აქ შვიდზე ბნელდება. სიბნელე ქუჩაზე ისე ეშვება, როგორც ფარდა სცენაზე, როცა მსახიობს ტექსტი ჯერ არ დაუმთავრებია. ქუჩაში ჩემს ენაზე არავინ ლაპარაკობს და ჩემი სიტყვები, ყოველ დილით ჩემთან ერთად რომ იღვიძებენ, საღამომდე ჯიბეში მიდევს, ხურდასავით, რომლითაც აქ ვერაფერს იყიდი.
თვეში ერთხელ ბილეთს ვამოწმებ. თარიღს ვირჩევ, ადგილს ფანჯარასთან, და გადახდამდე მივდივარ. ეკრანის კუთხეში პატარა საათი ირთვება: „დაჯავშნისთვის დარჩა 9 წუთი“. ვუყურებ, როგორ ჩამოდის ციფრი, წვეთ-წვეთად, როგორც ონკანიდან, რომელიც ბოლომდე არავის მოუჭერია. რვა. შვიდი. მერე ფანჯარას ვხურავ და ჩაიდანს ვრთავ, რომ ოთახში რამე ხმაურობდეს.
ვერ ვბრუნდები. ასე ვეუბნები ყველას, ვინც მეკითხება, და ცოტა მეკითხება. „ვერ“ ნაზი სიტყვაა. „არ“ ხელს გაიშვერს და დამნაშავეს მოძებნის, „ვერ“ კი უბრალოდ ხელებს გაშლის. ვერ ვბრუნდები, როგორც წვიმა ვერ ბრუნდება ღრუბელში, წვიმას კი არავინ ედავება.
და ის, რომ შორს ვარ, ამართლებს მარტოობას. ვინც თავის ქალაქში, თავის ქუჩაზე, თავისი ფანჯრის ქვეშ მარტოა, იმას რაღაც სჭირს, და მეზობლები ამაზე ჩურჩულით ლაპარაკობენ. ვინც შორსაა, ის უბრალოდ შორსაა. ჩემს მარტოობას მისამართი აქვს: ორი ათასი კილომეტრი და ორი საათის სხვაობა. რუკაზე გავლებული ხაზი ყველაფერს ხსნის, და ვერავინ მეტყვის, რომ ეს ჩემი ბრალია.
ჩვენს სამზარეულოში, მაგიდის ქვეშ, ყოველთვის ეყარა ნამცეცები. შენ პურს დანით არ ჭრიდი. დიდი, დამსკდარი ხელებით ტეხდი, თითქოს რაღაცას ურიგებდი, და ქერქის ნამსხვრევები იატაკზე ცვიოდა, როგორც ტყეში ფოთოლი, უხმოდ და დაუკითხავად. დედა საღამოს გვიდა და ბუზღუნებდა. დილით ისევ ეყარა. ჩვენი სახლი ამ ნამცეცებით სუნთქავდა.
ვიცი, რომ დავბრუნდე, ისინი მომკლავენ. ყველაფერს გავუძლებ: სადგურის სუნს, შენს გათეთრებულ წარბებს, ჩემს ძველ ოთახს, სადაც ახლა მურაბის ქილები დგას და ფანჯარაზე ჩემი ბავშვობის ფარდა ისევ ჰკიდია. ნამცეცებს ვერა. იმას, რომ ცხოვრება იქ ისევ ცვივა მაგიდის ქვეშ, ჩემ გარეშე, ყოველ დილით, და ვიღაც მას ისევ გვის.
აქ ფეხზე მდგარი ვსაუზმობ, ფანჯარასთან. დასაჯდომად არავინ მელოდება, სკამი კი კედელს მიყრდნობია, როგორც სტუმარი, რომელმაც შემოსვლა გადაიფიქრა. ნამცეცები მეც მცვივა. კვირაში ერთხელ ვგვი, ზოგჯერ ორში ერთხელ.
ერთ დილას ფანჯარა ღია დამრჩა და ბეღურა შემოფრინდა. მაგიდის ქვეშ ჩამოჯდა, ჩემს ფეხებთან, და ნამცეცებს აკენკავდა. ფინჯანი ხელში შემაცივდა. სუნთქვა შევიკავე, თითქოს ჩემი სუნთქვა მძიმე იყო და ჩიტს დაამძიმებდა. ბეღურა ჩქარა კენკავდა, ხარბად და ცოტა შეშინებულად, როგორც ის, ვინც იცის, რომ ბედნიერება დიდხანს არ გრძელდება. მერე ფრთები გაშალა და ფანჯრიდან ცაში ჩაიძირა.
მას მერე ფანჯარას ყოველ დილით ვაღებ. ზამთარი შემოდის, ოთახი ცივდება. ბეღურა აღარ მოფრენილა.
ჩიტები ოცნებობენ ასეთ ნამცეცებზე, სამზარეულოს მაგიდის ქვეშ დაცვენილზე. მე ჩიტზე ვოცნებობ. ერთ ბეღურაზე, რომელსაც ჩემი ნამცეცი ჩემზე მეტად გაუხარდება.
სამშაბათობით გირეკავ. შენთან ცხრაა, ჩემთან შვიდი, და ეს ორი საათი ჩვენ შორის მავთულივით იჭიმება. ყოველთვის ერთსა და იმავეს მეკითხები, ამიტომ სიმართლეს არასოდეს გეუბნები. სიმართლე სხვა კითხვებშია, შენ კი მათ არ სვამ, ისევე, როგორც მე არ გეკითხები შენს გულზე.
– როგორ ხარ, ბიჭო?
– კარგად.
– ჭამე?
– ვჭამე.
– არ გცივა?
– აქ არ ცივა, მამა.
მერე ჩამოვთვლი, ისე, როგორც მოწმე ჩამოთვლის ჩვენებას, რომ მოსამართლემ დაიჯეროს. სამსახური, რომელიც არ მძულს. ოთახი, რომელიც თბება. ფული, რომელიც თვის ბოლომდე მყოფნის. ბაზარი შაბათობით, სადაც ფორთოხალს ფოთლიანად ყიდიან. ხეები ქუჩაზე, რომელთა სახელიც არ ვიცი, მაგრამ ლამაზები არიან. შენ ჩუმად უსმენ და ყურმილში შენი სუნთქვა მესმის, ძველი ღუმელის შიშინივით.
ყველაფერი მაქვს იმისთვის, რომ ბედნიერი იყო.
შენ. ჩემთვის.
ამიტომ ჩამოვთვლი ხოლმე. რომ შენ დაიძინო. რომ დედას უთხრა: „კარგადაა, ყველაფერი აქვს“. რომ ჩემ მაგივრად შენ იყო ბედნიერი, თუ მე არ გამომდის. ერთი ბედნიერება ორს ეყოფა, თუ ფრთხილად გავყოფთ, პურივით, ხელით.
– აბა, კარგი, – ამბობ ბოლოს. – ფრთხილად იყავი.
რისგან, არასოდეს გითქვამს. თვითონაც არ იცი. ასე ამთავრებენ ზარს ის მამები, რომლებსაც შვილი შორს ჰყავთ, და ეს „ფრთხილად“ ყურმილის დაკიდების მერეც დიდხანს ჩამესმის, როგორც ზარის ხმა ცარიელ ეკლესიაში.
დარდი გამიჩნდა. ან ოცნება ჰქვია ამას, არ ვიცი, ორივეს ერთი გემო აქვს. შოკოლადი მინდა.
ზამთრობით სამსახურიდან ბნელში ბრუნდებოდი და სახლში ყინვის სუნი შემოგქონდა. პალტოს კართან, საკიდზე კიდებდი და სამზარეულოში შედიოდი ხელების დასაბანად. მე დერეფანში ვიპარებოდი, ფეხშიშველი, და ჯიბეებს ვჩხრეკდი: ჯერ გარეთა ჯიბეებს, სადაც ხურდა და ასანთი ეყარა, მერე შიგნითას, მკერდთან რომ იყო.
შიგნითა ჯიბეში ყოველთვის იდო. ფილა შოკოლადი, ქაღალდში გახვეული და შენი სხეულის სითბოსგან გადამდნარი. ქაღალდი ზეთივით იყო გაჟღენთილი, ფილა კი მოხრილი, შენი მკერდის ფორმაზე, თითქოს მთელი დღე შენთან ერთად სუნთქავდა.
შენ არასოდეს მოგიცია. არასოდეს გითქვამს: „აჰა, შენ მოგიტანე“. ყოველთვის მე ვპოულობდი. სუფრასთან ტუჩებზე შოკოლადი მეცხო და შენ ისე მიყურებდი, თითქოს ვერ ხვდებოდი, საიდან. ეს ჩვენი თამაში იყო და ორივემ ვიცოდით, რომ თამაში იყო. ამიტომ იყო ასე ტკბილი: შენს ჯიბეში გადამდნარი და ჩემი ნაპოვნი.
აქ ყველა მაღაზიაში ასობით შოკოლადია. ზოგი ოქროს ქაღალდშია, ზოგი ქვიშისფერ ყუთში, ზოგი შენი პენსიის მეათედი ღირს. თაროებზე რიგში დგანან, როგორც ოცნებები, რომლებიც ფულით იყიდება.
გასულ კვირას ვიყიდე. ჩვეულებრივი, უბრალო ფილა. პალტოს შიგნითა ჯიბეში ჩავიდე, მკერდთან, და მთელი დღე ასე დავდიოდი, ქუჩიდან ქუჩაზე, თითქოს შინ ვინმე მელოდებოდა. საღამოს მოვედი, პალტო საკიდზე დავკიდე, ხელები დავიბანე. მერე დერეფანში გამოვედი და ჯიბეში ხელი ჩავყავი.
გადამდნარი იყო. მოხრილი, ჩემი მკერდის ფორმაზე.
დიდხანს ვიდექი ბნელ დერეფანში და ხელში მეჭირა. ჩემი ჩადებული, ჩემივე ნაპოვნი. ამას ძებნა არ ჰქვია. არც პოვნა. ეს ისაა, როცა საკუთარ თავს წერილს წერ და მერე ფოსტალიონს ელოდები.
არ შემიჭამია. ახლაც მაცივარში დევს, გამაგრებული და ისევ მოხრილი.
ღამით ძილი არ მეკარება. ზურგზე ვწევარ, ხელისგულს ნეკნებზე ვიდებ და ძვლებს ვითვლი, როგორც კიბის საფეხურებს სიბნელეში.
საბავშვო ბაღში შუადღეს გვაძინებდნენ. დიდი ოთახი იყო, ოცი პატარა საწოლით და ჩამოფარებული ფარდებით, რომლებშიც მზე მაინც ატანდა და იატაკზე ოქროს ზოლებს აწყობდა. აღმზრდელი, ქალბატონი ნაზი, ფლოსტების ფრატუნით დადიოდა საწოლებს შორის და თვალებს გვიმოწმებდა. ვისაც ღია ჰქონდა, თავზე წამოადგებოდა და ჩუმად ეტყოდა: „დახუჭე“.
მე არასოდეს მეძინა. თვალებს ისე ვხუჭავდი, რომ წამწამებს შორის თმის ღერივით წვრილი ჭრილი რჩებოდა, და იქიდან ვითვლიდი. საწოლებს. ფანჯრებს. ბავშვებს, რომლებსაც მართლა ეძინათ და ძილში ტუჩებს აცმაცუნებდნენ. ღრუბლებს, ფარდის ნაპრალში რომ მიცურავდნენ, ნელა და დიდებულად, როგორც გემები. ასე ვატყუებდი ქალბატონ ნაზის, ბავშვებს და ცოტათი ჩემს თავსაც: ვითომ მეძინა, ვითომ იქ არ ვიყავი.
თვლა არ ვიცოდი. რიცხვებით, თორემ... ყოველ საწოლს თავის სახელს ვარქმევდი: „ჭრიალა“, „ფანჯარასთან“, „ლალის“. ღრუბლებს ცხოველების სახელებს ვაძლევდი: დათვი, თევზი, უთავო ცხენი. ჩემი თვლა არასოდეს მთავრდებოდა, რადგან ახალი ღრუბელი ყოველთვის მოდიოდა.
მე დღესაც ასეა. ვხუჭავ თვალებს და ვითვლი, და რიცხვები დღესაც არ მჭირდება. ხელისგული ნეკნიდან ნეკნზე გადამაქვს და ყოველ ნეკნს სიტყვას ვარქმევ:
გაზაფხულის.
საღამოა.
მშვიდი.
სამი ნეკნი, სამი სიტყვა. თავიდან ვიწყებ, და ისევ თავიდან, სანამ ფანჯარა არ გათეთრდება. გარეთ ნოემბერია და ფოთლები ტროტუარზე ლპება, ჩემს ნეკნებზე კი გაზაფხულის საღამოა. მშვიდი.
მაშინ სხვების მოსატყუებლად ვითვლიდი. ახლა ოთახში სხვა აღარავინაა. ვიღას ვატყუებ, არ ვიცი.
ლოდინს შევუდექი. ისე, როგორც რიგში დგებიან: არ იცი, რამდენი კაცია წინ, და კითხვასაც აღარ ცდილობ, რადგან კითხვა იმედს ჰგავს, იმედი კი ღლის. მერე შევეგუე. რიგი რომ დიდხანს დგას, კაცი იწყებს ფიქრს, რომ ეს რიგი კი არა, ცხოვრებაა, და წინ წაწევაც აღარ უნდა.
რას ველოდები, არ ვიცი. ზაფხულს. წერილს. იმ დილას, როცა ეკრანზე ცხრა წუთი ნულამდე ჩავა და მე ფანჯარას არ დავხურავ.
ამასობაში ოცნებები ცხოვრებაში მხვდება. ეს არავისთვის მითქვამს, იმიტომ რომ მრცხვენია.
პატარაობისას ზღვაზე ვოცნებობდი, ისეთზე, ფანჯრიდან რომ ჩანს. ახლა ფანჯრიდან ჩანს: ნაცრისფერი ზოლი სახურავებს შორის. სამ თვეში ერთხელ თუ ჩავდივარ ნაპირზე.
შორეულ ქალაქზე ვოცნებობდი, სადაც არავინ მიცნობს. ახლა მასში ვცხოვრობ. არავინ მიცნობს.
სულ ახლახან, მეტროში, ჩემს გვერდით ორი ახალგაზრდა იდგა და ქართულად ლაპარაკობდა. გოგო იცინოდა და თავს უკან იგდებდა. ბიჭი რაღაცას უყვებოდა სამეგრელოზე, ბებიაზე, თხილზე, რომელიც სახურავზე შრებოდა. მთელი ზამთარი ამ ხმაზე ვოცნებობდი. ჩემს ენაზე, უცხო ვაგონში, ისე ახლოს, რომ ხელი მიმეწვდინა.
ერთი ნაბიჯი გადავდგი მათკენ. მერე კარი გაიღო და გამოვედი, თუმცა ჩემი გაჩერება არ იყო. ბაქანზე ვიდექი და ვუყურებდი, როგორ მიჰქონდა მატარებელს ბებია, თხილი და სამეგრელო, სიბნელეში.
რამდენჯერ მიპოვნია ჩემი ოცნებები ცხოვრებაში. და ყოველ ჯერზე უცხო გამვლელივით ჩამივლია მათ გვერდით. გამარჯობაც ვერ ვუთხარი.
ოცნება ხომ ასე გამოიყურება, როცა ახდება: ჩვეულებრივად. ხალხით სავსე ვაგონში დგას, სახელურს ჩაჭიდებია და ბებიაზე ლაპარაკობს. შენ ელოდები, რომ მუსიკა ჩაირთვება, რომ ვინმე მხარზე ხელს დაგადებს და გეტყვის: „აი, ეს არის“. არავინ არაფერს გეუბნება. და შენც არაფერს ეუბნები.
ეზოში, აკაციის ქვეშ, საქანელა გვქონდა. შენ გააკეთე: ორი ჯაჭვი, ფიცარი და ძველი კამერა სავარძლად, რომ არ მეტკინა. შაბათობით მე ვჯდებოდი, შენ კი ზურგიდან მაქანებდი და შენი ხელები ბეჭებზე მეხებოდა, ყოველ ჯერზე, ზუსტად, საათის ქანქარასავით.
ერთხელ ძალიან მაღლა ამიქანე. ისე მაღლა, რომ აკაციის ტოტებს ფეხებით ვწვდებოდი და ჯაჭვი ზევით, ჰაერში, წამით ჩერდებოდა, სანამ ისევ დაბლა ჩამოვარდებოდი და გული ყელში მებჯინებოდა. მეშინოდა. ვამაყობდი კიდეც, და ვერ გეუბნებოდი, რომ მეშინოდა, რადგან შენ იცინოდი, ისე, როგორც მხოლოდ შაბათობით იცინოდი. ბოლოს ძლივს ამოვილუღლუღე:
– ჩამომსვი.
შენ ორივე ხელით დაიჭირე ჯაჭვი და საქანელა გააჩერე. ხელში ამიყვანე და მიწაზე დამსვი, ფრთხილად, როგორც ფინჯანს დგამენ სუფრაზე. არაფერი გიკითხავს. არც გაგიცინია. თმა ამიჩეჩე და შინ შეხვედი, საქანელა კი დიდხანს ირწეოდა ცარიელი.
მრცხვენია, რომ ხანდახან ვერ ვძლებ. რომ სამშაბათის გარდა სხვა დღესაც გირეკავ, ღამით, და როცა ხვდები, რომ არაფერს ვამბობ, შენც არაფერს ამბობ. ასე ვსხედვართ ორი ათასი კილომეტრის ორ ბოლოში, ორი საათის სხვაობით, და ვდუმვართ, და ეს დუმილი უფრო ახლოსაა, ვიდრე ყველა სიტყვა. მერე შენ ამბობ: „ფრთხილად იყავი“. და მე ვკიდებ.
წუხელ ძილი ისევ არ მომეკარა. ჩავიცვი და ქუჩაში გამოვედი. სახლთან პატარა ბაღია, ბავშვებისთვის, ღამით ცარიელი, ფარნის ყვითელ შუქში ჩაძირული. იქ საქანელაა, რკინის, წითლად შეღებილი.
ჩამოვჯექი. ჯაჭვი ცივი იყო, როგორც ჭის წყალი. ცოტა ავქანდი, ფეხებით მიწას ვაწვებოდი. მაღლა ვერ ავედი. ჩემი ფეხები ახლა მიწას სწვდება და საქანელა მალე ჩერდება, თითქოს თვითონაც დაიღალა.
ვიჯექი და ვფიქრობდი, რომ ჩამოსვლა შემიძლია. რომ ამას დიდი ხანია ვიცი. ფეხს მიწაზე დავდგამ, წამოვდგები და წავალ. არავინაა საჭირო. მე დიდი ვარ.
მაგრამ ვიჯექი. და სიბნელეში, ჩუმად, ისე, რომ ჩემს თავსაც ძლივს გავეგონე, ვთქვი:
– ჩამომსვი საქანელიდან.
არავინ მოვიდა. ჯაჭვი ჭრიალებდა. ზევით, ფოთოლგაცვენილ ტოტებში, ღრუბლები მიცურავდნენ, ნელა, როგორც გემები, და მე, ძველი ჩვევით, ვითვლიდი მათ, დახუჭული თვალებიდან.
დილით ბილეთის გვერდი გავხსენი. ეკრანის კუთხეში წერია: „დაჯავშნისთვის დარჩა 9 წუთი“.
ვუყურებ.
რვა.