ნაწარმოებები


გამარჯვებას ვუსურვებთ გმირ უკრაინელ ხალხს რუს აგრესორზე.     * * *     დიდება უკრაინას !!! Сла́ва Украї́ні !!!

ავტორი: ველური
ჟანრი: თარგმანი
26 აგვისტო, 2012


ნაწყვეტი წიგნიდან “დასავლური ფილოსოფიის ისტორია”, ბერტრან რასელი

ეთიკური საკითხი, როგორც პოლიტიკურის საპირისპირო, ესაა თანაგრძნობის საკითხი. თანაგრძნობა იმ გაგებით, რომ იგრძნო თავი უბედურად სხვისი ტანჯვის გამო, რაღაც ფარგლებში დამახასიათებელია ადამიანებისთვის; პატარა ბავშვებს აწუხებთ, როცა მათ ესმით სხვა ბავშვების ტირილი. მაგრამ ეს გრძნობა სხვადასხვანაირად ვითარდება სხვადასხვა ადამიანებში. ზოგიერთი სიამოვნებას პოულობს წამებით დასჯაში; სხვები, ბუდას მსგავსად, გრძნობენ, რომ ვერ იქნებიან სრულყოფილად ბედნიერები, თუ რომელიმე ცოცხალი არსება იტანჯება. ადამიანთა უმეტესობა ემოციურად ყოფს კაცობრიობას მეგობრებად და მტრებად, გრძნობენ სიმპათიას პირველის და არა უკანასკნელის მიმართ. ქრისტიანობის და ბუდიზმის ეთიკას აქვს თავისი ემოციური საფუძველი უნივერსალურ თანაგრძნობაში; ნიცშესას კი თანაგრძნობის სრულ უარყოფაში. (ის ხშირად ქადაგებს თანაგრძნობის წინააღმდეგ, და ამ მხრივ შეიძლება ვიფიქროთ, რომ მას არ უძნელდება მიჰყვეს თავის პრინციპებს)
კითხვა მდგომარეობს შემდეგში: თუ ბუდა და ნიცშე დაუპირისპირდებიან, შეძლებს რომელიმე მოიყვანოს არგუმენტი, რომელმაც უნდა დაარწმუნოს მიუკერძოებელი მსმენელი? მე არ ვგულისხმობ პოლიტიკურ არგუმენტებს. ჩვენ შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ ისინი ყოვლადძლიერის წინაშე, როგორც იობის წიგნის პირველ თავშია, და თითქოს ისინი სთავაზობენ რჩევას თუ როგორი უნდა შექმნას სამყარო. რას იტყვის თვითეული? ბუდა თავის არგუმენტს დაიწყებს საუბრით კეთროვნებზე, განდევნილებზე და გატანჯულებზე, ღარიბებზე, რომლებიც მძიმე შრომას ეწევიან ფიზიკური ტკივილების თანხლებით და ძლივს ინარჩუნებენ სიცოცხლეს ღარიბული საკვებით; დაჭრილებზე ომში, რომლებიც ნელ აგონიაში კვდებიან; ულმობელი მეურვეების მიერ დაჩაგრულ ობლებზე, და თუნდაც ყველაზე წარმატებულებზე, რომლებსაც არ ასვენებთ ფიქრი წარუმატებლობასა და სიკვდილზე. ის იტყოდა, რომ ამ ყველა მწუხარებისგან ხსნის გზა უნდა მოინახოს და ეს გზა მხოლოდ სიყვარულზე გადის. ნიცშე, რომელსაც მხოლოდ ყოვლისშემძლე თუ შეაწყვეტინებს სიტყვას, თავის ჯერზე გაცხარებით იტყვის: “ზეცავ მაღალო! ადამიანო, შენ უნდა ისწავლო როგორ გახდე უფრო მაგარი ხასიათის. რატომ უნდა ისლუკუნო იმის გამო, რომ ჩვეულებრივი ადამიანები იტანჯებიან? ან თუნდაც იმის გამო, რომ დიდი ადამიანები იტანჯებიან? ჩვეულებრივი ადამიანები იტანჯებიან ჩვეულებრივად, დიდი ადამიანები იტანჯებიან დიდებულად და დიდებულ ტანჯვაზე არ უნდა ვიდარდოთ, რამეთუ იგი კეთილშობილურია. შენი იდეალი სრულიად ნეგატიურია – ტანჯვის არარსებობა, რაც შეიძლება სრულად იქნეს რეალიზებული არარსებობით. მე, ჩემი მხრივ, პოზიტიური იდეალი მაქვს: მე ვაღმერთებ ალკიბიადეს და იმპერატორ ფრიდრიხ IIს და ნაპოლეონს. ასეთი ადამიანების გამო, ყველა ტანჯვა გამართლებულია. მე მოგიწოდებთ თქვენ, უფალო, როგორც უდიდესს შემოქმედთა შორის, არ დაუშვათ, რომ თქვენს შემოქმედებით იმპულსებს აღვირი ამოსდოს ამ საცოდავი ფსიქოპათის გადაგვარებულმა, შიშნეულმა ლუღლუღმა."
ბუდა, რომელმაც სამოთხის ბაღებში შეისწავლა მთელი ისტორია მისი სიკვდილის შემდეგ და დაეუფლა მეცნიერებას, ცოდნის სიამოვნებითა და მწუხარებით, რომელსაც ადამიანები პოულობენ მასში, პასუხობს მშვიდი თავაზიანობით: “თქვენ ცდებით პროფესორო ნიცშე, როცა ფიქრობთ, რომ ჩემი იდეალი სრულიად ნეგატიურია. მართალია ის შეიცავს ნეგატიურ ელემენტს, ტანჯვის არარსებობას; მაგრამ მას, გარდა ამისა, აქვს იმაზე არანაკლები პოზიტიური, რაც არის შენს მოძღვრებაში. თუმც მე განსაკუთრებულ თაყვანს არ ვცემ ალკიბიადეს და ნაპოლეონს, მეც მყავს ჩემი გმირები: ჩემი მემკვიდრე იესო, რადგან მან უთხრა ადამიანებს შეიყვარონ მათი მტრები; ადამიანები, ვინც აღმოაჩინეს ბუნების ძალების დაუფლების და საკვების ნაკლები შრომით მოპოვების გზები; მედიკოსები, რომლებმაც აჩვენეს, როგორ შეამცირონ ავადმყოფობა; პოეტები და ხელოვანები და მუსიკოსები, რომელთაც ღვთაებრივი მშვენების გაელვებანი მოიხელთეს. სიყვარული და ცოდნა და მშვენიერება არაა უარყოფა; ისინი საკმარისია იმისათვის, რომ სრულყონ სიცოცხლე დიდი ადამიანებისა, რომლეთაც ოდესმე უცხოვრიათ.”
“ისევ და ისევ იგივე”, პასუხობს ნიცშე, “შენი სამყარო მოსაწყენი იქნება. შენ უნდა შეისწავლო ჰერაკლიტე, ვისი შრომებიც მთლიანად დაცულია ზეციურ ბიბლიოთეკაში. შენი სიყვარული თანაგრძნობაა, რაც გამოვლენილია ტკივილით; შენი სიმართლე, თუ გულწრფელი ხარ, არასასიამოვნოა, და მხოლოდ ტანჯვით შეიცნობა; და რაც ეხება მშვენიერებას, რა არის უფრო მშვენიერი, ვიდრე ვეფხვი, რომელიც ბრწყინვალეა თავის მძვინვარებაში? არა, თუ ღმერთი აირჩევს შენს სამყაროს, ჩვენ ყველას მოწყენილობაში ამოგხვდება სული.”
“შენ ნამდვილად ამოგხდება,” პასუხობს ბუდა, “რადგან შენ გიყვარს ტკივილი და შენი სიცოცხლის სიყვარული მოჩვენებითია. მაგრამ ისინი, ვისაც ნამდვილად უყვართ სიცოცხლე, ბედნიერები იქნებიან ასეთ სამყაროში.”


.

წყარო:

http://www.ntslibrary.com/PDF%20Books/History%20of%20Western%20Philosophy.pdf

გვ. 771-772

კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები