფილი იღიმებოდა და დროდადრო გაზის პედალს მხოლოდ იმისთვის აჭერდა ფეხს, რომ თავისი გადაკეთებული ძრავის ძლიერი ხმა მოესმინა. ფანჯრები ჩამოეწიათ; ჰაერში მთის ბალახის, მზეზე გახურებული ტყისა და თავისუფლების სურნელი ტრიალებდა. სულ რაღაც ორმოცდარვა საათის წინ ისინი ცივ წყალში იყინებოდნენ, ახლა კი... ახლა უბრალოდ გზას დამადგარი ექვსი საუკეთესო მეგობარი იყვნენ.
— გიორგი, თუ შეიძლება, სიჩქარე ათი კილომეტრით მაინც შეამცირე, — წამოიძახა უკანა სავარძლიდან ბექამ, რომელსაც მუხლებზე სამედიცინო ჩანთა ედო და, ჩვეულებისამებრ, ვიღაცაზე ზრუნავდა — ამჯერად ყველას ვიტამინებს ურიგებდა: — ნოე, ხერხემალი გაასწორე! სამი საათი ასეთ პოზაში ჯდომა წელს დაგიზიანებს. მარიამ, შენ წყალი დალიე — დეჰიდრატაცია გონებრივ პროდუქტიულობას თხუთმეტი პროცენტით ამცირებს, მე კი მჭირდება, რომ შენი გონება ასი პროცენტით მუშაობდეს!
— ეჰ, ექიმო, — გადასძახა გიორგიმ, — ვიტამინი კი არის კარგი, მაგრამ ორი ცალი ცხელი შოთი და გუდის ყველი რომ მოგეცა, ბევრად უკეთესი ექიმი იქნებოდი! დილიდან მშიერი ვარ.
— შენ ჯერ ის ისტორია მოყევი, — გაიცინა ნინომ, რომელსაც პლანშეტზე გომბორის მოსახვევების ტრაექტორია ჰქონდა გახსნილი, თუმცა ამჯერად — მხოლოდ გასართობად: — უნივერსიტეტში ნოემ ქიმიის ლაბორატორია რომ ააფეთქა, გახსოვთ? მთელ ფაკულტეტს ორი დღე მწნილის სუნი ასდიოდა!
— ეს აფეთქება არ ყოფილა! — თავის მართლება დაიწყო ნოემ, თუმცა ტუჩის კუთხეში ღიმილი ეპარებოდა: — ეს იყო ორგანული ხსნარის კონტროლირებადი სინთეზი. უბრალოდ, ტემპერატურის კოეფიციენტი შემეშალა გრადუსის ორი მეათედით.
— ორი მეათედით კი არა, — გადაიხარხარა დათომ, — დეკანმა თავი რომ შემოყო, ეგონა, კახეთში, მწნილის კასრში ჩავვარდიო! მერე ბექამ პირბადე გაუკეთა, „ნერვულ-პარალიტიკური აირის მსუბუქი ზემოქმედების“ დიაგნოზი დაუსვა და სამი დღით ლექციები გააცდენინა!
— იმ დეკანს, — თქვა ბექამ სრულიად სერიოზული სახით, — მართლა სჭირდებოდა სამი დღით დასვენება. მე მხოლოდ სამედიცინო საბაბი მივეცი.
სალონი საერთო სიცილმა აავსო. იმ წუთას არავინ ფიქრობდა „შავ ვეგაზე“, არც ვიქტორ ფონ ბერგზე, არც ყინულივით ცივ წყალსა თუ საუკუნის საიდუმლოზე. ისინი უბრალოდ განუყრელი მეგობრები იყვნენ — გზაზე, მზის ქვეშ. და სწორედ ეს იყო ის მთავარი ძალა, რის გამოც ერთმანეთს არასდროს უღალატებდნენ.
მერე კი გზა ჩაიხერგა.
უღელტეხილის შუაგულში, ერთ-ერთ მკვეთრ მოსახვევთან, პიკაპი უცებ გაჩერდა. გზის შუაში ცხვრის ფარა იდგა — უდარდელი და აუჩქარებელი, თითქოს ეს გზა მხოლოდ მათთვის აეგოთ. გზის პირას კი ძველი, წითელი „ჟიგული“ (ВАЗ-2101) იდგა, რომლის ახდილი კაპოტიდანაც სქელი, თეთრი ორთქლი ღრუბელივით ამოდიოდა.
მანქანის გვერდით ზეთიანი ხელებით იდგა ტრადიციულ ქუდიანი კახელი კაცი და გაცხარებით ესაუბრებოდა თავის ავტომობილს:
— შენი პატრონი ვიტირო, აი! — ეუბნებოდა ის „ჟიგულს“, — ათი წელია დადიხარ და მაინცდამაინც დღეს მოგინდა სულის დალევა?! სტუმრები მელოდებიან, შენ კი აქ ჩაიდანივით ორთქლს უშვებ!
გიორგიმ პიკაპი იქვე გააჩერა და მანქანიდან გადახტა.
— ასეთ კლასიკას გვერდს ვერ ავუვლი! — თქვა მან: — გამარჯობა, ბატონო! რა სჭირს შენს რაკეტას?
— რა სჭირს და, რადიატორის შლანგი გამისკდა, შვილო! — ხელი ჩაიქნია კაცმა: — ძია მიხო მქვია. წყალი გადმომივიდა და ლოკოკინასავით გამაჩერა. ხუთი კილომეტრიღა დამრჩა სახლამდე და აი, ვდგავარ ასე!
გიორგიმ კაპოტში ჩაიხედა, თითი შლანგს დაადო, მერე კი ნოესა და დათოს გადახედა.
— ბიჭებო, — თქვა მან და თვალები ისე აენთო, თითქოს ნამდვილი დღესასწაული დაწყებულიყოს, — აქ „ოპერატიული ჩარევაა“ საჭირო!
მომდევნო ხუთი წუთი ნამდვილ სპექტაკლად იქცა.
გიორგიმ ჯიბიდან თავისი მაღალტექნოლოგიური, ნახშირბადის ბოჭკოს შემცველი და კევლარივით მტკიცე წებოვანი ლენტი ამოიღო და გამსკდარი შლანგი წამებში, სამი გადახვევით შეაკეთა.
ნოემ ბექას სამედიცინო ჩანთიდან მყისიერი გაცივების ენდოთერმული ქიმიური პაკეტი ამოიღო, წყალში გახსნა და პირდაპირ გახურებულ რადიატორში ჩაასხა — ორთქლი წამებში დაცხრა.
დათომ კი ჯიბიდან პატარა OBD-სკანერი ამოაძვრინა — მოწყობილობა, რომელიც 1975 წლის „ჟიგულს“ არაფერში სჭირდებოდა, რადგან მანქანას ბორტკომპიუტერი საერთოდ არ გააჩნდა — უბრალოდ აკუმულატორს მიადო, პლანშეტზე ეკრანი რამდენჯერმე ააციმციმა და სერიოზული სახით განაცხადა:
— ბატონო მიხო, ცილინდრების კომპრესია იდეალურია, ბორტკომპიუტერი კი — გასუფთავებული!
ძია მიხო თვალებს არ უჯერებდა. გასაღები გადაატრიალა და „ჟიგულიც“ ნახევარი ბრუნიდან, საათივით ამუშავდა.
— ვაი, შენს თავს! — დაიყვირა ძია მიხომ და ხელები ცისკენ აღაპყრო: — ესენი ვინ არიან, ტელევიზორიდან გადმომხტარი ჯადოქრები?! კოსმოსიდან ჩამოფრინდით, შვილო?! ჩემს „ჟიგულზე“ ათმა ხელოსანმა თქვა, ჯართიაო, თქვენ კი ხუთ წუთში დაქოქეთ!
— ჩვეულებრივი ადამიანები ვართ, ბატონო მიხო, — გაიღიმა ნოემ, — უბრალოდ, ცოტას ვჩქარობთ.
— სად ჩქარობთ, სად?! — ძია მიხომ „ჟიგულის“ საბარგული გადახსნა: — ჩემი მანქანა რომ გააკეთეთ, ახლა თუ არ დალიეთ, გომბორზე გადამსვლელები აღარ ხართ! ეს კახეთია, შვილო, აქ მშრალად ვერავინ გაივლის!
მან საბარგულიდან ხის ბოთლით სამოცგრადუსიანი ჭაჭა, ცხელი, ახლად გამომცხვარი შოთი და გუდის ყველის უზარმაზარი ნაჭერი გადმოიღო.
— დილის ცხრა საათზე ჭაჭა?! — ბექას თვალები გაუფართოვდა და სახეზე ექიმის ნამდვილი თავზარდაცემა დაეხატა: — ბატონო მიხო, დილაადრიან, ცარიელ კუჭზე სამოცგრადუსიანი ეთანოლი ლორწოვანის ქიმიურ დამწვრობას იწვევს! ღვიძლის ფერმენტები ასეთ დარტყმას დილით ვერ უმკლავდება!
— რა ლორწოვანი, რა ფერმენტი, შვილო, ეს ჭაჭა წამალია! — გაიცინა ძია მიხომ და ჭიქები შეავსო: — ბაბუაჩემმა ასი წელი იცოცხლა და ყოველ დილით თითო ჭიქას სვამდა! აი, ეს არის ნამდვილი ფერმენტი!
დათომ ხუმრობით ჯიბიდან ციფრული ალკოსენსორი ამოიღო და ჭაჭის ჭიქას მიუახლოვა. მოწყობილობამ მყისვე წუილი მორთო და ეკრანზე წითლად ააციმციმა: „DANGER: ALCOHOL LEVEL OVERFLOW“.
— აი, — თქვა დათომ სერიოზულად, — ჩემმა ხელოვნურმა ინტელექტმაც დაადასტურა: ეს საწვავია, ბატონო მიხო!
— შენი ხელოვნური ინტელექტი წყალწყალა კახელი ყოფილა! — ხელი ჩაიქნია ძია მიხომ: — დალიე, ბიჭო, და გაიგებ, სად არის ნამდვილი ენერგია!
ნოემ ნინოს ჩუმად გადაუჩურჩულა:
— ნინო, სწრაფად გამოთვალე: რამდენი მილილიტრი უნდა დავლიოთ, რომ ბექას პროგნოზი არ ახდეს, მაგრამ არც ძია მიხოს ვაწყენინოთ?
ნინომ წამით იფიქრა. სახე ისეთი სერიოზული ჰქონდა, თითქოს რთულ განტოლებას ხსნიდა:
— ზუსტად თორმეტნახევარი მილილიტრი, — უპასუხა მან, — ეს არის ოქროს შუალედი ქართულ სტუმართმოყვარეობასა და ღვიძლის ციროზს შორის.
საბოლოოდ, გიორგიმ, როგორც მძღოლმა, მხოლოდ პური და ყველი მიირთვა. ნოემ, დათომ და ბექამ კი ძია მიხოს სადღეგრძელო შესვეს — ზუსტად ნინოს მიერ გამოთვლილი დოზით. ბექამ ჭაჭის დალევისთანავე ჯიბიდან დეტოქსიკაციის სამი აბი ამოაძვრინა და ერთმანეთის მიყოლებით დაყლაპა — სახეზე ისეთი გამომეტყველებით, თითქოს საწამლავი გადაეყლაპოს.
— აი, ეს არის ნამდვილი ვაჟკაცობა! — თქვა ძია მიხომ და ბექას მხარზე ხელი მაგრად დაჰკრა: — ექიმი, რომელიც მანამ მკურნალობს, სანამ დაავადდება!
— ის, ვინც წინასწარ იღებს ზომებს, ბატონო მიხო, — შეასწორა ბექამ, — ბევრად დიდხანს ცოცხლობს.
გამომშვიდობებისას ძია მიხომ ყველანი გულში ჩაიკრა, გუდის ყველი და ერთი შოთი პიკაპში ჩაუდო „გზისთვის“ და, სანამ დაიძვრებოდნენ, ბოლოს კიდევ ერთხელ დაუძახა:
— თუ კიდევ გამოივლით ამ გზაზე, აუცილებლად შემომიარეთ! ძია მიხოს სახლი გომბორზე ყველამ იცის, ჩემო ჯადოქრებო!
პიკაპი ისევ გზას გაუყვა. სალონში ცხელი შოთის სურნელი იდგა, მეგობრები კი სიცილს ვერ იკავებდნენ.
— აი, ეს არის ნამდვილი ქართული თავგადასავალი, — თქვა მარიამმა, შოთი გატეხა და ნახევარი ნოეს გაუწოდა: — „შავი ვეგა“ სამხედრო დრონებითა და მილიონებით დაგვდევს, ჩვენ კი გომბორზე „ჟიგულს“ კევლარით ვარემონტებთ და დილის ცხრა საათზე ჭაჭას ვსვამთ!
— და მაინც ჩვენ ვიგებთ, — თქვა ნოემ, როცა პური ჩამოიტეხა: — რადგან მათ ფული და დაქირავებული ხალხი ჰყავთ, ჩვენ კი... ჩვენ ერთმანეთი გვყავს. და კიდევ — ძია მიხო, თუკი დასჭირდა საქმეს!
წამით ყველა გაჩუმდა და ერთმანეთს ღიმილით გადახედა.
მაგრამ ნოეს გულში ერთი აზრი მაინც მოსვენებას არ აძლევდა. მართალია, დილის ცხრა საათზე ჭაჭას სვამდა, იცინოდა და ერთი შეხედვით უდარდელი ჩანდა, თუმცა სულის სიღრმეში პაპის დღიურის სიტყვები ექოდ ჩაესმოდა: „ალექსანდრეს ერთგული გუნდი ჰყავდა... და ერთ-ერთმა მათგანმა უღალატა“.
მან მეგობრებს გადახედა — გიორგის, რომელიც საჭესთან შაშვივით უსტვენდა; ბექას, რომელიც ჯერ კიდევ ვიტამინებს აწესრიგებდა; ნინოს, დათოს, მარიამს... და საკუთარ თავს უთხრა, რომ ეს ყველაფერი აბსურდი იყო. ეს ადამიანები ხომ სიცოცხლეს ანდობდნენ მას, ის კი — მათ.
მაგრამ ალექსანდრესაც ზუსტად ასე ეგონა... ოდესღაც.
— ახლა კი — ყვარლისკენ! — თქვა ნოემ ისე, რომ ხმა არ შეცვლია, და საათს დახედა: — მხიარულება კარგი იყო, მაგრამ წინ „ხარებას“ შვიდნახევარკილომეტრიანი მიწისქვეშეთი გველოდება. იქ კი, ვშიშობ, ჭაჭით აღარავინ დაგვხვდება.
პიკაპმა გომბორი უკან მოიტოვა და ალაზნის ველზე დაეშვა. წინ, მზის სხივებში, კახეთის უსასრულო ვენახები გადაიშალა — მათ ქვეშ კი, მიწის წიაღში, საუკუნოვანი საიდუმლო იმალებოდა, რომელიც მათ გამოჩენას მოუთმენლად ელოდა.



თავი მერვე
ღვინისა და ჩრდილების ლაბირინთი

ალაზნის ველზე მზე ისე ანათებდა, თითქოს ომზე არაფერი სმენოდა.
ვენახების უსასრულო მწკრივები ოქროსფრად ბზინავდა, ჰაერში მწიფე ყურძნისა და თბილი მიწის სურნელი ტრიალებდა. გიორგის პიკაპი გომბორის შემდეგ ალაზნის ბარში ჩავიდა, სადაც ჩრდილოეთით კავკასიონის ქედი ცისფერ კედლად აღმართულიყო. ყვარელი მათ მშვიდად დახვდა — პატარა, მყუდრო ქალაქი, სადაც ცხოვრება დინჯად მიედინებოდა, საიდუმლოებებს კი საუკუნოვანი მოთმინება გააჩნდა.
„ხარებას“ გვირაბის კარიბჭე მთის ძირას, კლდოვან მასივში, გრანდიოზული თაღით იშლებოდა.
— აქ ერთი წესია, — თქვა დათომ, სანამ მანქანიდან გადმოვიდოდნენ; ის პლანშეტს დასჩერებოდა და ხმა ჩუმი ჰქონდა: — ჩვენ უბრალო ტურისტები ვართ: სამი წყვილი, გვირაბის დასათვალიერებლად და ღვინის დასაგემოვნებლად მოსული. ვიცინით, ვიღებთ ფოტოებს, ვსვამთ ღვინოს, სანამ ხალხი გვიყურებს. და მხოლოდ მაშინ, როცა გიდი თვალს მოგვაშორებს — ვქრებით! — მან ყველას გადახედა: — ჩვენი ბილეთები, ვინაობა, მარშრუტი — ყველაფერი „ლეგენდაშია“ გაწერილი. ოფიციალურად ჩვენ აქ არც ვყოფილვართ.
გვირაბის თაღქვეშ, პირველივე ნაბიჯზე, ჰაერი სრულიად შეიცვალა. გარეთ ზაფხულის პაპანაქება დარჩა; შიგნით კი სახეზე სასიამოვნო, ოდნავ ჟრუანტელისმომგვრელი გრილი სიო მოხვდათ. „ხარებას“ წიაღში ტემპერატურა ზამთარ-ზაფხულ თორმეტიდან თოთხმეტ გრადუსამდე რჩებოდა — და ამ მუდმივ, მიწისქვეშა სიგრილეში ჰაერს მუხის კასრების, დაძველებული საფერავისა და ნესტიანი ქვის მძიმე, არომატული სურნელი ერია.
ტურისტების ჯგუფს შეუერთდნენ. ბუნებრივად იცინოდნენ, ერთმანეთს ფოტოებს უღებდნენ ჩამწკრივებული უზარმაზარი კასრების ფონზე. ბექამ ორი ჭიქა ღვინოც კი დალია — „კამუფლაჟისთვისო“, თუმცა ნინომ შეამჩნია, რომ ეს „კამუფლაჟი“ ცოტა ზედმეტად კმაყოფილი გამომეტყველებით ჩატარდა.
მაგრამ, სანამ სხვები იცინოდნენ, დათო მონაცემებს ამუშავებდა.
— მომისმინეთ, — თქვა მან ჩუმად, როცა ჯგუფი წინ წავიდა და ისინი ერთ ბნელ, გვერდით დერეფანში ჩამორჩნენ. ჯიბიდან პატარა, ციფრული სპექტროანალიზატორი ამოიღო, რომლის ეკრანზეც სიხშირეების გრაფიკი აციმციმდა: — „ვეგას“ ტექნიკური ჯგუფი უკვე კომპლექსშია. — მან თითით ეკრანზე ერთ სუფთა, დაშიფრულ სიგნალზე მიუთითა: — ეს ლუკასია, ვიქტორის ჰაკერი. ის აქ არ იმალება; ის, უბრალოდ... გვითვალთვალებს. — დათომ თავი ასწია: — და ერთი რამ ძალიან არ მომწონს, ნოე: მან ჩვენი ლოკაცია ზედმეტად ზუსტად იცის — ჩვენი „ლეგენდის“ მიუხედავად. თითქოს ვიღაც პირდაპირ ეუბნება, სად ვიმყოფებით.
ნინომ, რომელიც კედელს აკვირდებოდა, ერთი წამით თავი მოაბრუნა:
— „თითქოს“... ეს მონაცემი არ არის, დათო. ეს მხოლოდ ვარაუდია.
— ვიცი, — თქვა დათომ, — მაგრამ ვარაუდი ხანდახან სიმართლის პირველი ნიშანია ხოლმე.
დერეფანში წამიერი, უხერხული სიჩუმე ჩამოვარდა. ექვსივემ გაუცნობიერებლად გადახედა ერთმანეთს — მერე კი, თითქოს არაფერი მომხდარიყოს, ისევ საქმეს დაუბრუნდნენ. მაგრამ ეჭვი უკვე დათესილიყო, ერთხელ დათესილი ეჭვი კი ღრმად იდგამს ხოლმე ფესვს.
გვირაბის ყველაზე შორეულ, ბნელ ნაწილში, სადაც ტურისტული განათება წყდებოდა და კედელზე აბრა ეკიდა — „ტექნიკური ზონა. შესვლა აკრძალულია“ — მარიამი შეჩერდა.
მან ზურგჩანთიდან რაჭაში მოპოვებული ბრინჯაოს დისკო ამოიღო და აგურის ძველ წყობას მიადო.
— ეს აგურები უბრალო დეკორაცია არ არის, — თქვა მან; ხმა დაბალი და კონცენტრირებული ჰქონდა: — ეს მე-19 საუკუნის საინჟინრო შენიღბვაა. — მან თითი წყობას გააყოლა და ერთ ადგილას შეჩერდა, სადაც აგურის ნაკერი სხვებზე ოდნავ ღრმა ჩანდა: — აქ, ამ კედლის უკან, ცარიელი სივრცეა. დისკოს რელიეფი კი უბრალო რუკა არ გეგონოთ — ეს ამ კედლის ჭრილია! — მან დისკო შუქზე დახარა: — ალექსანდრემ ერთი კედელი ორ ენაზე დახაზა: ერთი — რათა ტურისტმა მხოლოდ ღვინის კასრი დაინახოს; მეორე კი — რათა მისმა შთამომავალმა კარი ამოიცნოს.
ნოე კედელს მიუახლოვდა და თითები აგურის ცივ ზედაპირს გადაუსვა.
— აქ მარილისა და კალციუმის ნალექია, — თქვა მან, — საუკუნოვანი ნესტი. — მან ნინოს შეხედა: — ნინო, დისკოს რელიეფზე ეს კრიპტოგრაფიული ხაზები როგორ ემთხვევა აგურების განლაგებას?
ნინომ თვალები მოჭუტა, პლანშეტზე დისკოს სამგანზომილებიანი მოდელი დაატრიალა და აგურის წყობას შეადარა. უცებ მის სახეზე კვლავ იმ ნაპერწკალმა გაიელვა:
— ეს პასკალის სამკუთხედია! — თქვა მან, — გეომეტრიული პროექცია. — მან თითი ასწია: — კედელზე შვიდი კონკრეტული აგურია, რომლებზეც ზეწოლა უნდა მოხდეს — ზუსტი მათემატიკური თანმიმდევრობით! თითოეული აგური პასკალის სამკუთხედის თითო რიცხვს შეესაბამება. — მისმა თითმა ჰაერში უჩინარი სამკუთხედი შემოხაზა: — მაგრამ თანმიმდევრობა თუ დავარღვიეთ და თუნდაც ერთი აგური არასწორ დროს ჩავწიეთ, მექანიზმი დაიბლოკება. ალექსანდრეს ხელწერას თუ გავითვალისწინებთ, ეს ფრთა წამებში წყლით აივსება.
— ისევ წყალი... — ჩაილაპარაკა ბექამ და ირგვლივ მიმოიხედა: — ალექსანდრეს მართლა უყვარდა წყალი. — მან ჩანთა შეამოწმა: — კარგი. პულსი ყველამ ვაკონტროლოთ, ღრმად ვისუნთქოთ. თუ ეს ფრთა წყლით აივსო, მინდა, რომ ცივი გონებით ვიმოქმედოთ და არა პანიკით. ნინო, გისმენთ!
ნინომ თითი პირველ აგურს მიუახლოვა, თუმცა არ შეხებია:
— ყურადღებით მომისმინეთ: თანმიმდევრობა შვიდსაფეხურიანია. თითოეულ აგურზე ერთი ზუსტი ზეწოლაა საჭირო. აგურები ჟანგიან ღარებში ზის — ზედმეტად მაგრად თუ დააწვებით, გატყდება; სუსტად თუ დააწვებით — არ ჩაიწევა. — მან გიორგისა და ნოეს
შეხედა: — ამას ორივეს ხელი სჭირდება, თანაც ერთდროულად. მე გეტყვით, რომელი აგური რა თანმიმდევრობით უნდა ჩაწიოთ, თქვენ კი მიაწექით.
— და თუ შემეშალა? — ჰკითხა გიორგიმ.
— არ შეგეშლება, — თქვა ნინომ, — რადგან მითითებებს მე მოგცემთ.
ისინი კედელთან გვერდიგვერდ დადგნენ: ნოე — მარცხნივ, გიორგი — მარჯვნივ. ბექა უკან იდგა პულსომეტრებით ხელში; მარიამი დისკოს დასჩერებოდა და ალექსანდრეს ნახაზს ადარებდა; დათო კი, დერეფნის შესასვლელთან მდგარი, ლუკასის სიგნალს აკვირდებოდა.
— პირველი, — თქვა ნინომ თანაბარი, მკაფიო ხმით, — ცენტრალური აგური, რიცხვი ერთი. ნოე — შენი ჯერია. ნელა.
ნოემ თითები ცენტრალურ აგურს ნელა, თანაბარი ძალით დააჭირა. აგური ჟანგის ყრუ ღრჭიალით ერთი სანტიმეტრით ჩაიწია შიგნით.
— კარგია, — თქვა ნინომ, — მეორე და მესამე: გვერდითი აგურები, რიცხვი სამი და სამი. ერთდროულად, ნოე და გიორგი!
ორივემ ერთდროულად დააჭირა. ორივე აგური ჩაიწია. კედლის მიღმა, სადღაც სიღრმეში, პირველი კბილანა დაძრა მძიმე, საუკუნოვანმა მექანიზმმა.
— მუშაობს! — თქვა მარიამმა ჩუმად.
— მეოთხე და მეხუთე, — განაგრძო ნინომ, — ქვედა დონე, რიცხვი ექვსი და ოთხი. — პაუზა: — ფრთხილად, ნოე! მეხუთე აგური სხვებზე ღრმად ზის, ჟანგი მეტია.
ნოემ დააწვა. აგური თავიდან არ დაიძრა. მან ოდნავ მოუმატა ძალას და იგრძნო, როგორ დაიწყო ბრინჯაომ სიღრმეში, კბილანებს მიღმა, საშიში ღრჭიალი.
— გაჩერდი! — უცებ გააფრთხილა ნინომ, — ზედმეტი ძალაა! თუ გატყდა, გვირაბი დაიტბორება. — მან თითი ჰაერში ასწია: — ნელა, თანაბრად. აგურს ძალა კი არა, მოთმინება სჭირდება!
ნოემ ამოისუნთქა. გონებაში კვლავ იმ ლაბორატორიაში აღმოჩნდა, სადაც დიდმა პაპამ საუკუნის წინ ჩაწერა: „ის, ვინც ჩქარობს, იძირება“. მან ხელი მოადუნა, თითები კვლავ დაადო — ამჯერად დინჯად, თანაბრად — და აგურიც, ბოლოს და ბოლოს, უხმოდ ჩაიწია.
— მეექვსე, — თქვა ნინომ, — და მეშვიდე, ბოლო! ორივე ერთდროულად! ნოე, გიორგი — ახლა!
ორივემ ერთდროულად დააჭირა ბოლო ორ აგურს.
ერთი წამი — სრული სიჩუმე... მერე კი კედლის მიღმა საუკუნოვანი კბილანების მძიმე გაღრჭიალება გაისმა — ხმა, რომელიც მთელი ასი წელი ელოდა ამ წამს. აგურის უზარმაზარი სექცია ნელა, უხმოდ გაცურდა გვერდზე.
მათ წინაშე სრულ წყვდიადში ჩაძირული, ხელუხლებელი გვირაბი გადაიშალა — სივრცე, სადაც საუკუნის განმავლობაში ადამიანს ფეხი არ დაედგა. იქიდან ძველი ქაღალდის, მშრალი მტვრისა და უცნობი ლითონის მძაფრი სუნი გამოვარდა.
— ალექსანდრეს სექტორი... — ჩაილაპარაკა ნოემ და ხმაში აღტაცება გაერია: — ის ნამდვილად აქ იყო!
მაგრამ, სანამ ვინმე ნაბიჯს გადადგამდა, დათომ ხელი ასწია:
— მოიცადეთ! — მის ხმაში განგაში გაისმა: — ამ კარის გახსნამ ელექტრომაგნიტური იმპულსი გამოსცა. — მან პლანშეტს დახედა, სადაც ლუკასის სიგნალი უცებ ორად გაიყო და ორივე წერტილი მათკენ დაიძრა: — ლუკასმა დააფიქსირა! მათ უკვე იციან, რომ სექტორი გახსნილია! — მან თავი ასწია და მის სახეზე მძიმე აღიარება აღიბეჭდა: — და ისინი პირდაპირ ჩვენკენ მოდიან, ნოე... თითქოს წინასწარ სცოდნოდათ, კარს ზუსტად სად გავხსნიდით!
გვირაბის წყვდიადში, ალექსანდრეს საუკუნოვან საიდუმლოსთან პირისპირ მდგარმა ექვსივე მეგობარმა ერთმანეთს გადახედა. და ამჯერად ეს მზერა ჩვეულებრივზე ოდნავ მეტხანს გაგრძელდა.
— შიგნით! — თქვა ნოემ და ხმა სრულიად დაუმშვიდდა, რადგან ნამდვილი ლიდერი, როცა ეჭვი იბადება, პირველ რიგში სწორედ სიმშვიდეს ინარჩუნებს: — გიორგი, კარი შიგნიდან უნდა ჩავკეტოთ! დანარჩენები — ჩემ უკან!
ყველანი შიგნით შევიდნენ. საუკუნის შემდეგ პირველად გახსნილმა მძიმე კარმა კი მათ უკან ნელა, ყრუ ხმით დაიწყო დახურვა.







თავი მეცხრე
ასტროლაბია და პარიზის ვექტორი

აგურით შენიღბულმა კარმა დახურვისას ისეთი ყრუ ხმა გამოსცა, თითქოს აკლდამას მძიმე ლოდი დააფარესო.
ისინი უზარმაზარ, ცივ, მიწისქვეშა დარბაზში აღმოჩნდნენ. ფარნების სხივებმა წყვდიადი გაკვეთა და გამოაჩინა ის, რაც მთელი ასი წელი არავის ენახა: ალექსანდრე დევიძის საიდუმლო ლაბორატორია. კედლის გასწვრივ ჩამწკრივებული სპილენძის ჟანგისფერი მილები; ძველი ქიმიური ჭურჭელი, საუკუნის მტვრით დაფარული მინის კოლბები და კედლებზე გაკრული საინჟინრო ნახაზები — გაყვითლებული, მაგრამ იმდენად მკაფიო და ოსტატური ხელით შესრულებული, რომ ნოეს გული აუჩქარდა.
— ის აქ მუშაობდა, — თქვა ნოემ ჩუმად, — ეს მისი ხელია... ყველგან მისი კვალია!
— გიორგი, დიდხანს გაძლებს ეს კარი? — ჰკითხა მარიამმა და ფარანი ჭერის საყრდენ თაღებს მიანათა.
— ორმოცსანტიმეტრიანი აგური და ფოლადის შიდა ჩარჩო აქვს, — უპასუხა გიორგიმ, თან მექანიკურ ბერკეტს ატრიალებდა და კარს შიგნიდან საიმედოდ კეტავდა, — ხელით ამას ვერ შემოამტვრევენ, მაგრამ...
სიტყვა არ დაესრულებინა, რომ კარის ნაპრალებში, ლითონის ჩარჩოს გასწვრივ, უეცრად თეთრი, თვალისმომჭრელი ნაპერწკლები გამოჩნდა. მათთან ერთად გაისმა მძაფრი, ბოროტი შიშხინი და სამი ათას გრადუსამდე გახურებული ლითონის სუნი დატრიალდა.
— თერმული მუხტია! — თქვა დათომ და სახე გაუფითრდა: — თერმიტი! ისინი კარს კი არ ამტვრევენ, ადნობენ! — მან პლანშეტს დახედა: — ორ წუთში აქ იქნებიან!
— ორ წუთში... — გაიმეორა ნოემ, — მაშინ ორ წუთში ჩვენ აქ აღარ უნდა ვიყოთ!
დათომ ჯიბიდან ორი პატარა, ავტონომიური დრონი ამოიღო:
— მათ კავშირს ჩავუხშობ და დერეფანში სტრობოსკოპულ სინათლეს ავანთებ, რათა ორიენტაცია დაკარგონ. მაგრამ, ნოე, — გაისმა მისი დაძაბული ხმა, — ეს სულ რამდენიმე წამს მოგვცემს. რაც აქ გვაქვს საპოვნელი, ახლავე უნდა ვიპოვოთ!
— ნახეთ! — დაიძახა ნინომ.
დარბაზის ცენტრში, მუხის ძველ მაგიდაზე, სპილენძის დიდებული ასტროლაბია იდგა — სფერული მოწყობილობა, რომელსაც გარშემო თორმეტი მოძრავი რგოლი ეხვეოდა, თითოეულზე ამოტვიფრული წვრილი გრადუსებითა და ნიშნებით. მის გვერდით ალექსანდრეს ხელით ნაწერი ფურცელი იდო.
ნოე მაგიდასთან მიიჭრა. ზურგჩანთიდან რაჭაში მოპოვებული ბრინჯაოს დისკო ამოიღო და ასტროლაბიის ცენტრალურ ღერძს მოარგო. მექანიზმმა ჩხაკუნი დაიწყო, თუმცა რგოლები არ დაძრულა.
— დაბლოკილია! — თქვა ნოემ, — რგოლები არ იძვრის. რაღაც დეტალი აკლია!
მარიამი უკვე ჩანაწერს კითხულობდა, როცა მისმა მზერამ მაგიდის კიდეზე მდგარი პატარა, გამჭვირვალე საგანი — მინის სამკუთხა ბლოკი შენიშნა.
— პრიზმა! — თქვა მან, — ოპტიკური პრიზმა! — მან ის ხელში აიღო, შუქზე დახარა და პრიზმამ ფარნის სხივი ცისარტყელას ფერებად დაშალა: — ალექსანდრე ინჟინერიც იყო და ოპტიკოსიც. ეს ასტროლაბია სინათლით მუშაობს! სხივი ცენტრში ზუსტი კუთხით უნდა შევიდეს და ის კოორდინატებს კედელზე ასახავს! — მან ნოეს შეხედა: — მაგრამ ჩვეულებრივი შუქი გაფანტულია, მას ფოკუსირება სჭირდება — ლაზერივით ნაკადი!
— ლაზერი არ გვაქვს, — თქვა გიორგიმ.
— სამაგიეროდ, გვაქვს ქიმია! — უპასუხა ნოემ.
მან ჯიბიდან სწრაფად ამოიღო ორი პატარა ბოთლი: ეთანოლი და იოდის კონცენტრირებული ხსნარი. კარის მიღმა თერმიტის შიშხინი ძლიერდებოდა, ლითონი უკვე გავარვარებულიყო.
— ბექა, ჰაერი როგორია? — იკითხა ნოემ, თან სითხეებს ერთმანეთში ურევდა.
— თერმიტი ჟანგბადს შთანთქავს და კვამლს უშვებს, — თქვა ბექამ, რომელიც გაზის დეტექტორს დაჰყურებდა: — ჯერჯერობით ვსუნთქავთ, მაგრამ ეს კარი თუ ჩამოიქცა და კვამლი შემოიჭრა, ხუთ წუთში აქ სუნთქვა შეუძლებელი გახდება. — მან ჟანგბადის კომპაქტური ინჰალატორები დაარიგა: — ეს ყველამ ჯიბეში ჩაიდეთ!
ნოემ პრიზმაზე ხსნარი დააწვეთა. სითხემ პრიზმის ზედაპირზე სინათლის გარდატეხის მაჩვენებელი მყისვე შეცვალა.
— ნინო! — თქვა ნოემ და ფარანი პრიზმას მიაშუქა. სხივი პრიზმაში გავლისას უცებ შევიწროვდა და გაფანტული შუქიდან ვიწრო, ლაზერისებრ, ბასრ ნაკადად იქცა: — რგოლების კუთხე... რა გრადუსზე დავაყენო?
ნინო უკვე პლანშეტთან იდგა, სადაც ალექსანდრეს ჩანაწერის ციფრებსა და ასტროლაბიის რგოლების გრადუსებს ადარებდა.
— ეს სფერული ტრიგონომეტრიაა! — თქვა ნინომ; მისი თითები სწრაფად დარბოდა კლავიატურაზე: — ალექსანდრემ კოორდინატები კუთხეებში დაშიფრა. — მისი ხმა წამით გაჩერდა, მერე კი უფრო ჩუმად განაგრძო: — და ეს კუთხეებია... ნოე: განედი — ორმოცდარვა მთელი ოთხმოცდახუთი მეასედი; გრძედი — ორი მთელი ოცდათხუთმეტი მეასედი. — მან თავი ასწია: — ეს გეოგრაფიული კოორდინატებია და მე ზუსტად ვიცი, სადაცაა... ეს პარიზია!
დარბაზში ერთ წამს თერმიტის შიშხინიც კი თითქოს მიჩუმდა.
— პარიზი... — გაიმეორა ნოემ, — ესე იგი, ალექსანდრემ ყველაზე მთავარი საფრანგეთში გაიტანა!
— რგოლები, ნოე! — დაიყვირა ნინომ: — გადაიყვანე ორმოცდარვა და ორ გრადუსზე! ახლავე!
ნოეს თითებმა სწრაფად და ზუსტად იმუშავა. მან ასტროლაბიის სპილენძის რგოლები მითითებულ გრადუსებზე დააყენა, შემდეგ კი ვიწრო, ლაზერისებრი სხივი პირველ რგოლს მიანათა.
სხივმა რგოლში გაიარა, გარდატყდა, მეორეზე გადავიდა, მესამეზე, თორმეტივეზე... და წამში ასტროლაბიამ წყვდიადში ბრწყინვალე, გეომეტრიული ვარსკვლავი დახატა. სხივის ფინალური ნაკადი კი დაბნელებულ კედელს დაეცა და მასზე სინათლის რუკა აღიბეჭდა:
საფრანგეთი... პარიზი... და პარიზის რუკაზე ორი მკაფიო წერტილი: ლევილის მამული — ქალაქიდან სამხრეთით, და პარიზის მე-14 ოლქის მიწისქვეშა კატაკომბები.
— ლევილი... — ჩაილაპარაკა მარიამმა, — ქართველი ემიგრანტების სავანე. — მან ნოეს შეხედა: — ალექსანდრე ასი წლის წინ იქ იმყოფებოდა!
სწორედ იმ წამს თერმიტით გადამდნარი მძიმე კარი გამაყრუებელი გრუხუნით ჩამოინგრა.
„შავი ვეგას“ სამი შეიარაღებული მებრძოლი კვამლში შემოიჭრა.
— დათო, ახლა! — დაიყვირა გიორგიმ.
დათომ პლანშეტის ღილაკს თითი დააჭირა. ორმა დრონმა მტრის თვალწინ ერთდროულად გამოსცა ულტრაბგერითი იმპულსი და ათასობით ლუმენის სიმძლავრის სტრობოსკოპული ნათება გააფრქვია. მებრძოლებმა თვალებზე ხელი აიფარეს, ერთმა უმისამართოდ გახსნა ცეცხლი — ტყვიები აგურის კედლებსა და სპილენძის მილებს ხვდებოდა და ნაპერწკლებს ყრიდა.
— გიორგი, ის საყრდენი კოჭი! — დაიყვირა მარიამმა და ჭერზე, შესასვლელის ზემოთ მდგარ ძველ, ხის ბოძზე მიუთითა: — თუ მას ჩამოაგდებ, დარბაზის შესასვლელი ჩამოინგრევა, ჩვენი ზონა კი გადარჩება! ეს ალექსანდრეს კონსტრუქციაა — მან ისე დააპროექტა, რომ ამ წერტილის განადგურება მხოლოდ შესასვლელს ჩამოშლის!
— საიდან იცი, რომ ჩვენ არ ჩამოგვეყრება?! — დაიყვირა გიორგიმ და ბოძისკენ გაექანა.
— იმიტომ, რომ ვიცი, ალექსანდრე როგორ აზროვნებდა! მენდე! — უპასუხა მარიამმა.
გიორგიმ იატაკიდან მძიმე ფოლადის ლომი აიღო, ორივე ხელით ასწია და მთელი ძალით დაჰკრა საყრდენ კოჭს. ასწლოვანი ხის კონსტრუქცია ერთი დარტყმით გადატყდა. ჭერიდან გრგვინვით ჩამოიშალა ქვა, მიწა და ხის ნამსხვრევები — ზუსტად შესასვლელში, „ვეგას“ მებრძოლებსა და გუნდს შორის. მტვრის უზარმაზარი ღრუბელი დადგა, როცა ჩაცხრა, გასასვლელი უკვე სრულად ჩახერგილი აღმოჩნდა.
ყველანი სუნთქვაშეკრულები გაჩერდნენ. დარბაზის დანარჩენმა ჭერმა გაუძლო — მარიამი მართალი აღმოჩნდა.
— ვაჰ! — თქვა გიორგიმ, ლომი ხელიდან გააგდო და მარიამს შეხედა: — შენ ალექსანდრეს ისე იცნობ, თითქოს პირადად შეხვედროდი!
— ის თავის ნახაზებში ცოცხლობს, — თქვა მარიამმა, — მე კი მის ხაზებს ვკითხულობ.
ბექა უკვე დათოსთან იყო, რომელიც რიკოშეტით ნასროლი ტყვიით მკლავში მსუბუქად დაჭრილიყო; ჭრილობა ზედაპირული იყო, მაგრამ სისხლი სდიოდა.
— საშიში არაფერია, — თქვა ბექამ, თან სწრაფად უხვევდა მკლავს, — ტყვიამ მხოლოდ გაკაწრა. მაგრამ პარიზში ეს გახსოვდეს: შენ ორივე ხელი დაგჭირდება! — მან სახვევი შეკრა: — დათო... — ბექა წამით შეჩერდა და თვალებში ჩახედა: — მართლა კარგად ხარ?
— რატომ მეკითხები? — შეხედა დათომ.
— იმიტომ, რომ მთელი დღეა უცნაურად იქცევი, — უთხრა ბექამ ჩუმად, ისე, რომ სხვებს არ გაეგონათ, — მას შემდეგ, რაც ლუკასზე დაიწყე ლაპარაკი.
დათო წამით დადუმდა.
— იმიტომ, რომ ზუსტად ვიცი: მათ ვიღაც ეუბნება ჩვენს ადგილსამყოფელს, — თქვა მან ბოლოს, — და იმიტომ, ბექა, რომ ეჭვმიტანილთა სია ძალიან მოკლეა — ჩვენ სულ ექვსნი ვართ.
ბექამ არაფერი უპასუხა, თუმცა მისი ხელი წამით გაუშეშდა.
— გასასვლელი! — დაიძახა ნოემ, — მარიამ, საით?
მარიამი კედელზე გაკრულ ძველ ნახაზთან იდგა. მან შტანგენფარგალი კედლის კუთხეს მიადო და თვალი გადაავლო:
— აქ! — თქვა მან და ხელი კედლის ქვედა ნაწილს დაადო, სადაც მტვრის ქვეშ რკინის ცხაური იმალებოდა: — მე-19 საუკუნის სავენტილაციო შახტია, ალექსანდრეს გაკეთებული. ის პირდაპირ კავკასიონის კალთაზე, ვენახებში გადის. ვიწროა, სათითაოდ მოგვიწევს გასვლა, მაგრამ გავალთ!
გიორგიმ ცხაური იმპროვიზებული ბერკეტით მოგლიჯა. შავი, ვიწრო ხვრელი გამოჩნდა, საიდანაც სუფთა, გრილი ჰაერი შემოდიოდა — ვენახებისა და მიწის სურნელით.
ნოემ უკანასკნელად მიანათა ფარანი ალექსანდრეს ლაბორატორიას — სპილენძის ასტროლაბიას, რომელმაც მათ პარიზისკენ გაუკვალა გზა. იცოდა, რომ აქ ვეღარასდროს დაბრუნდებოდა.
— მადლობა, დიდი პაპა... — ჩაილაპარაკა მან და პირველი ჩაძვრა შახტში.
ერთმანეთის მიყოლებით — ნინო, დათო, ბექა, მარიამი, ნოე — ვიწრო შახტში მიცოცავდნენ. ბოლოს გიორგი გაძვრა, რომელმაც შიგნიდან მძიმე რკინის ფილა მიიხურა.
ხუთწუთიანი ფორთხვის შემდეგ სუფთა ჰაერზე გამოვიდნენ — ყვარლის ვენახების შუაგულში, მზით განათებულ მინდორზე. შორს, „ხარებას“ მთავარ შესასვლელთან, პოლიციის სირენების ხმა ისმოდა — ვიღაცამ თერმიტის აფეთქება შეამჩნია.
— გამოვძვერით! — ამოისუნთქა დათომ, ბალახზე დაჯდა და დაჭრილ მკლავზე ხელი დაიჭირა.ნოემ ჯიბიდან ტელეფონი ამოიღო, პარიზის კოორდინატები ჩაინიშნა და გუნდს გადახედა — ხუთ დაღლილ, მტვრიან, მაგრამ ცოცხალ სახეს:
— „ვეგამ“ უკვე იცის, რომ კახეთში აღარაფერი დარჩა. ვიქტორ ფონ ბერგი უახლოესი რეისით პარიზში გაფრინდება. ჩვენც არ გვაქვს დრო დასაკარგი!
— საფრანგეთი... — თქვა მარიამმა და დაღლილობის მიუხედავად გაიღიმა: — პარიზის კატაკომბები და ლევილის საიდუმლო!
— პასპორტები მზად გაქვთ? — იკითხა გიორგიმ და თვალები გაუბრწყინდა: — ევროპაში ჯერ არასდროს მიმუშავია!
მათ გაიცინეს — დაღლილი, მაგრამ სიცოცხლით სავსე სიცილით. თუმცა ნოემ წამით დათოს დახედა — მკლავდაჭრილს, ბალახზე მჯდარს, რომლის მზერაც სადღაც შორს იყურებოდა; შემდეგ კი ბექას, რომელიც მის გვერდით უხმოდ იჯდა.
ჩვენ ექვსნი ვართ, — გაიფიქრა ნოემ, — და სია მართლაც ძალიან მოკლეა...
მან ეს აზრი თავიდან მოიცილა, თუმცა ის, ალექსანდრეს დღიურის სიტყვებივით, უკვე ღრმად იდგამდა ფესვს.
წინ იყო პარიზი — ქალაქი, სადაც ასი წლის წინ ქართველი ინჟინერი მოღვაწეობდა და სადაც ასი წლის შემდეგ მისი შთამომავალი უნდა ჩასულიყო, რათა დაესრულებინა ის, რაც ალექსანდრემ დაიწყო... და, შესაძლოა, გაეგო, თუ ვის შეეძლო ღალატი.








თავი მეათე
ლევილის საათი

პარიზში მათ წვიმა დახვდათ.
შარლ დე გოლის აეროპორტში საღამო იდგა — ნაცრისფერი, სველი, ნეონის შუქებით მოფენილი. ქალაქი გუნდს ცივი ასფალტის სუნითა და უცხო, გაუთავებელი ხმაურით შეეგება. თბილისიდან პარიზამდე გზა იოლი არ ყოფილა — და ის, რომ აქ მშვიდობით ჩამოაღწიეს, მთლიანად დათოს დამსახურება გახლდათ.
— სტამბოლის გავლით ჩამოვედით, — თქვა დათომ, როცა დაქირავებული შავი მიკროავტობუსით უკვე ქალაქიდან სამხრეთისკენ მიემართებოდნენ. მისი მკლავი, კახეთში მიღებული ჭრილობით, ჯერ კიდევ შეხვეული იყო, თუმცა თითები კლავიატურაზე ისე დარბოდა, თითქოს არაფერი მომხდარიყოს: — ნასესხები კორპორატიული ვინაობებით ვსარგებლობთ. აეროპორტის სახის ამომცნობ კამერებში ჩვენ არქიტექტურული დელეგაცია ვართ, კონფერენციაზე ჩამოსული. — მან ეკრანს დახედა: — მაგრამ პარიზი ცუდი ქალაქია დასამალად: აქ კამერები ყველგანაა. ვიქტორ ფონ ბერგს კი, — მან პაუზა გააკეთა, — აქ, ევროპაში, ბევრად მეტი გავლენა აქვს, ვიდრე საქართველოში. მისი ბაბუა აქ ცხოვრობდა, ეს მისი ტერიტორიაა.
— ესე იგი, მის მოედანზე ვთამაშობთ, — თქვა ნინომ.
— დიახ, — დაუდასტურა დათომ, — და ეს კარგი ნამდვილად არ არის.
ნოე ფანჯრიდან იყურებოდა, სადაც პარიზის შუქები წვიმაში იშლებოდა და ერთმანეთს ერწყმოდა. მან ჯიბიდან ალექსანდრეს დღიური ამოიღო — მთელი გზა თან ჰქონდა — და ბოლო გვერდები გადაშალა.
— პირდაპირ კატაკომბებში ჩასვლა შეცდომა იქნება, — თქვა მან, — ალექსანდრე სწორედ ამაზე წერს. — მან ხმამაღლა წაიკითხა: — „პარიზში, სანამ მიწისქვეშ ჩახვალ, ჯერ ზემოთ ადი — ლევილში. იქ, სადაც ჩემი ხალხი ცხოვრობდა, დავტოვე პირველი გასაღები. მის გარეშე ქვევით კარი არ გაიღება.“ — ნოემ დღიური დახურა: — ლევილი... ლევილ-სიურ-ორჟი, პარიზიდან ოცდაჩვიდმეტ კილომეტრში. — მან თანამგზავრებს გადახედა: — ქართული მამული — ასი წლის წინანდელი ემიგრანტების თავშესაფარი. ალექსანდრე იქ იყო!
— ლევილის მამული... — თქვა მარიამმა ჩუმად, თითქოს ნაცნობ სახელს იმეორებდა: — ვიცი მის შესახებ. XIX-XX საუკუნეების მიჯნის ქართველი ემიგრანტების სავანე. — მან თავი მოაბრუნა: — შენობა კლასიკური ფრანგული არქიტექტურითაა ნაგები, მაგრამ შიდა გეგმარებაში — ეს ფოტოებზე მაქვს ნანახი — ქართველი ოსტატების ხელი იგრძნობა. თუ ალექსანდრემ იქ რამე დამალა, სწორედ ამ „ქართულ ხაზში“ იქნება.
— გიორგი, — თქვა ნინომ, როცა პლანშეტს დახედა, — მარჯვნივ. მამულამდე ხუთი კილომეტრი დარჩა.
ღამის თერთმეტ საათზე ლევილის ისტორიული მამული სრულ სიჩუმეში იყო ჩაძირული.
წვიმა ნელა ეცემოდა — არა ისე, როგორც თბილისში, არამედ დინჯად, თითქოს დაღლილად. მამული ბნელი, დიდი შენობა იყო, გარშემო საუკუნოვანი ხეებით, და მისი ფანჯრები ღამის წყვდიადში შავად ბზინავდა.
ისინი შენობაში შეუმჩნევლად შევიდნენ — დათომ კარის ელექტრონული საკეტი წამებში გახსნა — და მამულის ისტორიულ ბიბლიოთეკაში აღმოჩნდნენ.
ოთახი ძველი წიგნების, ტყავის ყდებისა და მშრალი ხის სურნელით იყო გაჟღენთილი. კედლებზე, ჩარჩოებში, 1920-იანი წლების შავ-თეთრი ფოტოები ეკიდა — ქართველი ემიგრანტები, სერიოზული, დაღლილი სახეებით; ადამიანები, რომლებმაც სამშობლო დაკარგეს და ევროპაში ცხოვრებას თავიდან იწყებდნენ.
— შეხედეთ ამ ფოტოს! — ნოემ ფარანი ერთ-ერთ ჩარჩოს მიანათა.
ფოტოზე ალექსანდრე დევიძე იდგა — უფრო ხნიერი, ვიდრე იმ პარიზულ სურათზე ოტოსთან ერთად, თვალებში უდიდესი სევდით — მის გვერდით კი უზარმაზარი, იატაკზე მდგარი მუხის მექანიკური საათი მოჩანდა. ციფერბლატზე, რომაული ციფრების ნაცვლად, ქართული ასომთავრული ასო-ნიშნები იყო ამოტვიფრული.
— ეს საათი... — თქვა მარიამმა და ხმა წამში შეეცვალა. მან ფარანი ბიბლიოთეკის ბნელ კუთხეს მიანათა: — ის დღესაც აქ დგას!
კუთხეში ორმეტრიანი მუხის საათი იდგა — ისევ ისე, როგორც ფოტოზე, თითქოს მთელი ასი წელი სწორედ მათ ელოდა.
გიორგი მიუახლოვდა, საათის შიდა კარი გააღო და თითებით ქანქარას შეეხო:
— მექანიზმი გაჩერებულია, — თქვა მან, — და შემთხვევით არ გაჩერებულა. — მან ისრებს დახედა: — ზუსტად ორ საათსა და თხუთმეტ წუთზეა გაყინული. ვიღაცამ განზრახ დააყენა ამ დროზე.
— ორი და თხუთმეტი... — გაიმეორა ნინომ. ის უკვე საათს დაჰყურებდა და თვალებში ცივი კონცენტრაცია დასტყობოდა: — ეს შემთხვევითი დრო არ არის. — მან ასომთავრულ ციფერბლატს დახედა: — ასომთავრულში ასოებს რიცხვითი მნიშვნელობა აქვს. „ბ“ — ბანი — ორია. თუ ეს დრო კოდია... — ის წამით დადუმდა: — მაგრამ აქ ნაჩვენები ორი და თხუთმეტი მხოლოდ ნახევარია. ნახეთ ქანქარა — მისი სიგრძე ჩვეულებრივი არ არის, ის ოქროს კვეთის პროპორციითაა გამოთლილი! ალექსანდრე გვეუბნება, რომ პირდაპირ დროს არ ვენდოთ, ჭეშმარიტი დრო სხვაგან იმალება!
ნოე წინ წამოდგა:
— თუ ის მექანიკოსიც იყო და ოპტიკოსიც, კვალსაც დატოვებდა. — მან ჯიბიდან ულტრაიისფერი ფარანი და ორგანული ნაშთების გამოსავლენი სპეციალური ქიმიური სპრეი ამოიღო: — ასი წლის წინ, ვინც ამ საათს შეეხო, თითის ანაბეჭდი დატოვა. შეუიარაღებელი თვალით ეს არ ჩანს, მაგრამ ულტრაიისფერ შუქზე... — მან სპრეი ციფერბლატს მიასხურა და ულტრაიისფერი ფარანი მიანათა.
სიბნელეში ციფერბლატზე ცისფრად აენთო თითის ანაბეჭდების ძველი, ფლუორესცენტული კვალი — ალექსანდრეს ხელის ანაბეჭდი, ასი წლის განმავლობაში სინათლეში გაყინული.
— ის ისრებს ეხებოდა, — თქვა ნოემ ჩუმად, თან კვალს აკვირდებოდა: — კვალი კი გვიჩვენებს, საით ატრიალებდა... უკუღმა! ის ისრებს უკუღმა ატრიალებდა! — ნოე შეჩერდა და უცებ გონება გაუნათდა: — გიორგი, დააყენე ისრები ცხრამეტ საათსა და ოცდაერთ წუთზე! — მან ყველას გადახედა: — ცხრამეტი ოცდაერთი — 1921 წელი! ის წელი, როცა ალექსანდრემ ეს ყველაფერი დამალა... ის წელი, როცა საქართველო დაკარგა!
გიორგიმ ფრთხილად გადაიყვანა საათის ისრები 19:21-ზე.
ერთი წამი — სიჩუმე... მერე კი საათის წიაღში მძიმე ზამბარის გაშლის ხმა გაისმა — ხმა, რომელიც მთელი ასი წელი ელოდა ამ წამს. გაჩერებული ქანქარა ამოძრავდა, ორჯერ დაირწა და საათის ქვედა ხის დაფა გვერდზე გაცურდა. შიგნიდან პატარა, ფოლადის ყუთი გამოჩნდა.
ნოემ ის ხელში აიღო. მძიმე იყო. სახურავი ახადა.
ყუთში სამი ნივთი იდო: პარიზის კატაკომბების მეთოთხმეტე ოლქის ფარული შესასვლელის რუკა, ალექსანდრეს ხელით დახაზული; ორი ფოლადის გასაღები, დაფარული წვრილი ქიმიური ნიშნებით, და ალექსანდრეს ბოლო წერილი.
ნოემ ხმამაღლა წაიკითხა:
„ჩემო შთამომავალო. თუ აქამდე მოაღწიე, ესე იგი, ჩემი გუნდის მსგავსი გუნდი გყავს — ან, იმედია, ბევრად უკეთესი. რადგან ჩემი გუნდი გენიოსებით იყო სავსე, მაგრამ ერთ-ერთი მათგანი ფულზე გაიყიდა. მე ვერ მივხვდი, ვინ იყო მოღალატე, სანამ უკვე ძალიან არ დაგვიანდა. სწორედ ამიტომ დავმალე ეს ყველაფერი ასე ღრმად — რათა ერთ ღალატს მთელი საქმე არ დაენგრია. მთავარი განძი — „მარადიული დენი“ — პარიზის აკლდამის გულში განისვენებს. მაგრამ ერთი რამ გახსოვდეს: მიწისქვეშეთში შენ სიბნელე კი არ მოგკლავს, არამედ საკუთარი შიში და ეჭვი. ენდე შენს ხალხს — მაგრამ ენდე გონივრულად! და ფრთხილად იყავი: ფონ ბერგის აჩრდილი იქაც მოგწვდება!“
ბიბლიოთეკაში მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.
— „ერთ-ერთი მათგანი გაიყიდა...“ — გაიმეორა ნინომ ნელა და მის ცივ, მკაფიო ხმას ოდნავ შესამჩნევი კანკალი დაეტყო: — ალექსანდრეს გუნდში მოღალატე იყო...
— ალექსანდრე კი გვაფრთხილებს, — თქვა ბექამ, — რომ არა იმდენად თავად ღალატი, არამედ ღალატის ეჭვი ანგრევს ყველაფერს: „საკუთარი შიში და ეჭვი მოგკლავს“. — მან ნელა ამოისუნთქა და დათოს შეხედა, რომელიც კუთხეში დაჭრილი მკლავით უხმოდ იდგა: — ის ცდილობს, ერთმანეთში ეჭვი არ შევიტანოთ.
— ან ცდილობს, ფხიზლად ვიყოთ, — თქვა ნინომ.
— ორივე მართალია, — თქვა ნოემ და ხმაში ის სიმტკიცე გაერია, ლიდერს რომ სჭირდება, როცა გუნდში ბზარი ჩნდება: — ალექსანდრემ ორივე თქვა: ენდე, ოღონდ გონივრულად. — მან წერილი დაკეცა: — მე ჩემს მეგობრებს ვენდობი! — მან სათითაოდ შეხედა ნინოს, მარიამს, გიორგის, ბექას, დათოს: — ყველას! სანამ საპირისპირო არ დამტკიცდება. და თუ ვინმეს რამის თქმა სურს — ახლაა ამის დრო. მერე, მიწისქვეშეთში, უკვე გვიან იქნება!
რამდენიმე წამით სიტყვა არავის უთქვამს.
მერე კი დათომ კუთხიდან ჩუმად თქვა:
— მე უნდა გითხრათ ერთი რამ... — ყველანი მისკენ მიტრიალდნენ; დათომ დაჭრილ მკლავზე ხელი დაიდო: — მას შემდეგ, რაც ლუკასმა ჩვენი კვალი ასე ზუსტად დაიჭირა, მთელი გზა ვცდილობდი გამერკვია, საიდან ხდებოდა გაჟონვა. — მან ლეპტოპი გახსნა: — და მივაგენი! — მისმა თითებმა ეკრანზე კოდის ხაზები გამოიტანა: — ჩვენ შორის მოღალატე არავინაა. საქმე ჩემშია!
— შენში? — ჰკითხა გიორგიმ.
— ჩემს აღჭურვილობაში, — განმარტა დათომ: — ჩემი დრონები, ჩემი ჩამხშობები, ჩემი ციფრული „ლეგენდა“ — ყველაფერი ჩემი უნიკალური ხელწერითაა შექმნილი. ერთი და იგივე ციფრული ანაბეჭდი... ლუკასმა კი ეს ხელწერა უბრალოდ ისწავლა და გაშიფრა. — მან თავი ასწია და სახეზე სინანული ეწერა: — ჩვენ ვფიქრობდით, ვინ გვღალატობსო. მოღალატე არავინაა! უბრალოდ, მე იმდენად კარგი ვარ ჩემს საქმეში, რომ ჩემი ოსტატობა ჩვენსავე კვალად იქცა. „ვეგა“ ჯაშუშის მეშვეობით კი არ გვისმენს — „ვეგა“ პირდაპირ ჩემს სიგნალს აკონტროლებს!
წამიერი სიჩუმე ჩამოვარდა. მერე კი გიორგიმ უეცრად გულიანად გადაიხარხარა და დათოს მხარზე ხელი დაჰკრა:
— ესე იგი, ჩვენ აქ ერთმანეთზე ეჭვი გვქონდა, დამნაშავე კი დათოს კომპიუტერი ყოფილა?!
დაძაბულობა წამში განიმუხტა — არა მთლიანად, მაგრამ საკმარისად იმისთვის, რომ თავისუფლად ამოესუნთქათ.
— ესე იგი, — თქვა ნინომ, — ჩვენ ერთმანეთში ეჭვის შეტანა კი არა, ის გვჭირდება, რომ დათომ ციფრული ხელწერა შეცვალოს.
— უკვე ვმუშაობ ამაზე, — თქვა დათომ და მთელი დღის განმავლობაში პირველად გაიღიმა.
თუმცა ნოემ იცოდა, რომ ეს ბოლომდე სიმართლე არ იყო. დათომ ლოგიკური, ტექნიკური და დამამშვიდებელი ახსნა იპოვა, მაგრამ ალექსანდრეს გუნდში ხომ ნამდვილად იყო მოღალატე... ალექსანდრეც, ალბათ, ასე იდგა ერთ ღამეს ბიბლიოთეკაში და თავს არწმუნებდა, რომ მისი ხალხი ბოლომდე სანდო იყო.
ნოემ ეს აზრი თავიდან მოიცილა. ფოლადის ყუთი, ორი გასაღები და კატაკომბების რუკა ზურგჩანთაში საიმედოდ ჩადო.
— ხვალ, — თქვა მან, — მიწისქვეშ ჩავდივართ — პარიზის კატაკომბებში. — მან ფანჯრიდან გახედა ღამის ქალაქს, სადაც წვიმაში შუქები ირეკლებოდა: — და სადღაც, ამ ქალაქში, ვიქტორ ფონ ბერგი უკვე გველოდება.
გარეთ კი, ღამის წყვდიადში, ერთ-ერთი სასტუმროს ნომერში, ეკრანების ცივ შუქზე ვიღაც მართლაც ითვლიდა მათ ნაბიჯებს... და იღიმოდა.


თავი მეთერთმეტე
ძვლების ლაბირინთი

პარიზის ქვეშ სიბნელეს თავისი წონა ჰქონდა.
ღამის სამ საათზე, მეთოთხმეტე ოლქში, მიტოვებული სარკინიგზო გვირაბის — La Petite Ceinture-ის — ძველ, ბალახმოდებულ ნაპირას გიორგის მიერ დაქირავებული მიკროავტობუსი გაჩერდა. ქუჩა სრულიად ცარიელი იყო. ზემოთ პარიზს ეძინა; ქვემოთ კი... ქვემოთ მათ უდიდესი საიდუმლო ელოდათ.
მათ რკინის ძველი ლუქი ახადეს. მის ქვეშ, წყვდიადში, ვიწრო ქვის კიბე ეშვებოდა — პირდაპირ მიწის წიაღისკენ.
— პარიზის კატაკომბებში ექვს მილიონზე მეტი ადამიანის ძვალი განისვენებს, — თქვა მარიამმა ჩუმად, სანამ ჩავიდოდნენ; ხმა უცნაურად მოგუდული ჰქონდა — ის, ვინც სივრცეს ცოცხალ ორგანიზმად აღიქვამდა, აქ სულ სხვა რამეს გრძნობდა: — და ეს სამასკილომეტრიანი მიწისქვეშა ლაბირინთია. ოფიციალური ტურისტული მარშრუტი სულ რაღაც ერთნახევარი კილომეტრია, დანარჩენი კი... დანარჩენი რუკებზეც კი არ არის დატანილი.
ბექამ თითოეულს მძლავრი ფარნები, ჟანგბადის ნიღბები და მკერდზე მისამაგრებელი გაზის დეტექტორები დაურიგა.
— ყურადღებით მომისმინეთ, — თქვა მან და მის ხმაში ისეთი სამედიცინო სიმტკიცე გაისმა, რომელიც ბრძანებას უფრო ჰგავდა: — იქ, სიღრმეში, ნახშირორჟანგი გროვდება — ის მძიმეა, დაბლა ეშვება, თანაც უსუნო და უხილავია. ჟანგბადი კი კატასტროფულად მცირდება. თუ თავბრუ დაგეხვევათ ან უეცარი ეიფორია იგრძენით — ეს კარგი ნიშანი არ არის, ეს ჰიპოქსიაა! მაშინვე მითხარით! — მან თითი ასწია: — და მთავარი წესი: ჯგუფს არავინ მოშორდეს! აქ დაკარგული ადამიანი მკვდარია — ამ ლაბირინთში ხალხი ისე იკარგება, რომ ძვლებსაც ვეღარ პოულობენ ხოლმე.
ქვევით დაეშვნენ.
კიბე ვიწრო, ცივ დერეფანში ჩადიოდა, სადაც ჭერი დაბალი იყო, ჰაერი კი — მძიმე და ნესტიანი. მერე დერეფანი გაფართოვდა და ფარნების სხივებმა ის გამოაჩინა, რის გამოც ეს ადგილი მთელ მსოფლიოში იყო ცნობილი.
ძვლები...
მილიონობით ადამიანის ძვალი, კედლებში, იატაკიდან ჭერამდე საზარელი სიმეტრიით ჩალაგებული: თავის ქალები მწკრივ-მწკრივად, ცარიელი, შავი თვალბუდეებით; ბარძაყის ძვლები, შეშასავით დაწყობილი... ეს ადამიანები ასი-ორასი წლის წინ ცხოვრობდნენ, უყვარდათ, ეშინოდათ, ოცნებობდნენ — ახლა კი მათგან მხოლოდ ეს თეთრი, მდუმარე კედლებიღა დარჩენილიყო პარიზის ქვეშ.
ნინომ, რომელიც ყოველთვის ციფრებით ლაპარაკობდა, კარგა ხანს ხმა ვერ ამოიღო. უბრალოდ, გაქვავებული დასცქეროდა კედლებს.
— ეს ადამიანები... — თქვა მან ბოლოს ჩუმად, — ვიღაცამ ხომ დათვალა, დაალაგა... მილიონობით სული. — მან თავი გააქნია: — მე რიცხვები მიყვარს, მაგრამ ეს... ეს რიცხვები ოდესღაც ადამიანთა სახელები იყო.
— სწორედ ამიტომ, აქ არ უნდა შევჩერდეთ, — თქვა ბექამ, — აქ დიდხანს ყოფნა სულსაც ამძიმებს და ტვინსაც ჟანგბადს ართმევს.
— შეჩერდით! — უცებ გააფრთხილა ყველანი ბექამ და მკერდზე მიმაგრებულ დეტექტორს დახედა: — ნახშირორჟანგის კონცენტრაცია მატულობს — უკვე ორნახევარ პროცენტს აღწევს, ჟანგბადი კი იკლებს! — მან ყველას გადახედა: — ახლავე გაიკეთეთ ნიღბები! აქ თუ ოც წუთზე მეტხანს დავრჩებით, გონებას დავკარგავთ!
დათომ ლოკალური სკანერი ჩართო და პატარა LiDAR-დრონი ჰაერში უხმოდ ააფრინა. დრონი ქვით მოპირკეთებულ დერეფანში მიფრინავდა და პლანშეტზე ხაზ-ხაზად იხატებოდა მიწისქვეშეთის რუკა.
— ოცი მეტრის სიღრმეზე GPS არ მუშაობს, — თქვა დათომ, — ავტონომიური ლოკალური ქსელი ავაწყვე: ჩვენი რაციები ერთმანეთს დაუკავშირდება, გარესამყაროსთვის კი უჩინარნი ვართ. — მან პლანშეტს დახედა და ხმა წამში შეეცვალა: — და კიდევ ერთი რამ... ჩემი სენსორები ვიღაცის ციფრულ ნაკვალევს იჭერს ჩვენგან სამას მეტრში, პარალელურ გვირაბში! — მან თავი ასწია: — „ვეგა“ უკვე შიგნითაა! ისინი ვალ-დე-გრასის შახტიდან ჩამოვიდნენ. — ცივად ჩაიღიმა: — ციფრული ხელწერა შევცვალე, ასე რომ, პირდაპირ ვეღარ გვხედავენ, მაგრამ ზუსტად იციან, რომ აქ ვართ!
— ესე იგი, თავსატეხი მათზე სწრაფად უნდა ამოვხსნათ! — თქვა ნოემ.
ალექსანდრეს რუკამ ისინი ვიწრო, გვერდით დერეფნებში გაატარა, სადაც ტურისტს ფეხი არასდროს დაუდგამს, და ბოლოს ერთ ჩაკეტილ, გოტიკური სტილის ქვის თაღთან მიიყვანა, რომელიც პირდაპირ ძვლების კედელში იყო ჩაშენებული.
თაღის ცენტრში ბრინჯაოს მძიმე კარი მოჩანდა, მის გარშემო კი წრიულად შვიდი პატარა, სფერული სარკე ჩაემაგრებინათ. კარის ზემოთ, ქვაზე, ქართული ასომთავრული წარწერა და ლათინური მათემატიკური ფორმულა იყო ამოკვეთილი.
— ეს ჩვეულებრივი კარი არ არის, — თქვა მარიამმა და კედლის წყობას თითები გადაუსვა; სახე დაეძაბა: — შეხედეთ ამ საყრდენებს! ეს კარი პირდაპირ კატაკომბების მთავარ თაღოვან ჭერთანაა დაკავშირებული. — მან თითი ჭერისკენ ასწია: — ალექსანდრემ ისე ააგო, რომ ეს დაცვის უკანასკნელი ზღუდეა. საკეტს არასწორად თუ შევეხებით, კონსტრუქციის წონასწორობა დაირღვევა და მთელი ეს სექტორი, მილიონობით ძვალთან ერთად, პირდაპირ თავზე ჩამოგვექცევა! აქ შეცდომის დაშვების უფლება არ გვაქვს!
— ნინო, წარწერა! — ნოემ ფარანი ამოკვეთილ სიმბოლოებს მიანათა.
ნინო ლათინურ ფორმულას დააკვირდა. კატაკომბებში შესვლის შემდეგ პირველად მის სახეზე კვლავ აინთო ის ნაცნობი ნაპერწკალი:
— ეს ეილერის პოლინომია! — თქვა მან, — მარტივი რიცხვების ფორმულა. ალექსანდრეს ძალიან უყვარდა მარტივი რიცხვები — ის რიცხვები, რომლებიც მხოლოდ საკუთარ თავზე და ერთზე იყოფა... განდეგილი რიცხვები! — მან სფერულ სარკეებს დახედა: — ეს შვიდი სარკე სწორედ მარტივი რიცხვების მიმდევრობით უნდა გასწორდეს: ორმოცდაერთი, ორმოცდასამი, ორმოცდაშვიდი, ორმოცდაცამეტი, სამოცდაერთი, სამოცდათერთმეტი, ოთხმოცდასამი! — მან თითი სარკიდან სარკეზე გადაატარა: — თითოეული სარკე კონკრეტულ კუთხეზე... ერთად კი ისინი სინათლის სხივს ისე გარდატეხენ, რომ ცენტრში, ერთ წერტილში მოახდენენ მის ფოკუსირებას!
— მოიცადეთ, — თქვა გიორგიმ. მან სფერულ სარკეებს ხელი მოჰკიდა და თითებით მექანიზმი მოსინჯა: — სარკეების შიდა კბილანები საუკუნის ნესტისგან გაჟანგულია, გაჭედილია! ხელით თუ დავატრიალებთ, მექანიზმი გატყდება!
— მე მივხედავ! — თქვა ნოემ.
ის უკვე ჩანთას ხსნიდა. ჟანგბადის ნიღბის ქვეშ სუნთქვა გახშირებოდა — ბექა მართალი იყო, ჰაერი კატასტროფულად ილეოდა. მან დიეთილის ეთერისა და გრაფიტის მიკროსაპოხი მასალის ნარევი ამოიღო და სარკეების ღერძებში ფრთხილად შეასხურა. ქიმიურმა ხსნარმა საუკუნოვანი ჟანგი წამებში დაშალა.
— ბექა, დრო რამდენი გვაქვს? — იკითხა ნოემ.
— თხუთმეტი წუთი! — უპასუხა ბექამ, თან დეტექტორს დასჩერებოდა: — მერე ჰიპოქსია დაგვეწყება. და, ნოე... — მან ნინოს გახედა, რომელიც უკვე საგრძნობლად დაღლილი ჩანდა: — ნინოს ჟანგბადის მაჩვენებელი უფრო სწრაფად ეცემა, ის ტანით პატარაა. იჩქარეთ!
გიორგიმ სპეციალური გასაღებით სარკეების ტრიალი დაიწყო. ნინო ყოველ გრადუსს ხმამაღლა, ნიღბის ქვეშიდან ითვლიდა:
— პირველი სარკე — ორმოცდაერთი გრადუსი... მეორე — ორმოცდასამი... მესამე — ორმოცდაშვიდი...
გიორგის ხელი მშვიდი და უაღრესად ზუსტი იყო. ერთმანეთის მიყოლებით, საუკუნის შემდეგ, სფერული სარკეები ისევ დაიძრა და თითოეული თავის კუთხეზე გაჩერდა.
— ...მეექვსე — სამოცდათერთმეტი... მეშვიდე — ოთხმოცდასამი! — დაასრულა ნინომ, — ყველა თავის ადგილზეა!
ნოემ თავისი მძლავრი, ხუთი ათასი ლუმენის ფარანი პირველ სარკეს მიანათა.
და მომხდარმა ყველას სუნთქვა შეუკრა.
სხივმა პირველ სარკეში გაიარა, გარდატყდა, მეორეზე გადავიდა, მესამეზე, შვიდივეზე... ყოველ გარდატეხაზე სხივი უფრო ვიწრო, უფრო მჭრელი ხდებოდა. შვიდივე სარკის გავლის შემდეგ წყვდიადში სინათლის ბრწყინვალე გეომეტრიული ვარსკვლავი აენთო, სხივის ფინალური, ლაზერისებრი წერტილი კი პირდაპირ კარის ცენტრში მოთავსებულ ვერცხლისწყლიან პატარა კაფსულას დაეცა.
სითბურმა ენერგიამ ვერცხლისწყალი გააფართოვა. საუკუნის შემდეგ ჰიდრავლიკური დგუში კვლავ ამუშავდა და ბრინჯაოს მძიმე კარი ყრუ ღრჭიალით გაიღო შიგნით.
კარის მიღმა ალექსანდრე დევიძის ფარული აკლდამა გამოჩნდა — სრულიად იზოლირებული, გუმბათოვანი პატარა დარბაზი, სადაც ჰაერიც კი იმდენად სუფთა იყო, თითქოს აქ დრო საერთოდ არ შემოსულიყოს. დარბაზის ცენტრში, შუშის მაღალ პედესტალზე, სწორედ ის იდგა:
„მარადიული დენი“.
ოქროსა და პლატინისგან დამზადებული, ორი მუშტისოდენა სფერული მოწყობილობა... და ის — ასი წლის შემდეგაც კი — შიგნიდან სუსტი, ცისფერი, პულსირებადი, ცოცხალი სინათლით ანათებდა!
— მივაგენით... — ჩურჩულით თქვა ნოემ, — დიდი პაპის საიდუმლო... ასი წლის შემდეგ!
სუნთქვაშეკრულები იდგნენ აკლდამის ზღურბლთან. ერთ წამს — მხოლოდ ერთადერთ წამს — მთელმა განვლილმა გზამ, რაჭის ყინულოვანი წყლებიდან და კახეთის ვენახებიდან დაწყებული, პარიზის ძვლებამდე, უმაღლესი აზრი შეიძინა. მათ მიაღწიეს მიზანს!
მაგრამ სწორედ იმ წამს, მათ ზურგს უკან, ძვლების დერეფანში, მძიმე ნაბიჯების ხმა და იარაღის გადატენვის მკაფიო ჩხაკუნი გაისმა.
— ადგილიდან არ დაიძრათ! — გაისმა ცივი, მშვიდი, არისტოკრატული ხმა.
მობრუნდნენ.
აკლდამის შესასვლელთან, ძვლების კედლის ფონზე, ვიქტორ ფონ ბერგი იდგა. მის გვერდით მარკო და „შავი ვეგას“ ოთხი მებრძოლი მოჩანდა, რომელთა იარაღიც პირდაპირ გუნდისკენ იყო მიმართული. ვიქტორმა ფარანი ცისფრად მოციმციმე სფეროს მიანათა და მისი ცივი თვალები წამით აენთო — არა სიხარბით, არამედ რაღაც ბევრად უფრო ღრმითა და საშიშით: ასწლიანი ლოდინის ტრიუმფით!
— დიდებულია, ნოე, — თქვა ვიქტორმა და ნელა ჩაიღიმა, — უბრალოდ დიდებულია! შენმა წინაპარმა ის შექმნა, შენ კი... შენ გზა გამიკაფე! — მან ერთი ნაბიჯი გადმოდგა აკლდამისკენ: — ახლა კი ფრთხილად დაიხიეთ უკან. „მარადიული დენი“ ჩემია. ასი წელი ის ჩემს ოჯახს ეკუთვნოდა. მე მხოლოდ ჩემს კუთვნილებას ვიბრუნებ!
გუმბათოვან აკლდამაში, ცისფერი სინათლის შუქზე, ექვსმა მეგობარმა ერთმანეთს გადახედა. მათ უკან იდო ის, რასაც მთელი გზა ეძებდნენ; მათ წინ კი იდგა ის, ვისიც ყველაზე მეტად ეშინოდათ.
და ნოე დევიძემ ცივი, ნათელი გონებით უცებ გაიაზრა, რომ უკანასკნელი თავსატეხი აღარც ქიმიური იყო და აღარც მათემატიკური. ეს იყო ის ერთადერთი კითხვა, რომელიც ალექსანდრემ ასი წლის წინ ვერ ამოხსნა:
ვის ენდობი, როცა ყველაფერი მხოლოდ ერთ ნაბიჯზეა ჩამოკიდებული?


თავი მეთორმეტე
მარადიული დენი
აკლდამაში სამარისებური სიჩუმე ჩამოვარდა.

„მარადიული დენის“ სფეროდან გამომავალი ცისფერი, პულსირებადი სინათლე ვიქტორ ფონ ბერგის ცივ სახესა და „შავი ვეგას“ მებრძოლების იარაღის ლულებზე თანაბრად ირეკლებოდა. არავინ ინძრეოდა. ამ იზოლირებულ, გუმბათოვან სივრცეში ჰაერიც კი თითქოს რაღაცის მოლოდინში გაყინულიყო.
— ას ხუთი წელი... — თქვა ვიქტორმა. ის დინჯად, აუჩქარებლად შემოვიდა აკლდამაში და პირდაპირ სფეროსკენ გაემართა, თითქოს პედესტალი უკვე მისი ყოფილიყოს: — ას ხუთი წელი ეძებდა ჩემი ოჯახი იმას, რაც შენმა წინაპარმა აქ გამოკეტა, ნოე. — მან სფეროს დახედა: — და ეს ყველაფერი ახლა ჩემს ხელთაა. — მან თავი მოაბრუნა: — მარკო, აიღე!
— ვიქტორ, — თქვა ნოემ; ხმა მშვიდი ჰქონდა — და ეს სიმშვიდე მათთვის ძვირფას დროს იგებდა: — შენ ერთი რამ არ იცი ამ მოწყობილობის შესახებ.
— არ სცადო ჩემი მოტყუება, დოქტორო! — გაიღიმა ვიქტორმა, თუმცა მარკოს ხელი ჰაერში წამით გაშეშდა.
— ეს მოტყუება არ არის, — თქვა ნოემ და ამჯერად პირველად შეხედა ცისფერ სფეროს და არა ვიქტორს: — შენს ბაბუას არასდროს ესმოდა, როგორ მუშაობდა ეს მექანიზმი. ეს მხოლოდ ალექსანდრეს ესმოდა! — ნოემ თითით პედესტალის ძირზე მიუთითა, სადაც ოქროსა და პლატინის სფეროს გარშემო წვრილი სპილენძის კოჭები იყო ჩაშენებული: — ეს კვანტური რეზონანსის მოწყობილობაა. ის სტაბილურია მხოლოდ იმ მაგნიტურ ველში, რომელშიც მთელი ასი წელი იდო. თუ მას ძალით, უხეშად მოსწყვეტ პედესტალს — ველი დაირღვევა და ის, რაც სუფთა ენერგიაა, ერთ წამში უკონტროლოდ გამოთავისუფლდება! — მან ვიქტორს შეხედა: — ხელში ცეცხლი შეგრჩება!
ვიქტორი წამით დაფიქრდა. ის სულელი არ ყოფილა — და სწორედ ეს იყო მისი სუსტი წერტილი: ჭკვიანი ადამიანი ეჭვს ღრმად უშვებს ხოლმე გონებაში.
— ლამაზი ხრიკია, — თქვა ბოლოს, — მაგრამ მე შენზე მეტს ვხედავ, ნოე. — მან მეგობრებს გადახედა — სათითაოდ ყველას — და ბოლოს ის სიტყვები წარმოთქვა, რომლებსაც მთელი გზა საიდუმლო იარაღივით ინახავდა: — რადგან შენ არ იცი ის, რაც მე ვიცი! — მისი ცივი თვალები დავიწროვდა: — შენს გუნდში ერთ-ერთი ჩემი კაცია!
აკლდამაში ჰაერი გაიყინა.
— უკვე ორი კვირაა, — განაგრძო ვიქტორმა ნელა, თითოეულ სიტყვას განსაკუთრებულ წონას ანიჭებდა, — რაც ერთ-ერთი თქვენგანი ჩემთან თანამშრომლობს. მე ზუსტად ვიცოდი, სად წახვიდოდით — რაჭაში, კახეთში, აქ... — ის ღიმილით აკვირდებოდა, როგორ იცვლებოდა მათი სახეები: — როგორ გგონიათ, სხვანაირად როგორ გამოგყვებოდით ასე ზუსტად კვალდაკვალ? ლუკასი კარგი ჰაკერია, მაგრამ არა იმდენად! — მან ხელები გაშალა: — ერთ-ერთ თქვენგანს ძალიან დიდი თანხა შესთავაზეს და მან თანხმობა განაცხადა. — მისი გამომცდელი მზერა სათითაოდ გადავიდა სახიდან სახეზე: — ვინ არის ის, ნოე? დათო, დაჭრილი ბიჭი, რომელმაც „შემთხვევით“ დაგვიტოვა ციფრული კვალი? თუ მარიამი, რომელიც ჩემს ბიუროში მუშაობდა? — ის შეჩერდა: — თუ არ იცოდი? მარიამს ხომ არ დავიწყებია ეთქვა, რომ ჩვენ პირადად ვიცნობთ ერთმანეთს?
ნოემ მარიამს არც კი შეხედა. ეს იყო მისი პასუხი — და ეს იყო ერთადერთი სწორი პასუხი.
— არა, — თქვა ნოემ სრულიად მშვიდად, — მას ეს არ უთქვამს და არც მჭირდებოდა მცოდნოდა! — მან ვიქტორს პირდაპირ თვალებში ჩახედა: — იცი, სინამდვილეში საიდან იცოდი ჩვენი მარშრუტი, ვიქტორ? მე გეტყვი: შენს ბაბუას ალექსანდრეს დღიურის ფრაგმენტები შერჩა, რომლებშიც სამივე ლოკაცია ეწერა — რაჭა, კახეთი, პარიზი! — ნოეს ხმას არ აუწევია: — შენ ეს მთელი ასი წელი იცოდი! შენ ჯაშუში არ გჭირდებოდა — ჩვენ მხოლოდ იმიტომ გჭირდებოდით, რომ კარები გაგვეღო! — ის შეჩერდა: — ახლა კი, როცა ჩვენი გატეხვა ვერ შეძელი, ცდილობ, ერთმანეთი დაგვაპირისპირო, რადგან ეს ერთადერთი იარაღია, რაც ხელთ შეგრჩა!
ვიქტორს ღიმილი წამში გაუქრა სახიდან.
— ალექსანდრეს გუნდი ერთმა ღალატმა დაანგრია, — თქვა ნოემ და მისი ხმა საოცრად მტკიცე გახდა; თან ნელ-ნელა უკან იხევდა — არა შიშით, არამედ ისე, თითქოს გუნდს გარკვეული პოზიციისკენ მიუძღოდა: — შენ კი, ვიქტორ, მთელი ასი წელია, იმ ღალატის ინერციით ცხოვრობ! შენ გგონია, მთელი სამყარო ღალატზეა აგებული, რადგან შენი ოჯახის ძალაუფლება სწორედ ღალატმა შვა! — ის წამით გაჩუმდა: — მაგრამ ჩვენ სულ სხვა გუნდი ვართ! — და მან ოდნავ ჩაახველა.
ეს იყო შეთანხმებული ფარული სიგნალი. ხუთივე მეგობარმა ის უმალ ამოიცნო.
ყველაფერი წამის მეასედებში მოხდა.
დათომ ჯიბეში პორტატულ პულტს თითი დააჭირა. ჭერზე, ძვლების ჩრდილში დამალულმა ორმა LiDAR-დრონმა მყისვე გამოსცა მაღალი სიხშირის, გამაყრუებელი წუილი და ათი ათასი ლუმენის სიმძლავრის თვალისმომჭრელი ნათება გააფრქვია. „ვეგას“ მებრძოლებმა თვალებზე ხელი აიფარეს.
— ნინო! — დაიყვირა ნოემ, რომელიც უკვე პედესტალთან იყო: — რეზონანსული სიხშირე!
ნინომ წამში გამოთვალა ის, რასაც ვიქტორის ჰაკერები დღეების განმავლობაში ვერ დაადგენდნენ — სფეროს მაგნიტური ველის რეზონანსული სიხშირე:
— ორმოცდახუთი გრადუსი, ნოე! — დაიყვირა მან, — კონტაქტის კუთხე — ორმოცდახუთი!
ნოემ ელვისებური სისწრაფით ამოიღო ჯიბიდან გრაფიტის კონცენტრირებული, ელექტროგამტარი ხსნარი და პედესტალის ძირში ჩაშენებულ სპილენძის კოჭებს დაასხა. გიორგიმ კი — კაცმა, რომელმაც ზუსტად იცოდა, როგორ უნდა შეხებოდა ლითონს — ნახშირბადის ბოჭკოს ღერო ზუსტად ნინოს მიერ ნაანგარიშევი კუთხით ორ კონტაქტს შორის ჩადო.
— ყველამ თვალები დახუჭეთ! — დაიყვირა ბექამ.

ამარადიული დენის“ პროტოტიპმა ასი წლის შემდეგ პირველად სრული სიმძლავრით ამოისუნთქა და მძლავრი, თეთრი ელექტრომაგნიტური იმპულსი გამოსცა.
იმპულსმა წამში მწყობრიდან გამოიყვანა ყველა ელექტრონული მოწყობილობა აკლდამაში: „ვეგას“ ღამის ხედვის აპარატები, ლაზერული სამიზნეები, რაციები, ფარნები — ყველაფერი თვალისმომჭრელი ტკაცანით ერთდროულად ჩაქრა!
აკლდამა უკუნმა წყვდიადმა მოიცვა.
— თვალები!.. — გაისმა მარკოს განწირული ხმა სიბნელეში: — ვერაფერს ვხედავ!
— სათვალეები, ახლავე! — დაიძახა ბექამ.
მან სიბნელეში, ხელის სწრაფი მოძრაობით, გუნდის ექვსივე წევრს წამებში მოარგო ინფრაწითელი თერმული სათვალეები — სრულიად ავტონომიური, ციფრულ ქსელებზე დამოუკიდებელი ხელსაწყოები. სიბნელეში გუნდი უკვე იდეალურად ხედავდა „ვეგას“ მებრძოლების თეთრ, გახურებულ სილუეტებს, რომლებიც უმისამართოდ ისროდნენ ჰაერში.
— მარიამ! — დაიყვირა ნოემ.
მარიამი უკვე აკლდამის გვერდით კედელთან იდგა, სადაც მტვრის ქვეშ XIX საუკუნის რკინის ბერკეტი იმალებოდა.
— ეს ალექსანდრეს ავარიული ჩაკეტვის სისტემაა! — დაიყვირა მან: — მან იცოდა, რომ მის კვალს მტერი გამოჰყვებოდა! — და მან ბერკეტი მთელი ძალით ჩამოქაჩა.
ჭერიდან გრგვინვით დაეშვა მძიმე, ფოლადის გოტიკური ცხაური — ზუსტად აკლდამის შესასვლელში, გუნდსა და „შავი ვეგას“ დაბრმავებულ მებრძოლებს შორის. ვიქტორ ფონ ბერგი, მარკო და მათი რაზმი წამში აკლდამის ზღურბლთან, წყვდიადში აღმოჩნდნენ ჩაკეტილნი.
ნოემ სპეციალური თერმული ხელთათმანებით ფრთხილად აიღო ცისფრად მოციმციმე სფერო, რომელიც იმპულსის შემდეგ კვლავ მშვიდად და რიტმულად პულსირებდა, სპეციალურ კონტეინერში მოათავსა და ზურგჩანთაში საიმედოდ შეინახა.
— გასასვლელი აქეთაა! — დაიძახა გიორგიმ აკლდამის სიღრმიდან, სადაც ალექსანდრეს რუკის მიხედვით ძველი მუხის კარი იმალებოდა; მან კარი იარაღის კონდახის ერთი ძლიერი დარტყმით შეამტვრია.
მაგრამ, სანამ გავიდოდნენ, ნოე წამით შეჩერდა.
ცხაურის მიღმა, სიბნელეში, უძრავად იდგა ვიქტორ ფონ ბერგი — უიარაღო, დაბრმავებული, კაცი, რომელსაც ასწლიანი ლოდინის ნაყოფი წამში გამოეცალა ხელიდან. და ნოემ მას ჩუმად უთხრა:
— შენი ბაბუა ღალატით ცხოვრობდა, შენ კი — ღალატის ძიებით. — მან ზურგჩანთას ხელი დაადო: — მაგრამ ალექსანდრემ ეს განძი ოქროს გამო კი არ დამალა, არამედ იმიტომ, რომ მაშინ ვერავის ენდო... მე კი ჩემს ხალხს ვენდე! და სწორედ ეს არის ერთადერთი განსხვავება ჩვენ შორის!
ვიქტორს პასუხი არ გაუცია. უბრალოდ, იდგა ცხაურის მიღმა — ადამიანი, რომელიც ასი წლის წინანდელ ჩრდილში დაიბადა და იმ ჩრდილიდან გამოსვლა ვეღარასდროს შეძლო.
— წავიდეთ, ნოე, — უთხრა მარიამმა და მხარზე ხელი ნაზად დაადო.

ისინი სამშვიდობოს გავიდნენ.

ეპილოგი — მზე სენაზე
დილის შვიდი საათი იყო. პარიზი ნელ-ნელა იღვიძებდა.

ეიფელის კოშკის ფონზე ცა ვარდისფრად და ოქროსფრად იფერებოდა. სენის სანაპიროზე, მშვიდ, ჯერ კიდევ ცარიელ ხეივანში, ექვსი მეგობარი ერთ გრძელ ქვის სკამზე იჯდა. მათი ტანსაცმელი კატაკომბების მტვრით, ტალახითა და საუკუნოვანი ნესტით იყო დასვრილი, თუმცა თითოეულის თვალებში ის სინათლე კიაფობდა, რომელსაც მხოლოდ დამსახურებული გამარჯვება ბადებს.
დათომ ლეპტოპი დახურა.
— ყველაფერი მორჩა, — თქვა მან, — „შავი ვეგას“ ფინანსური და ციფრული ქსელი ინტერპოლმა და საფრანგეთის პოლიციამ სრულად დაბლოკა. — მან შვებით ამოისუნთქა: — მათ ერთი პატარა საჩუქარი გავუგზავნე: ვიქტორის ბაბუის საარქივო დოკუმენტები, ალექსანდრეს დღიურის ჩანაწერების ჩათვლით, სადაც შავით თეთრზე ეწერა, თუ როგორ ჩაიგდო ხელში ფონ ბერგების ოჯახმა თავისი პირველი კაპიტალი. — მან ჩაიღიმა: — ვიქტორი და მარკო კატაკომბებიდან პირდაპირ პარიზის პოლიციის პრეფექტურაში გადაიყვანეს.
— არტეფაქტს რა ბედი ეწევა? — იკითხა ნინომ და სათვალე გაისწორა.
ნოემ ზურგჩანთიდან კონტეინერი ამოიღო. სფერო შიგნით მშვიდად, რიტმულად, ცისფრად სუნთქავდა — თითქოს ცოცხალი არსება ყოფილიყო, რომელიც იმ მძიმე საუკუნის შემდეგ, ბოლოს და ბოლოს, ისვენებდა.
— ეს მოწყობილობა არცერთ კერძო კორპორაციას არ გადაეცემა, — თქვა ნოემ და მეგობრებს გადახედა, — და არც რომელიმე ერთ სახელმწიფოს. — მან სფეროს დახედა: — ალექსანდრეს დღიურის ბოლო გვერდზე ერთი წინადადება ეწერა, რომელიც ჯერ არავისთვის წამიკითხავს. — მან დღიური გახსნა და წაიკითხა: — „ზოგიერთი აღმოჩენა მხოლოდ ერთ ადამიანს არ ეკუთვნის... არც ერთ კონკრეტულ ერს და არც ერთ ეპოქას. ის ეკუთვნის მათ, ვინც მისი ღირსია — ღირსება კი მარტოსულ ადამიანს არასდროს ეძლევა.“ — ნოემ დღიური დახურა: — ჩვენ შევქმნით საერთაშორისო ღია სამეცნიერო ფონდს, სადაც მსოფლიოს საუკეთესო ფიზიკოსები, ქიმიკოსები და ინჟინრები ერთად შეისწავლიან ამ ტექნოლოგიას — არა იმისთვის, ვინც მეტს გადაიხდის, არამედ მთელი კაცობრიობის საკეთილდღეოდ! — მან ცისფერ სფეროს გაუღიმა: — ეს იყო ალექსანდრეს ნამდვილი ოცნება — არა დამალვა, არამედ გამოაშკარავება მაშინ, როცა ადამიანი ამის ღირსი გახდებოდა!
წამით ყველანი დადუმდნენ.
— იცი, რა არის ყველაზე საინტერესო? — თქვა ბოლოს მარიამმა და ნოეს მხარზე თავი დაადო: — ვიქტორი მართლა გვცდიდა, ცდილობდა, ერთმანეთში ეჭვი შეგვეტანა. — მან თავი ასწია: — მე მართლა ვმუშაობდი მის საპროექტო ბიუროში, ნოე... საუკუნისწინანდელი ნახაზების კვანძები მე დავხაზე, სანამ გავიგებდი, სინამდვილეში რისთვის სჭირდებოდა. — მან პაუზა გააკეთა: — და ეს შენთვის არ მითქვამს, სანამ უკიდურესი აუცილებლობა არ დადგა. ვიქტორი წამით მართალს ამბობდა...
ნოემ თბილად გაუღიმა:
— ვიცი, — თქვა მან, — მას შემდეგ ვიცი, რაც კახეთში, გვირაბის კედელზე, შენი ხელწერა ამოვიცანი. — მან მარიამს შეხედა: — და მაინც წამოგიყვანე პარიზში! რადგან ალექსანდრეს გუნდი ღალატმა დაანგრია, ჩვენი გუნდი კი ნდობამ გადაარჩინა! — მან თავი მოაბრუნა და ხუთივეს გადახედა: — ეს იყო ერთადერთი თავსატეხი, რომელიც ალექსანდრემ თავის დროზე ვერ ამოხსნა... ჩვენ კი ის ამოვხსენით!
გიორგიმ, რომელიც ამ დრომდე ჩუმად იჯდა, უცებ ჯიბიდან ფრანგული კრუასანი ამოაძვრინა:
— ეს ყველაფერი ძალიან კარგი და ლამაზი, — თქვა მან და კრუასანი ეჭვით შეათვალიერა, — მაგრამ ერთი რამ გამაგებინეთ: პარიზში ვართ, ორი ქვეყანა და მთელი კონტინენტი გადავიარეთ, ყინულოვან წყალში ვიყინებოდით, თერმიტს გადავურჩით, ძვლების ლაბირინთში ვფორთხავდით... — მან ხელები ცისკენ აღაპყრო: — და ახლა მე ეს... ეს ცარიელი ცომი უნდა ვჭამო?! სად არის ერთი ნამდვილი კახური მწვადი, ერთი ჭიქა საფერავი ან თუნდაც ძია მიხოს ჭაჭა?!
გუნდის გულიანმა სიცილმა სენის სანაპირო აავსო.
— სამედიცინო თვალსაზრისით... — დაიწყო ბექამ სრულიად სერიოზული სახით.
— ბექა! — ერთხმად შეაჩერა ხუთივე მეგობარმა, — არა!
ბექამ ხელი ჩაიქნია, გაიღიმა და მთელი ამ ხნის განმავლობაში პირველად აღარაფერი დაუმატებია.
ნოემ პარიზის ვარდისფრად შეფერილ ცას ახედა. ოთხი თაობის წინ ერთმა ქართველმა ინჟინერმა, ალექსანდრე დევიძემ, ამ ქალაქში უდიდესი საიდუმლო დამალა — არა იმიტომ, რომ ვინმესთვის დაემადლებინა, არამედ იმიტომ, რომ მაშინ ჯერ არავინ იყო მისი ღირსი. ასი წლის შემდეგ კი მისმა შთამომავალმა, თავის ერთგულ მეგობრებთან ერთად, ეს საიდუმლო იპოვა.
მაგრამ ნოეს კარგად ესმოდა — ნამდვილი განძი იმ ოქროს სფეროში სულაც არ იმალებოდა. ის არც „მარადიული დენი“ იყო და არც ის ტექნოლოგია, რომელსაც სამყაროს შეცვლა შეეძლო.
ნამდვილი განძი ის ხუთი ადამიანი გახლდათ, მის გვერდით, ქვის სკამზე, სენის სანაპიროზე, დილის მზის სხივებში რომ ისხდნენ — ცოდნა, ერთგულება და მეგობრობა, რომელმაც საუკუნის წყვდიადი დაამარცხა.
ეს კი სწორედ ის იყო, რაც ალექსანდრეს ცხოვრებაში არასდროს ჰქონია.

დასასრული.