პატივცემულ მკითხველს, ალბათ, ახსოვს გრაფი სეგედისა და მუშნი ზარანდიას მეფისნაცვალთან დაბარების ისტორია. ამ შეხვედრას პოლკოვნიკი სახნოვიც ესწრებოდა. როცა მეფისნაცვალმა თათბირი გახსნა, მისი წარმართვა სწორედ პოლკოვნიკ სახნოვს დაავალა, ხოლო ამ უკანასკნელმა, პირველი, რაც გააკეთა, მუშნი ზარანდიას ჰკითხა: ,, - რა ნათესაობა გაქვთ ყაჩაღ თუთაშხიასთან?” ზარანდიამ მას მშვიდად გასცა პასუხი: ,, - და-ძმის შვილები ვართ. მამაჩემის ოჯახში დავიზარდეთ ერთად. დათა თუთაშხია და მისი და - ელე, ბავშვობაშივე დაობლდნენ.”

      თუ დავაკვირდებით, ზარანდიას აღნიშნული პასუხი არ გახლავთ კონკრეტული ხასიათის, ვინაიდან არაფერს გვეუბნება იმაზე, თუ ვინ არის მოცემულ შემთხვევაში ძმა და ვინ - და. სამაგიეროდ ასეთი დაკონკრეტება გვხდება ნაწარმოების რუსულ და ინგლისურ თარგმანებში  (შესაძლებელია იგივე სიტუაცია არსებობდეს სხვა ენებზე შესრულებულ თარგმანებშიც). ჯერ ვნახოთ, თუ რა პასუხს აძლევს ზარანდია სახნოვს რუსულ თარგმანში: ,, - Его мать и мой отец – родные сестра и брат, – спокойно ответил он.  – И он, и я выросли в семье моего отца. Дата Туташхиа и его сестра Эле остались сиротами еще в раннем детстве.”

      ახლა ვნახოთ ამ საუბრის ინგლისური ვარიანტი: ,,His mother and my father are sister and brother,” he replied calmly. ,,We both grew up in my father,s family. Data Tutashia and his sister Ele were orphaned at an early age.” გამოცემლობა ,,Raduga Publishers 1985. ნაწარმოების ინგლისური თარგმანი შესრულებულია გამომცემლობა ,,მერანის” მიერ 1979 წელს გამოცემული რუსული ვარიანტის საფუძველზე.

      როგორც ვხედავთ, რომანის რუსულ (ასევე ინგლისურ) ვარიანტში დათა თუთაშხიას დედა მაგალი ზარანდიას დაა ანუ დათა თუთაშხია მუშნი ზარანდიას მამიდაშვილადაა გამოცხადებული. გრაფი სეგედი კი ნაწარმოების დასაწყისშივე გვამცნობს აბრაგისა და ჟანდარმის ნათესაური კავშირის შესახებ: ,, ეს არის ორი ძლიერი პიროვნების - აბრაგ დათა თუთაშხიას და მისი მამიდაშვილის, პოლკოვნიკ მუშნი ზარანდიას ცხოვრება და ურთიერთობა.” როგორც ვხედავთ, აქ პირიქითაა, მუშნი ზარანდია გახლავთ დათა თუთაშხიას მამიდაშვილი. ცხადია, ამ შემთხვევაში უფრო სარწმუნო წყარო გახლავთ ნაწარმოების ქართული ვარიანტი, თუმცა საკითხს ართულებს ის ფაქტი, რომ რუსულ ვარიანტს აქვს წარწერა: ,,Перевод с грузинского автора.” ე.ი. ავტორისათვის ერთ შემთხვევაში (ნაწარმოების ქართული ვარიანტი) მამიდაშვილი მუშნი ზარანდიაა, ხოლო მეორე შემთხვევაში (რუსული ვარიანტი) - დათა თუთაშხია.

      საინტერესოა ისიც, რომ აბრაგის და ჟანდარმის ნათესაური კავშირი ვერ გაარკვია აკაკი ბაქრაძემაც - ნაწარმოების ერთმა უპირველესმა შემფასებელმა, რომელმაც ,,დათა თუთაშხიას” შესახებ თავისი კრიტიკული მოსაზრებები  ,,ტარიგი ღმრთისაიში” ჯერ კიდევ 1975 წელს,  რომანის ცალკე წიგნად გამოცემიდან ახლო პერიოდში გამოაქვეყნა. აი, რას ამბობს იგი ამ საკითხთან დაკავშირებით: ,,დათა თუთაშხია და მუშნი ზარანდია სისხლით ნათესავები არიან. დათა მუშნის მამიდაშვილია.” (აკაკი ბაქრაძე. რვატომეული. ტ.3. 2004. გვ 586.). ამავე წერილში პატივცემული აკაკი ბაქრაძე კიდევ ერთხელ უბრუნდება ამ ორი პიროვნების ნათესაურ კავშირს და ამბობს: ,,სუბიექტურად მუშნი ზარანდიას უყვარს ღვიძლი მამიდაშვილი.” გვ. 593.  ე.ი. აკაკი ბაქრაძისთვის აბრაგის და ჟანდარმის ნათესაური კავშირი რატომღაც რუსულ თარგმანში აღწერილი ვარიანტის იდენტურია.

      როგორი იყო თუთაშხია-ზარანდიას ნათესაური კავშირი სინამდვილეში? ამ საკითხთან დაკავშირებული პირველი ცნობის თაობაზე ზემოთ უკვე იყო საუბარი, როცა ითქვა, რომ გრაფი სეგედი ზარანდიას თუთაშხიას მამიდაშვილად აცხადებს.

      შემდეგი მნიშვნელოვანი ცნობა ამ ორი პიროვნების ნათესაური კავშირის შესახებ გვხდება პორუჩიკ ანდრიევსკის დაკითხვის ოქმში. გამომძიებელსა და დაჭრილ ანდრიევსკის შორის შემდგარ კითხვა-პასუხში ასეთიც გვხვდება: 
      ,,კითხვა: რა იცით დათა თუთაშხიას ახლო ნათესავებისა?
        პასუხი: ეს და-ძმა ბავშვობიდანვე ობლები არიან. რამდენადაც ვიცი, ჰყავთ მამიდა, მისი ქმარი და მამიდაშვილები.”

      როგორც ვხედავთ, აქ ზარანდია თუთაშხიას მამიდაშვილია. დაინტერესებული მკითხველისთვის განსაკუთრებით საინტერესო უნდა იყოს ამ ამონარიდის რუსული ვარიანტი:
      ,,Вопрос: Что вы знаете о близких родственниках Даты Туташхиа?
        Ответ: Дата и Эле – брат и сестра. Осиротели сызмальства. Насколько мне известно, у них есть тетка со стороны отца, ее муж и двоюродные братья.”
 
      როგორც ვხედავთ, ამ რუსულენოვან ამონარიდში ცხადად არის მითითებული, რომ ,,... у них есть тетка со стороны отца...” რომლის სახელია თამარი და ნაწარმოების მიხედვით არის მაგალი ზარანდიას მეუღლე. თამარ ზარანდია დათა და ელე თუთაშხიების მამიდა იყო, მუშნი ზარანდია კი - მამიდაშვილი. ასევე ცხადია, რომ ეს ბოლო ამონარიდი საფუძვლიანად ეწინააღმდეგება მეფინაცვალთან გამართულ თათბირზე მუშნი ზარანდიას მიერ გაკეთებულ განმარტებებს მისი ნათესაური კავშირის შესახებ და-ძმა თუთაშხიებთან.

      იმის დასადასტურებლად, რომ მუშნი ზარანდია იყო დათა თუთაშხიას მამიდაშვილი და არა პირიქით, მოვიყვან კიდევ რამდენიმე მაგალითს.

      ბეგლარ გვალია ასე გადმოგვცემს დათა თუთაშხიას მონათხრობს, რომელიც თუთაშხიების ჯოგის ისტორიას ეხება: ,,დედა რომ კაი ხნის მიცვალებული გვყავდა და მე და ჩემ დას, ელეს, მამიდაჩემი თამარი და მისი ქმარი მაგალი ზარანდია რომ გვზრდიდნენ თავის საკუთარ შვილებთან ერთად და თავის საკუთარ შვილებზე უკეთ - იცი ეს შენ.” ამ ისტორიის გვალიასთვის მოყოლის დროს, დათა თუთაშხია კიდევ ერთხელ მოიხსენიებს მუშნი ზარანდიას მამიდაშვილად: ,,ჩემმა მამიდაშვილმა, მუშნი ზარანდიამ, პატიების ქაღალდი რომ გამომიწყო მეფისნაცვალისგან, ავიღე ხელი აბრაგობაზე, მოვედი ჩემს სახლში.”

      ნაწარმოების დასასრულს დათა თუთაშხია კიდევ ერთხელ მოიხსენიებს მუშნი ზარანდიას მამიდაშვილად, ბიკენტი იალქანიძესთან საუბარში:
,,... ის ცხენი მოვიყვანე, ბიკენტი, მე.
– რას ლაპარაკობ! – აბა, გაგიგია, ვინაა ის კაცი! მითხარი, თუ კაცი ხარ...
თუთაშხიამ ჩიბუხის გატენვას კარგა ხანი მოანდომა. მერეღა უთხრა:
– სანდო კაცის ნათქვამია, მარა სხვა ადგილიდანაც უნდა გავიგო და მაშინ დავიჯერებ
საბოლოოდ. ამ ჩავლაზე უნდა ვნახო ის კაცი... – თუთაშხიამ იალქანიძეს შეხედა, მეტად
გაფაციცებული მოლოდინი დაინახა და დასძინა: – ჩემი მამიდაშვილი – მუშნი ზარანდია!”

      ასევე მამიდაშვილად მოიხსენიებს ზარანდიას ბონია მეწისქვილეც:
,,თუთაშხიამ კარს მიაშურა. მეწისქვილემ თვალი გააყოლა და უკვე კართან მისულს უთხრა:
– დათა–ბატონო, მოიცადე ერთ წუთს, სათქმელი მაქვს რაღაც.
აბრაგი შეჩერდა, მეწისქვილეს გამოხედა.
– ქუთაისმი ვინ მელაპარაკებოდა და ვინ დამითანხმა ამ საქმეზე, თუ იცი?
თუთაშხია დაბრუნდა.
– ვინ?
– ქუთაისის ჟანდარმერიის უფროსიც იყო იქ, მარა ხმა არ დაუძრავს მას. მამიდაშვილი
მელაპარაკებოდა შენი, მუშნი ზარანდია. სხვა გვარი მითხრა, ეს და ეს კაცი ვარო. ეგონა, არ
ვიცოდი, ვინც იყო. მისი პოლკოვნიკობაც ვიცოდი და პეტერბურგში რომ დიდზე დიდი
კაცია, ისიც. მუშნიმ მაყიდვია ეს წისქვილი შარუხიასგან.”

      ვფიქრობ, ეს საკითხი აღარ საჭიროებს დამატებით არგუმენტებს იმის თაობაზე, თუ რა ნათესაური კავშირი არსებობდა დათა თუთაშხიასა და მუშნი ზარანდიას შორის. ზემოაღნიშნული უზუსტობის გასწორება კი, სავარაუდოდ, მომავლის საქმეა.