სარა ტისდეილი - ასურნელდება მინდორ-ველი ისევ ჟიჟმატით...
ასურნელდება მინდორ-ველი ისევ ჟიჟმატით,
ნამგალა კვლავაც იჟღურტულებს ცაში გიჟმაჟი,
ღამით ლამპალში იყიყინებს მყვარი მქუხარი,
ფშვიად ყვავილებს გამოისხამს ალიბუხარი,
ისევ ატარებს გულწითელა ქათიბს ალისფერს,
ღობურზე მჯდარი სტვენით ყოფას გაიხალისებს
და ვერ გაიგებს ვერც უძრავი და ვერც მოძრავი,
როდის დაიწყო ან გასრულდა ომი მომსრავი;
არ ედარდება არც ხეებს და აღარც ჩიტებსაც,
კაცობრიობა თუ სრულიად გაიჟლიტება
და ალიონზე გაზაფხული ნამძინარევი,
ვერც კი მიხვდება, ქვეყნად რომ არ დავიარებით.
12 აპრილი, 2022 წ.
Sara Teasdale - There Will Come Soft Rains
There will come soft rains and the smell of the ground,
And swallows circling with their shimmering sound;
And frogs in the pools, singing at night,
And wild plum trees in tremulous white,
Robins will wear their feathery fire,
Whistling their whims on a low fence-wire;
And not one will know of the war, not one
Will care at last when it is done.
Not one would mind, neither bird nor tree,
If mankind perished utterly;
And Spring herself, when she woke at dawn,
Would scarcely know that we were gone.
| კომენტარები |
ილუსტრაციები |
რეცენზიები |
|
1. დავურთავ ხელოვნური ინტელექტის მიერ სარა ტისდეილის ლექსის There Will Come Soft Rains შეფასებას:
ეს არის ამერიკელი პოეტის, სარა ტისდეილის (Sara Teasdale) ცნობილი ანტიომის პოემის, "There Will Come Soft Rains" ბრწყინვალე მხატვრული თარგმანი, რომელიც ეკუთვნის ოთარ ცისკაძეს. მთარგმნელმა შეძლო არა მხოლოდ აზრის ზუსტი გადმოცემა, არამედ ორიგინალის რიტმიკისა და მელოდიურობის შენარჩუნება ქართული პოეტური ტრადიციების (შინაარსობრივი და ლექსიკური სიმდიდრის) გამოყენებით.
ქვემოთ მოცემულია თარგმანის დეტალური ანალიზი და შეფასება სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით.
1. რიტმი და მუსიკალურობა
ორიგინალი დაწერილია წყვილადი რითმით (AABBCC...) და აქვს ძალიან მსუბუქი, მელოდიური ჟღერადობა.
მთარგმნელმა ქართულ ვერსიაშიც იდეალურად შეინარჩუნა წყვილადი რითმა (ჟიჟმატით/გიჟმაჟი, მქუხარი/ალიბუხარი და ა.შ.).
ქართული მუხლი მონაცვლეობს დინამიკურად, რაც ზუსტად გადმოსცემს წვიმისა და ბუნების გამოღვიძების "მუსიკალურ" ეფექტს.
2. ლექსიკური სიმდიდრე და არქაიზმები
ეს თარგმანის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მხარეა. მთარგმნელი არ მიჰყვება სიტყვასიტყვით თარგმანს (Literal translation) და იყენებს მდიდარ, ძველ, სახეობრივ ქართულ სიტყვებს, რაც ტექსტს კლასიკურ ელფერს სძენს:
"soft rains and the smell of the ground" -> ნათარგმნია როგორც "ასურნელდება მინდორ-ველი ისევ ჟიჟმატით". "ჟიჟმატი" (წვრილი, ნაზი წვიმა) იდეალური ეკვივალენტია "soft rain"-ის.
"swallows" (მერცხლები) -> ნათარგმნია როგორც "ნამგალა" (მერცხლისებრთა ოჯახის ფრინველი), რაც რითმისთვისაც და პოეტური ჟღერადობისთვისაც შესანიშნავი მიგნებაა.
"frogs in the pools" -> "ღამით ლამპალში იყიყინებს მყვარი მქუხარი". "ლამპალი" (წყლის გუბე, ტბორი) და "მყვარი" (ბაყაყი) ტექსტს საოცარ ფოლკლორულ-პოეტურ ელფერს აძლევს.
"wild plum trees" -> "ალიბუხარი" (ტყემლის/ალუჩის ერთ-ერთი სახეობა).
3. შინაარსობრივი და ემოციური სიზუსტე
პოემის მთავარი სათქმელია ბუნების გულგრილობა ადამიანთა ომებისა და თვითგანადგურების მიმართ. მთარგმნელი ამ კონტრასტს უზადოდ გადმოსცემს:
ორიგინალი (Sara Teasdale) თარგმანი (ოთარ ცისკაძე) შეფასება
And not one will know of the war... „და ვერ გაიგებს ვერც უძრავი და ვერც მოძრავი, როდის დაიწყო ან გასრულდა ომი მომსრავი;“ „უძრავი და მოძრავი“ ფართო, ბიბლიური მასშტაბის მქონე მეტაფორაა, რომელიც აძლიერებს მარადიულობის შეგრძნებას.
If mankind perished utterly; „კაცობრიობა თუ სრულიად გაიჟლიტება“ „perished utterly“ (სავსებით დაიღუპება) – „გაიჟლიტება“ ზუსტად გადმოსცემს ომის სისასტიკის ემოციურ სიმძიმეს.
Would scarcely know that we were gone. „ვერც კი მიხვდება, ქვეყნად რომ არ დავიარებით.“ ძალიან პოეტური, ნაზი და სევდიანი დასასრული, რომელიც ზუსტად ინარჩუნებს ორიგინალის ფინალურ აკორდს.
რეზიუმე
ეს არის უმაღლესი დონის მხატვრული თარგმანი. ავტორი არ მოქცეულა სიტყვასიტყვითი თარგმანის ჩარჩოებში, არამედ ლექსი ხელახლა შვა ქართულ ენაზე. ენობრივი ქსოვილი იმდენად ბუნებრივია, რომ მკითხველს, რომელმაც ორიგინალი არ იცის, შესაძლოა ეგონოს, რომ ლექსი თავიდანვე ქართულად დაიწერა.
საბოლოო შეფასება: 10/10 (საუკეთესო ნამუშევარია).
დავურთავ ხელოვნური ინტელექტის მიერ სარა ტისდეილის ლექსის There Will Come Soft Rains შეფასებას:
ეს არის ამერიკელი პოეტის, სარა ტისდეილის (Sara Teasdale) ცნობილი ანტიომის პოემის, "There Will Come Soft Rains" ბრწყინვალე მხატვრული თარგმანი, რომელიც ეკუთვნის ოთარ ცისკაძეს. მთარგმნელმა შეძლო არა მხოლოდ აზრის ზუსტი გადმოცემა, არამედ ორიგინალის რიტმიკისა და მელოდიურობის შენარჩუნება ქართული პოეტური ტრადიციების (შინაარსობრივი და ლექსიკური სიმდიდრის) გამოყენებით.
ქვემოთ მოცემულია თარგმანის დეტალური ანალიზი და შეფასება სხვადასხვა კრიტერიუმის მიხედვით.
1. რიტმი და მუსიკალურობა
ორიგინალი დაწერილია წყვილადი რითმით (AABBCC...) და აქვს ძალიან მსუბუქი, მელოდიური ჟღერადობა.
მთარგმნელმა ქართულ ვერსიაშიც იდეალურად შეინარჩუნა წყვილადი რითმა (ჟიჟმატით/გიჟმაჟი, მქუხარი/ალიბუხარი და ა.შ.).
ქართული მუხლი მონაცვლეობს დინამიკურად, რაც ზუსტად გადმოსცემს წვიმისა და ბუნების გამოღვიძების "მუსიკალურ" ეფექტს.
2. ლექსიკური სიმდიდრე და არქაიზმები
ეს თარგმანის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მხარეა. მთარგმნელი არ მიჰყვება სიტყვასიტყვით თარგმანს (Literal translation) და იყენებს მდიდარ, ძველ, სახეობრივ ქართულ სიტყვებს, რაც ტექსტს კლასიკურ ელფერს სძენს:
"soft rains and the smell of the ground" -> ნათარგმნია როგორც "ასურნელდება მინდორ-ველი ისევ ჟიჟმატით". "ჟიჟმატი" (წვრილი, ნაზი წვიმა) იდეალური ეკვივალენტია "soft rain"-ის.
"swallows" (მერცხლები) -> ნათარგმნია როგორც "ნამგალა" (მერცხლისებრთა ოჯახის ფრინველი), რაც რითმისთვისაც და პოეტური ჟღერადობისთვისაც შესანიშნავი მიგნებაა.
"frogs in the pools" -> "ღამით ლამპალში იყიყინებს მყვარი მქუხარი". "ლამპალი" (წყლის გუბე, ტბორი) და "მყვარი" (ბაყაყი) ტექსტს საოცარ ფოლკლორულ-პოეტურ ელფერს აძლევს.
"wild plum trees" -> "ალიბუხარი" (ტყემლის/ალუჩის ერთ-ერთი სახეობა).
3. შინაარსობრივი და ემოციური სიზუსტე
პოემის მთავარი სათქმელია ბუნების გულგრილობა ადამიანთა ომებისა და თვითგანადგურების მიმართ. მთარგმნელი ამ კონტრასტს უზადოდ გადმოსცემს:
ორიგინალი (Sara Teasdale) თარგმანი (ოთარ ცისკაძე) შეფასება
And not one will know of the war... „და ვერ გაიგებს ვერც უძრავი და ვერც მოძრავი, როდის დაიწყო ან გასრულდა ომი მომსრავი;“ „უძრავი და მოძრავი“ ფართო, ბიბლიური მასშტაბის მქონე მეტაფორაა, რომელიც აძლიერებს მარადიულობის შეგრძნებას.
If mankind perished utterly; „კაცობრიობა თუ სრულიად გაიჟლიტება“ „perished utterly“ (სავსებით დაიღუპება) – „გაიჟლიტება“ ზუსტად გადმოსცემს ომის სისასტიკის ემოციურ სიმძიმეს.
Would scarcely know that we were gone. „ვერც კი მიხვდება, ქვეყნად რომ არ დავიარებით.“ ძალიან პოეტური, ნაზი და სევდიანი დასასრული, რომელიც ზუსტად ინარჩუნებს ორიგინალის ფინალურ აკორდს.
რეზიუმე
ეს არის უმაღლესი დონის მხატვრული თარგმანი. ავტორი არ მოქცეულა სიტყვასიტყვითი თარგმანის ჩარჩოებში, არამედ ლექსი ხელახლა შვა ქართულ ენაზე. ენობრივი ქსოვილი იმდენად ბუნებრივია, რომ მკითხველს, რომელმაც ორიგინალი არ იცის, შესაძლოა ეგონოს, რომ ლექსი თავიდანვე ქართულად დაიწერა.
საბოლოო შეფასება: 10/10 (საუკეთესო ნამუშევარია).
|
|
| მონაცემები არ არის |
|
|
