მთავარი გვერდი
პორტალის შესახებ
რეგისტრაცია
ნაწარმოებები
კომენტარები
რეცენზიები
დღიურები
წევრები
ლიტ-მოვლენა
ილუსტრაცია
მოგვწერეთ
ძებნა
ფორუმი
გამარჯვებას ვუსურვებთ გმირ უკრაინელ ხალხს რუს აგრესორზე.     * * *     დიდება უკრაინას !!! Сла́ва Украї́ні !!!

ავტორი: ტიტე
ჟანრი: კრიტიკა-პუბლიცისტიკა
21 აპრილი, 2014

გილგამეშ

 
  თანამედროვე მეცნიერების აზრით, კაცობრიობის ცივილიზაციების აკვანი, 6 დამოუკიდებელ ტერიტორიაზე დაირწა დედამიწის მასშტაბით და მათ შორის შუა აზიის ტერიტორიას, განსაკუთრებული ადგილი უკავია. მინდა შევეხო კაცობრიობის ისტორიაში, ყველაზე ძველ ჰიმნოგრაფიულ წერილს, რომელიც ძვ.წ. 2700 წლით თარიღდება და წარმოადგენს გვიანი ბრინჯაოს ხანის პერიოდის ნაშრომს. ეს გახლავთ "გილგამეშიანი".        წინამდებარე წერილში გთავაზობთ მოკლე ექსკურს ამ სახელის წარმოშობასთან დაკავშირებით.
 
  გილგამეშ - "...ურუქის მამაცი ნაშიერი, მრქენელი ხ ა რ ი..." (გილგამეშის ეპოსი, დაფა I)
წინამდებარე სტროფი მოყვანილია გილგამეშის წერილიდან, სადაც ის შედარებულია მრქენელ ხარს. ვნახოთ საიდან მოდის ეს ისტორია.
  გილგამეშის ისტორიაში, ის მოიხსენიება, როგორც დიადი გმირი და გულადი მებრძოლი; ვნახოთ, სად შეიძლება მივყავდეთ ამ გმირის სახელს.
  "გილგამეშ", ეს სახელი, სავარაუდოდ კომპოზიტია და შედგება 2 ძირისგან, „გილ“ და „გამეშ“.  პირველი სიტყვა, შეესაბამება ქართულ "გულს," გულ-გამეშ და ვნახოთ ამ სიტყვის სხვა ენებთან მსგავსებები და განსხვავებები. 
 
  გილ (სუმერული)->გულ (ქართული)->გუი (სვანური)->გურ (მეგრული)->კორ (ლათინური)->კარდუ-> (ელინური ბერძნული)->ჰართ, ჰარდ (ბრიტანული)->კორაზონ (არაგონესული)->სერდცე (სლავიანური)->ურაკ (აზერბაიჯანული)->ჰერც (გერმანული)->დილ (ფიჯის ინდური)->დილ (ტაჯიკური)->პუსუ (პამპანგური)->ჟირეკ (ყაზახური)->ზირხ (მონღოლური)->დოგ (ნახჭევანური)->ზემრა (ალბანური)->ვადნო (სომალური)->კალპ (ოტტომანური, თურქული)->გოლება (არაბული)->ბიჰოცა (ბასკური)->შინძა, სინძა, სინჩაგ (ჩინური)->კეაღ (ფრანგული)->დეთ (ინდური)->ჰაატო (იაპონური)->ინიმა (რუმინული)->ლევ (ივრითი).
    ელინურ-ლატინური ფუძიდან „კორ“ „კარდ“ „ქარდ“, მკაფიოდ იკვეთება, ამ ძირის ევროპულ ენებში დაფუძნება, მაგრამ ამ ფუძეზე ქართული „გულ_ის“ მიერთება ნაკლებსავარაუდოა, რასაც ფიჯის ინდური „დილ“ და ტაჯიკური „დილ“ მოწმობენ.  საინტერესოა ამ ენებში ამ სიტყვის აბსოლუტური იდენტურობაც და მათი კავშირი ქართულ „გულთან“. ქართული „გულის“ მსგავსება არაბულ „გოლება“_სთან შეიძლება.
 
  რას ნიშნავს მეორე სიტყვა?

  გამეშ (სუმერული)->გამიშ (ყაზახური)->კამეჩ_ი (ქართული)->გომიჩ_ი (მეგრული)->კამბეჩ (სვანური)->ბუბალ_უს (ლათინური)->ქამიშ_ლარ (აზერბაიჯანული)->ბუივალ (სლავური)->ბუFელ (გერმანულად)->ტაო (ივრითი)->ჩიტრაუ (ვიეტნამური)->ბუალ (ალბანური)->ჟამუს (არაბული)->გომეშ (სომხური)->შინიო (ჩინური)->ვოუვალოს (ბერძნული)->ბაFალო (იაპონური)->ბურისო (კორეული)
 
  ვხედავთ, რომ ყაზახური "გამიშ", ქართული "კამეჩ_ი", "გომიჩ_ი", სომხური "გომეშ", აზერბაიჯანული "ქამიშ", არაბული "ჟამუს",  ყველაზე ახლოს დგას მეორე სიტყვასთან. საიდან რომელი წარმოიშვა, ეს სხვა თემაა. გამოდის, რომ ქართული ძირი "გულ," "გურ" და ასევე ქართულ-ყაზახური ძირი "გამიშ", "კამეჩ_ი", ცხოველს აღნიშნავს. მეტი ინფორმაციისთვის აღვნიშნოთ, რომ ცნობილია ძუძუმწოვართა კლასის, ხერხემლიანთა ქვეტიპის დამოუკიდებელი გენეტიკური ჯიში,  კავკასიური კამეჩი, (გამიშ); აქედან შეგვიძია ვივარაუდოთ, სიტყვა "გილგამეშ" ნიშნავს "გულკამეჩ_ს" და ეს სიტყვა ქართულად ჟღერს. ისევე როგორც "ვეფხისტყაოსანი", "გულანშარო", "ლომგული", "მგლისმუხლა", "გულადი", "გულფიცხელი".
კომენტარები ილუსტრაციები რეცენზიები