დაკარგული სულის ძიებაში

                                                              (ფრაგმენტი  წერილიდან)
     
    მეტაფორული  ბუნების წყალობით, ლიტერატურა, განსაკუთრებით კი პოეზია,  უდედესი  გრძნობითი  მახსოვრობის  საგანძურია.  ადამიანის  ტვინიც ხომ  სწორედ  ამგვარი - მეტაფორული,  ასოციაციური ხატების ერთგვარი კალეიდოსკოპია  და  მხოლოდ  ამ  სხარტი, შეკუმშული  საკომუნიკაციო  ფორმის  მეშვეობით  ახერხებს  უკიდეგანო  მოგონებების  ოკეანეში  ორიენტირებას; ასე რომ არ ყოფილიყო,  ჩვენი  ხსოვნის  რეზერვუარს  დედამიწის ხელა თავის ქალაც  ვერ დაიტევდა (ვინ იცის,  იქნებ  პლანეტებიც    გონიერ  არსებათა  თავის ქალებია  და  მხოლოდ ჩვენ  ვერ ვამჩნევთ :)  ).  მეტაფორის,  პოეზიის  ამ  ცოცხალი  ქსოვილის  და  ადამიანის  გონებრივი  სტრუქტურის  მსგავსება,  თავისთავად, მრავლისმთქმელი ფაქტია. ამასთანავე,  პოეზიის  უნიკალური  თვისება - რიტმის ჰარმონიულობა, რაც  კონვენციური  ლექსის  შემთხვევაში  - თვალსაჩინოდ,  ვერლიბრისა კი -  ქვეშეცნეულად,  გრძნობითი  ფიქრის  ნაკადის  სახით  ვლინდება,  ადამიანის    ყოფა-სიზმრებში  მთვლემარე  სულს    ზღვის  ტალღასავით  აჩქროლებს  და  იმ ნაპირებისკენ  იტაცებს,  სადაც  სიცოცხლის  მარადმშობი  ცეცხლი  ანთია.  ოდესღაც ხომ თავად უფალიც  ცეცხლის სახით  მოვლენია  დამაშვრალ ხალხს,  როგორც  სულიერი  განახლების  და  ახალი  სიცოცხლის  მაუწყებელი.  და  თუ  ეს  საკრალური  მეტამორფოზა,  კაცობრიობის  ხსოვნამ  რომ  შემოგვინახა,  ოცდამეერთე  საუკუნის  მაშვრალთათვისაც  აქტუალურია,  მხოლოდ იმიტომ,  რომ  სიცოცხლისა  და  განახლების  სურვილი    ჩვენი  შინაგანი  ბუნების  ძირეული  მოთხოვნილებაა;  ძირეული  ცვლილებები  კი ყოველთვის    ადამიანის  ფსიქიკის  სიღრმისეულ  შრეებში  მიმდინარეობს  და მათი განჭვრეტა,    მხოლოდ  ”ცივი გონების”  მეოხებით,  განცდილის  ხელახალი  გრძნობითი  რეპროდუცირების  გარეშე,  შეუძლებელია. 
        საერთოდ, ცოცხალი და მკვდარი ( ვგულისხმობ  მათი    ფსიქო-მენტალური ბუნების  ნიშან-თვისობრივ  გამოვლინებას)  ხშირად  იმდენად  მსგავსია,  რომ  ერთიმეორისაგან  გარჩევა  ძალიან  რთულია.  სიკვდილილ-სიცოცხლის  ფენომენოლოგიური  ბუნების  ახსნისთვის,  მეოცე  საუკუნის  უდიდესი  ფილოსოფოსი,  მერაბ მამარდაშვილი,  უაღრესად ორიგინალურ  და,  თავისი უბრალოებით  საოცრად  მომხიბვლელ  დეფინიციას პოულობს;  მისი აზრი  გამარტივებული  ფორმულის  სახით  რომ  წარმოვიდგინოთ,  დაახლოებით ასე  გამოიყურება:  ცოცხალი  შეიძლება  შეიცვალოს, მკვდარი  კი  -  უცვლელია.  მართლაც,  მოსწრებული  და  ზუსტი  ნათქვამია,  თუმცა,  რაოდენ პარადოქსულადაც არ უნდა ჟღერდეს,  სიცოცხლის ერთადერთი  ალტერნატივა მხოლოდ  სიკვდილი  როდია;  არსებობს  ფსიქოეგზისტენციის  ერთგვარი  შუალედური, მე ვიტყოდი,  მეტავიტალური  მდგომარეობა,  როგორც  სიცოცხლის  გარკვეული  ინერცია  და  თითქოს  მისი  ნოსტალგიით აღძრული  მახინჯი (არაბუნებრივი) იმიტაცია.  მსგავსად იმისა, როგორც  ბიოლოგიური  კვდომის  შემდგომაც  ვლინდება  სხეულში    მარტივი  სასიცოცხლო  პროცესის ნიშნები  (მაგალითად,  ფრჩხილებისა და თმის  ზრდა),  ფსიქიკურ  სფეროშიც  შესამჩნევია  მსგავსი უპირობო  რეფლექსის  გამოვლინება. 
    წარმოიდგინეთ  ადამიანი, რომლის ცხოვრებაშიც    მოხდა რაღაც  ამბავი, რაღაც  ძალიან მძაფრი  და  დრამატული ამბავი,  რამაც  მისი  ცნობიერება  და  მსოფლაღქმა    ერთიანად  შეცვალა.    ეს  მოვლენა რაღაცით ცეცხლის  ღუმელში მინის    ნაკეთობის  დეფორმაციას  ჰგავს.  საგანი, რომელიც  თავის სახეს  ჰკარგავს,  თავის  ფუნქციას და,  შესაბამისად, მნიშვნელობასაც  ჰკარგავს,  -  როგორც  ჭიქა, რომელიც  წყლის დასალევად აღარ გამოდგება  და ამიტომ,  ჭიქა  აღარც  ეთქმის;  ან ის  სარკე,  დრომ  და  გარემოებამ  კატარაქტით  დაავადებული  თვალივით  რომ  დაბინდა  და  უსარგებლო  შუშის  ნამტვრევს  დაამსგავსა.  ახლა,  მოდით,  ჩვენი  წარმოსახვით  გავყვეთ  მოვლენათა  მდინარებას  და  ის  ადამიანი,  რომელსაც  ეს  სულიერი კატაკლიზმი  გადახდა,  რამდენიმე  წლის  თავზე  მოვიკითხოთ. 
      ერთი შეხედვით,    მის  ყოველდღიურ  ყოფაში  თითქმის    არაფერი  ადასტურებს    კატასტროფის  ფაქტს:  ძველი    იარები  შეუხორცდა,  ტკივილი  გაუყუჩდა  და მოგონებებიც  თანდათან  დავიწყებას  მიეცა, -  მას  შემდეგ ხომ  ბევრმა  წყალმა ჩაიარა  და  წარსულის  განცდებიც  ლავასავით  გააქვავა.  მაგრამ,  სინამდვილეში,  ახლა  ყველაფერი  მხოლოდ უფრო  გართულდა  და  ახალმა  ფორმამ  ახალი  შინაარსის  ძებნა დაიწყო:  ჭიქა, რომლიდანაც  წყალს ვეღარ დალევ,  შეიძლება  კაქტუსის  ქოთნად გადაიქცეს,  სარკის  ნამტვრევი  კი - მკვლელობის,  ან  თვითმკვლელობის  ბასრ  იარაღად.    ადამიანი,  ასეთ  დროს,  თავადაც  იმ  დაწყევლილ  სარკეს  ემსგავსება,  რომელიც  სინათლეს  ვეღარ  აირეკლავს  და  მხოლოდ  თავისი პატრონის  სულს    ატყვევებს.  ასეთი სულდატყვევებული  “სარკის ადამიანებით”,  “ქოთნის ადამიანებით”  და  მრავალი  მათსავით  გაუბედურებული  მაქციით,  სავსეა  ჩვენი  სინამდვილე. 
      სხვათა შორის,  ამ  კონტექსტთან მიმართებით,  უაღრესად  საინტერესოდ  გამოიყურება ხალხურ  ზღაპრებსა და ლეგენდებში  შემონახული  მაქციათა  აღწერილობა,  სადაც  ამ  არსებებს არა მხოლოდ  მგლებად და  მსგავს      მხეცებად,  არამედ  უსულო  საგნებადაც  შეეძლოთ  გარდასახვა,  მაგალითად:  თივის ზვინად,  ქვად,  ხის  ჯოხად და სხვ.    ამასთან,  მიიჩნეოდა,  რომ  მაქცია  მოუნათლავად  გარდაცვლილის,  ან  რწმენადაკარგული  ადამიანის  სულია,  რომელიც  უნებლიედ  სჩადის  ბოროტებას.    შუა  საუკუნეებში  ფსიქიატრია,  როგორც  ადამიანის  სულის  შემსწავლელი  მეცნიერება,  ჯერ  კიდევ  არ  არსებობდა  და,  ბუნებრივია,  მსგავსი  დასკვნაც  ერთადერთი  შესაძლებლობა  იყო  ფსიქიკური ანომალიის  ასახსნელად.