24. ოღონდ, ბოლოში ან "მადლობა" დაწერე ან "გმადლობთ" კაცურად რაა ოღონდ, ბოლოში ან "მადლობა" დაწერე ან "გმადლობთ" კაცურად რაა
23. ა, კაცი, ქიციც იცის და ქიცმაცურიც... იუმორიც სათანადო და ირონიაც "მომსახურების ზონიდან" გაუსვლელი... აქამდე ჩემს გულში თუ ოთახნახევრიანი გქონდა, ახლა სამიანი გაქვს "ფეშენ ნავაროტკებით"... ა, კაცი, ქიციც იცის და ქიცმაცურიც... იუმორიც სათანადო და ირონიაც "მომსახურების ზონიდან" გაუსვლელი... აქამდე ჩემს გულში თუ ოთახნახევრიანი გქონდა, ახლა სამიანი გაქვს "ფეშენ ნავაროტკებით"...
22. მომწონს ტომის სიკეთე , როგორ გულმოდგინედ სცდილობს ჰუმანიტარული დახმარება გაუწიოს დამწყებთ! :)
მომწონს ტომის სიკეთე , როგორ გულმოდგინედ სცდილობს ჰუმანიტარული დახმარება გაუწიოს დამწყებთ! :)
21. წავედი - ცამეტი - კანფეტი აუჰჰჰ წავედი - ცამეტი - კანფეტი აუჰჰჰ
20. აუუუუუუუუუუუუუუ ურიგო შედეგმა საოცრება მოახდინა ბოლოს:)სახელს ამართლებ აუუუუუუუუუუუუუუ ურიგო შედეგმა საოცრება მოახდინა ბოლოს:)სახელს ამართლებ
19. კეთილხმოვანება:ყაზტრანსგაზი - ომბალო :)) კეთილხმოვანება:ყაზტრანსგაზი - ომბალო :))
18. ოოოჰ, პრობლემა რატომ დაბლოკეთ? ოოოჰ, პრობლემა რატომ დაბლოკეთ?
17. პასუხი არ არის... პასუხი არ არის...
14. მოგცლია ერთი. :)) მოგცლია ერთი. :))
13. ტომ სოიერი-ბიჭი გონიერი...:) ბიჭგონიერიც...წავა...:) ტომ სოიერი-ბიჭი გონიერი...:) ბიჭგონიერიც...წავა...:)
12. მდაააჰ! :D :D მადლი ქენი, ქვას დადევი... მდაააჰ! :D :D მადლი ქენი, ქვას დადევი...
11. უვერტიურა - ატომური ბომბი
გემბანი - ჩამქრალი
დერვიში - წაგიშლი
და ამ უკანასკნელზე ვამბობთ რომ ეს არის კეთილხმოვანება და თქვენ ბრუციანებო აქ თუ რითმას ვერ ხედავთ დაახვიეთ -ო :)))
:))
მართალი ხარ . უვერტიურა - ატომური ბომბი
გემბანი - ჩამქრალი
დერვიში - წაგიშლი
და ამ უკანასკნელზე ვამბობთ რომ ეს არის კეთილხმოვანება და თქვენ ბრუციანებო აქ თუ რითმას ვერ ხედავთ დაახვიეთ -ო :)))
:))
მართალი ხარ .
10. სასაცილოა, არადამწყებო.
სასაცილოა, არადამწყებო.
9. მე-7-ევ მთავარია არ გავნაშდეთ და გავანოვებას აიტანს კაცი :D მე-7-ევ მთავარია არ გავნაშდეთ და გავანოვებას აიტანს კაცი :D
8. უვერტიურა - ატომური ბომბი
ურიგო შედეგს - ურიკოშეტებ
ქორწილი - მოცლილი
ახლან.დუმბაძის "პარნასი" გამახსენდა-"სამაგიეროდ, შენ გერითმება".......:) უვერტიურა - ატომური ბომბი
ურიგო შედეგს - ურიკოშეტებ
ქორწილი - მოცლილი
ახლან.დუმბაძის "პარნასი" გამახსენდა-"სამაგიეროდ, შენ გერითმება".......:)
7. იყო ვანო და ნიკოც იყო. იყო უცნაური სამყარო, სადაც ვანო და ნიკო ხვდებიან და შორდებიან ერთმანერთს, ებრძვიან და უმეგობრდებიან ერთმანერთს. სადაც ტირიან და იცინიან. „ერთხელ ვანო ნიკოს სიზმარში იყო. დაიძინებდა ნიკო და, იყო მის სიზმარში სამყარო, სადაც ცა ქვისა იყო, მზე – ხისა, ხე – ნისლისა, ნისლი – მიწისა, მიწა – ქარისა, ქარი – ტყვიისა, ტყვია კი აღარ მახსოვს, რისა... დაიძინებდა ნიკო და მოდიოდა მის სიზმარში ვანო... მოდიოდა ვანო ნიკოს სიზმარში და ფიქრი მისი ჭიანჭველებისგან იყო, ოცნება მისი ფრინველებისგან იყო, სიმღერა მისი კენჭებისგან იყო... დადიოდა ვანო ნიკოს სიზმარში: წყალს გაივლიდა და ცეცხლი მოედებოდა; მზეზე გავიდოდა და ყინულად იქცეოდა, აქეთ წავიდოდა და იქით აღმოჩნდებოდა; იქით წავიდოდა და იქვე რჩებოდა; მარჯვნივ გაუხვევდა და ნეტა მარცხნივ გაეხვია. ხან ღამეში იყო ვანო და ხან ღამე იყო მასში...” მართლაც, ბევრი რამ იყო უცნაური მკითხველისთვის ამ წიგნში. უცნაური იყო მაშინ, როდესაც ის დაიწერა (1956-58) და უცნაურია დღესაც, როდესაც “მასობრივ ადამიანს იოლად მისაწვდომი ჰგონია რეალობა, და როცა აღმოაჩენს, რომ თურმე ასე სულაც არ ყოფილა, გაოგნებული აწყდება დახშულ კარიბჭეს” (როსტომ ჩხეიძე “წმინდა გიორგი ძუნწი ჟესტით”) მეც ერთი ამათთგანი ვარ, ოცი წელია დახშულ კარიბჭეს ვაწყდები, ოცი წელია “ვანოს და ნიკოს” ვკითხულობ. “ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უყვარდათ ეს ქვეყანა” მე კი დახშულ კარიბჭეს ვაწყდები... „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უხაროდათ ეს ქვეყანა“. მე კი კარიბჭეს ვაწყდები... „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და სძულდათ ეს ქვეყანა“. მე კი... მეც ვცდილობ თავი დავაღწიო დროითა და სივრცით აწონილ ობიექტურ რეალობას, რომელიც არ ცნობს ჩვენ – კაცთა უფლებას უთვალავი ფერით შემკულ ქვე-ყანაზე. არ ცნობს იმ უცნაურ სამყაროს (უცნაური – არცნობილი. სულხან-საბა), სადაც ბედნიერება გრძნობათა მონაცვლეობაა და არა გაქვავებული წამი, სადაც სიყვარული (მოჭარბებული სიცოცხლე) ზუსტად იგივე შემადგენლობისაა, როგორც სიცოცხლე, სადაც „ერთხელ ყველაზე ძვირფასი ლურჯთვალა ია იყო“. რა კარგად არის აწყობილი ის სამყარო, სადაც ვანო და ნიკო ცხოვრობენ. ღმერთმა მოაწყო ის ექვს დღეს. პირველ დღეს ღვთის სიტყვით გამოჩნდა ნათელი; მეორე დღეს ღმერთმა შექმნა ხილული ცა; მესამე დღეს განყო წყალი მიწისგან და უბრძანა მიწას მცენარეთა აღმოცენება; მეოთხე Dდღეს შექმნა მზე, მთვარე და ვარსკვლავნი; მეხუთე დღეს – თევზები და ფრინველები; მეექვსე დღეს – ყოველნი ცხოველნი და კაცი. ავტორი კი მარწმუნებს, “ვანო და ნიკოს“ რომ ვწერდი, მაშინ ბიბლიას არ ვკითხულობდიო... შესაძლოა, რადგან მხოლოდ შინაგანი (ინტუიტური) ცოდნა, გულის პირველადი მონაწური იძლევა სამყაროს პირველად გრძნობით აღქმის განსაკუთრებულ უნარს, ჩვეულებრივ მოვლენებში სასწაულის დანახვის სურვილს. “რა იქნებოდა, _ ოცნებობდა ვანო, _ რა იქნებოდა, რომ ადამიანი იბადებოდეს . . . და მზე აღმოსავლეთიდან ამოდიოდეს, ხოლო დასავლეთით ჩადიოდეს, _ ოცნებობდა ნიკო, _ ჩადიოდეს და ის იყოს ერთი და ნათელი”. კაცის შექმნის წინ Yღმერთმა თქვა: “ვქმნეთ კაცი ხატად და მსგავსად ჩვენდა”, და შექმნა კაცის სხეული მიწისგან და შთაბერა მას სული გონიერი და უკვდავი, და იქმნა კაცი ცხოველ არსებად, პირველ კაცს ღმერთმა ადამ დაარქვა. ღმერთმა ადამი სამოთხეში შეიყვანა და იქ დააბინავა... შემდეგ იყო ვანო და ნიკოც იყო. „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უყვარდათ ეს ქვეყანა. ადიოდნენ მთებზე, მაღალ მწვერვალებზე. მწვერვალებიდან ჩამოდიოდნენ ველად, კრეფდნენ ყვავილებს და უხაროდათ ჭრელ-ჭრელი ყვავილები. გადიოდნენ გაუვალ ტყეებს. უცქერდნენ მზეს და უხაროდათ მაღალი მზე. კრეფდნენ ხეთა ნაყოფს. თესავდნენ პურს. მკიდნენ პურს. შეჰქონდათ წისქვილში და იქ, მთელი ღამე ზღაპრების ნაცვლად მართალს ყვებოდნენ.“ ღმერთმა აკურთხა პირველი კაცნი და უთხრა მათ: აღორძინდით, გამრავლდით, აღავსეთ ეს ქვეყანა და უფლებდით მასზეო. „ამის შემდეგ სულ ასე ხდებოდა: გაზაფხული მოვიდოდა. ბუჩქის ძირას ია ლურჯ თვალებს გაახელდა. ნიკო მის წინაშე წაიჩოქებდა. შემდეგ ვანოსთან მივიდოდა და ეტყოდა: _ ვანო, შეხედე, რა ნაზი ია მაქვს. ვანოს თუმცა ძალიან სურდა, არ ჰქონდა, არ ჰქონდა ის ია. - გინდა, შენი იყოს? _ მინდა, _ უპასუხებდა ვანო. მაშინ ნიკო ვანოს ეტყოდა: _ შენი იყოს! ....................................... შემდეგ იყო წარმტაცი ველი, შემდეგ _ შრიალა ტყე. მზე როცა ჩადიოდა, ვანომ უთხრა ნიკოს: _ ნიკო შეხედე, რა მშვენიერია მზის ჩასვლა! და მზის ჩასვლა ნიკოსი გახდა. მზე როცა ამოდიოდა, მზის ამოსვლა უკვე ვანოს ეკუთვნოდა.“ ვანომ და ნიკომ ჯერ არ იცოდნენ ვაჟა-ფშაველას „სიმღერა“ და ამიტომ არ მღეროდნენ მას: მთლად მე მეკუთვნის ქვეყანა, მთაში – მთა, ბარად – ბარია ზღვა და ხმელეთი ერთიან, ცას – ვარსკვლავების ჯარია. დილით მზე მანათობელი, ღამის გუშაგი მთვარია, ............................................................ დილით გაფურჩნა ვარდისა მთელი იმისა გვარია ია უღრანს ტყეს მოსული თალხკაბა, ენამტკბარია. ნიკო კი მიწას ჩასძახოდა: ლურჯთვალა ია! ლურჯთვალა ია! “ვანოს და ნიკოს” ოცი წლის მკითხველისგან არ უნდა გაგვიკვირდეს ვაჟა-ფშაველას პოეტურ სამყაროსთან სიახლოვის განცდა, თუმცა მას დამწყები მკითხველისთვის მაინც მოუწევს ახსნა-განმარტება, რომ აქ არ იგულისხმება ერთი მწერლის შემოქმედებითი გავლენა მეორე მწერალზე. აი, ისეთი გიორგი შატბერაშვილი “პოეტურ შემღერებას” რომ უწოდებს, არც თემატური ნათესაობაა საძებნი, ნაცნობობის გრძნობას აქ შემოქმედის უფლება-უნარი ღვთისმაძიებლობისა და ღვთისმიმბაძველობისა აღძრავს, პირველ შემთხვევაში – თამამი, ვაჟასებური; მეორე შემთხვევაში – ზომიერად მოკრძალებული, ერლომისებური ან ერლომური (ხასგასმა ჩემია გ. ა.). სწორედ ეს უფლება-უნარი განსაზღვრავს შემოქმედის ინდივიდუალურ სახეს, რომლის ძალითაც, მას ერთადერთს, ხილული სამყაროს გარემოცვაში, შეუძლია შეიცნოს, რომ “მოცემული წამი და მარადისობა, ერთი შემადგენლობისა არიან” (ე. ახვლედიანი “კოღო ქალაქში”); შეუძლია ზევიდან დახედოს აწმყოს, ხელისგულზე დაიტიოს მთელი სამყარო, განჭვრიტოს საგანთა არსი, ფორმა, თვისება, სივრცეში მისი გადაადგილების დროს აღძრული კანონები, გაითვალისწინოს დროის ცვალებადობასთან დაკავშირებული ფორმისა და ხასიათის ცვლილება და ყოველთვის ახსოვდეს, რომ ნებისმიერი წარმავალი მოვლენა თუ ლპობადი საგანი, მიუხედავად მისი მასშტაბურობისა, ხელისგულისოდენა პროპორციებში მოქმედებს ადამიანის გიგანტურ შესაძლებლობებთან შედარებით. ამ ხელისგულისოდენა სამყაროში ერთხელ ნიკო იჯდა და იცინოდა. ვანოს გაუხარდა, რომ ნიკოს მაგიდა აცინებდა და მაგიდა გარეთ გაიტანა. შემდეგ ნიკოს კარადა აცინებდა და ვანომ კარადაც გარეთ გაიტანა, შემდეგ . . . ვანომ ცარიელი ოთახიც გარეთ გაიტანა. ნიკო კინაღამ სიცილით მოკვდა. შემდეგ ნიკოს უნდოდა გაეცინა ღრუბლებზე, ვარსკვლავებზე, ცრემლებზე, ბედნიერებაზე... ნიკოს უნდოდა გაეცინა, მაგრამ მწარედ ატირდა. იმ დღის შემდეგ ნიკო ხან იცინოდა, ხან ტიროდა. აქ კი მკითხველს დროულად გაახსენდა სულხან-საბა ორბელიანის არაკი „მოტირალი და მოცინარი“, თუმცა სჯობდა „ლოდის დამგორებელი“ გახსენებოდა. ეს არაკი მსოფლიო ლიტერატურაში „სიზიფეს მითის“ სახელით არის ცნობილი. ეს ის არაკია, ალბერ კამიუს შემოქმედებაში ახალი ლიტერატურული ჟანრის (აბსურდი) კლასიკურ ნიმუშად რომ იქცა. თუმცა, ამ ორ სხვადასხვა სახელწოდების „არაკს“ შორის არსებითი განსხვავებაა. სიზიფე, რომელიც ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ეოლოსის და ენარეტეს ძედ იხსენიება, აჩრდილთა სამეფოში უზარმაზარ ლოდს მწვერვალისკენ ეზიდება. ეს მისი სასჯელია, ამიტომ მწვერვალზე ატანილი ლოდი უგორდება და მისი ტანჯვა-წამება მარადიულად გრძელდება. „ლოდის დამგორებელი“ კი თვითონ, თავისი სურვილით აგორებს ლოდს(!) “მუნ ერთი კაცი ჩაღმართს ჩავიდის, აიკიდის ლოდი მრგვალი, ამოვიდის აღმართ, დააგორის;” (ეს დაკვირვება პირველად ერლომ ახვლედიანისგან და რეზო ყარალაშვილისგან მომისმენია.) გავიხსენოთ როგორ ხსნის ლოდის დამგორებელი ერთი შეხედვით მართლაც აბსურდულ ქცევას: “...მე ამ ერთი ქვით ჭირსაც ვნახავ და ლხინსაცა. ერთი ცოტა ქვა მაქვს და ჭირი და ლხინი ორივე დიდი; და მრავალსა კაცსა ათასი ამდენი ოქრო აქვს და ცუდად უცან, მით ვერც ჭირსა ნახავენ და ვერც ლხინსაო.“ არა, ეს ნამდვილად არ არის აბსურდის თემა. ლოდის დამგორებლისთვის ჭირისა და ლხინის ნახვა მისი საქმიანობის მთავარი შედეგია. მისი ჯაფა სულაც არ არის უნაყოფო, ხოლო არაკის მორალი ქრისტიანული რწმენით (ხე ნაყოფით იცნობა) არის განმტკიცებული. სიზიფეს მითის მთავარი აზრი (თუ უაზრობა) ამაოებისთვის ზრუნვის მთელი ტრაგედიაა _ უაზრო, უიმედო, უნაყოფო შრომა აბსურდულ გარემოს ქმნის. „ამ გარემოში ყველაფერი ნებადართულია და სულიერ ფასეულობებს ამიტომ დაუკარგავს აზრი და მნიშვნელობა. ამ გარემოში ერთადერთი აზრი, რომელიც არ ცრუობს, უნაყოფო ფიქრია. აბსურდულ სამყაროში ცნების ან ცხოვრების ღირებულება უნაყოფობით იზომება“. (როსტომ ჩხეიძე „ამაოებიდან მარადისობისკენ“) ახლა კი ისევ „ვანოს და ნიკოს“ დავუბრუნდეთ. ის, რაც ნიკოს აცინებს ან ატირებს _ მაგიდა, ოთახი, ღრუბლები, ვარსკვლავები _ სწორედ ის „ცოტა ქვაა“, რომლითაც ნიკო ჭირსაც ნახავს და ლხინსაც. ის, თუ რაოდენ ღირებულია ეს ნაყოფი, ლოდის დამგორებელი გვიმოწმებს, მრავალ კაცს ათასი ამდენი ოქრო აქვს, მაგრამ ვერც ჭირს ნახავენ და ვერც ლხინსაო. ნიკო ამ ნაყოფს ამაო ზრუნვის გარეშე მოიმკის. ერთი და იგივე საგნის შეცნობით მას შეუძლია იპოვოს „მიზეზი ლხინთა (ჭირთა) ლევისა“ (რუსთაველი). ის არც თესავს, არც მკის, არც ბეღელში აგროვებს და მაინც უზრუნველია გრძნობათა განცდით და ამ განცდათა აღმავალი მონაცვლეობით, რაც თავისთავად ბედნიერების ტოლფასია. მაგრამ ყველაფერი ხომ ასე ადვილად არ ხდება, არც ეს სამყაროა მარტივად მოწყობილი. უბედურებას ყოველთვის არ მისდევს ბედნიერება, არც სიცილს – ტირილი, არც აღმართს – დაღმართი, ხშირად სიტყვაც არა ჰგავს სიტყვას, აზრი აზრს, ხშირად ხომ ადამიანიც არა ჰგავს მეორე ადამიანს? ამიტომ მკითხველის წადილი, მოძებნოს ის დამაკავშირებელი ძაფები, რომელიც ერლომ ახვლედიანის შემოქმედებას ქართულ და მსოფლიო ლიტერატურასთან აახლოვებს, ისეთივე ახირებული სურვილია, როგორც ახალშობილი ბავშვის ახლობელთა მცდელობა, მის გარეგნობა-ხასიათში მშობლებთან, ბიძა-ბაბუებთან, მამიდა-დეიდებთან მსგავსება აღმოაჩინონ. განა ამ დროს ვინმეს ეჭვი ეპარება ბავშვის კანონიერებასა და მშობლების პატიოსნებაში? არა, მაგრამ თითოეულ მათგანს ხომ ძალიან გაუხარდება, თუ ახლშობილს მას მიამსგავსებენ, მერე რომ თამამად თქვას, მე მგავსო. ეს კი ძალიან ჰგავს იმას, ერთხელ ნიკო შვიდი რომ იყო, ვანო კი ერთი და თანაც პატარა. “ერთმა ნიკომ ვანო გაზარდა და თქვა – ვანო ჩემიაო. მეორე ნიკომ ტანთ ჩააცვა და თქვა – ვანო ჩემიაო. მესამე ნიკომ არც გაზარდა და არც ჩააცვა და მაინც თქვა – ჩემიაო ვანო. მეოთხე ნიკომ ქუდი დაახურა. ქუდი ცოტა დიდი მოუვიდა ვანოს, რადგან პატარა იყო ვანო, მაგრამ მეოთხე ნიკო ვანოს მაინც იჩემებდა. მეხუთე ნიკო ყველა ნიკოზე ღონიერი იყო და თქვა – ვანო ჩემიაო. მეექვსე ნიკო, მართალია არაფერს ამბობდა, მაგრამ ამით ის უნდოდა ეთქვა, რომ ვანო მისი იყო. მეშვიდე ნიკო მასწავლებელი იყო და ბევრი რამე ასწავლა ვანოს, მაგრამ ბოლოს ისიც უნდოდა ესწავლებინა, რომ ვანო სწორედ მისი იყო. . ......................................................... ერთხელ ვანო წავიდა და დიდი მუხის ქვეშ წამოჯდა და ჩაფიქრდა: ვისი ვარ? მგონი, მე პირველი ნიკოსი არა ვარ. მგონი არც მეორე ნიკოსი ვარ. მესამე ნიკოსი არა ვარ და არა ვარ. მეოთხე ნიკოსი? – არა! მეხუთესი? – არა! მეშვიდე ნიკოსი არა ვარ და აბა, მეექვსე ნიკოსი როგორღა ვიქნები.” მკითხველს ალბათ ძალიან გაახარებს ვანოს სიხარული, რომ პატარა ვანო არც პირველი ნიკოსი იყო, არც მეორისა, არც მესამისა, არც მეოთხისა, არც მეხუთისა, არც მეექვსისა და არც მეშვიდისა. ვანო თვითონ იყო თავისა. არავისი არ იყო არც პატარა “ვანო და ნიკო”, არც “არავის”, არც “აბსურდის”, არც “ანეგდოტის”, არც “თანამედროვე ზღაპრისა”... არც რუსული იყო, არც სომხური, არც ჩეხური, არც გერმანული, არც უნგრული, არც არაბული, (ვანო და ნიკო” ამ ენებზეა თარგმნილი) არც ქართული? “ამ ზღაპრებში არაფერი არ არის სპეციალურად ქართული, ქართულია მხოლოდ სახელების წარმომავლობა ვანო და ნიკო, მაგრამ არც ერთ შემთხვევაში “ივან და ნიკოლაი”, “ვანია და კოლია”. ზღაპარი ღრმად ნაციონალურია, როგორც ორნამენტის ხაზი” – წერდა ანდრეი ბიტოვი. 1ძლივს . . . აი, ერთი პატარა ლურსმანი, “Yღრმად ნაციონალურიო” – ხომ ბრძანებს ბატონი ანდრეი ბიტოვი, ახლა, ახლა სწორედ ეს პატარა ლურსმანი უნდა დავაჭედო კედელზე და ზედ ჩამოვკიდო დროში და სივრცეში მონავარდე, მოუხელთებელი “ვანო და ნიკო”. მაგრამ ეს არაა საკმარისი. საჭიროა მორალის მკაცრ ჩარჩოებში მოვაქციოთ მათი მოქმედება, უნდა დაკონკრეტდეს დროის ეს განუსაზღვრელი ფორმაც “ერთხელ”. “ერთხელ ვანო ოცნებობდა...” “ერთხელ ასე თქვეს: ვანო ბრიყვიაო, ხოლო ნიკო არ არის ბრიყვიო...” მორალისთვის აი, ეს ამბავიც გამოგვადგება. (ამ) ერთხელ ნიკო ცუდი ადამიანი იყო და სულ ცუდს უკეთებდა სხვას, ხოლო ვანო კარგი ადამიანი იყო და სულ კარგს უკეთებდა სხვას, ნიკოს მობეზრდა ცუდი ადამიანობა, მობეზრდა ნიკოობა და გავანოვდა, ვანოს არ მობეზრდა ვანოობა, მაგრამ მაინც განიკოვდა. მერე აღარც განიკოვებულ ვანოს უნდოდა ნიკოობა და არც გავანოვებულ ნიკოს. ამიტომ ორივე გავანოვდა. იყო ვანო და ნიკოც იყო. იყო უცნაური სამყარო, სადაც ვანო და ნიკო ხვდებიან და შორდებიან ერთმანერთს, ებრძვიან და უმეგობრდებიან ერთმანერთს. სადაც ტირიან და იცინიან. „ერთხელ ვანო ნიკოს სიზმარში იყო. დაიძინებდა ნიკო და, იყო მის სიზმარში სამყარო, სადაც ცა ქვისა იყო, მზე – ხისა, ხე – ნისლისა, ნისლი – მიწისა, მიწა – ქარისა, ქარი – ტყვიისა, ტყვია კი აღარ მახსოვს, რისა... დაიძინებდა ნიკო და მოდიოდა მის სიზმარში ვანო... მოდიოდა ვანო ნიკოს სიზმარში და ფიქრი მისი ჭიანჭველებისგან იყო, ოცნება მისი ფრინველებისგან იყო, სიმღერა მისი კენჭებისგან იყო... დადიოდა ვანო ნიკოს სიზმარში: წყალს გაივლიდა და ცეცხლი მოედებოდა; მზეზე გავიდოდა და ყინულად იქცეოდა, აქეთ წავიდოდა და იქით აღმოჩნდებოდა; იქით წავიდოდა და იქვე რჩებოდა; მარჯვნივ გაუხვევდა და ნეტა მარცხნივ გაეხვია. ხან ღამეში იყო ვანო და ხან ღამე იყო მასში...” მართლაც, ბევრი რამ იყო უცნაური მკითხველისთვის ამ წიგნში. უცნაური იყო მაშინ, როდესაც ის დაიწერა (1956-58) და უცნაურია დღესაც, როდესაც “მასობრივ ადამიანს იოლად მისაწვდომი ჰგონია რეალობა, და როცა აღმოაჩენს, რომ თურმე ასე სულაც არ ყოფილა, გაოგნებული აწყდება დახშულ კარიბჭეს” (როსტომ ჩხეიძე “წმინდა გიორგი ძუნწი ჟესტით”) მეც ერთი ამათთგანი ვარ, ოცი წელია დახშულ კარიბჭეს ვაწყდები, ოცი წელია “ვანოს და ნიკოს” ვკითხულობ. “ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უყვარდათ ეს ქვეყანა” მე კი დახშულ კარიბჭეს ვაწყდები... „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უხაროდათ ეს ქვეყანა“. მე კი კარიბჭეს ვაწყდები... „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და სძულდათ ეს ქვეყანა“. მე კი... მეც ვცდილობ თავი დავაღწიო დროითა და სივრცით აწონილ ობიექტურ რეალობას, რომელიც არ ცნობს ჩვენ – კაცთა უფლებას უთვალავი ფერით შემკულ ქვე-ყანაზე. არ ცნობს იმ უცნაურ სამყაროს (უცნაური – არცნობილი. სულხან-საბა), სადაც ბედნიერება გრძნობათა მონაცვლეობაა და არა გაქვავებული წამი, სადაც სიყვარული (მოჭარბებული სიცოცხლე) ზუსტად იგივე შემადგენლობისაა, როგორც სიცოცხლე, სადაც „ერთხელ ყველაზე ძვირფასი ლურჯთვალა ია იყო“. რა კარგად არის აწყობილი ის სამყარო, სადაც ვანო და ნიკო ცხოვრობენ. ღმერთმა მოაწყო ის ექვს დღეს. პირველ დღეს ღვთის სიტყვით გამოჩნდა ნათელი; მეორე დღეს ღმერთმა შექმნა ხილული ცა; მესამე დღეს განყო წყალი მიწისგან და უბრძანა მიწას მცენარეთა აღმოცენება; მეოთხე Dდღეს შექმნა მზე, მთვარე და ვარსკვლავნი; მეხუთე დღეს – თევზები და ფრინველები; მეექვსე დღეს – ყოველნი ცხოველნი და კაცი. ავტორი კი მარწმუნებს, “ვანო და ნიკოს“ რომ ვწერდი, მაშინ ბიბლიას არ ვკითხულობდიო... შესაძლოა, რადგან მხოლოდ შინაგანი (ინტუიტური) ცოდნა, გულის პირველადი მონაწური იძლევა სამყაროს პირველად გრძნობით აღქმის განსაკუთრებულ უნარს, ჩვეულებრივ მოვლენებში სასწაულის დანახვის სურვილს. “რა იქნებოდა, _ ოცნებობდა ვანო, _ რა იქნებოდა, რომ ადამიანი იბადებოდეს . . . და მზე აღმოსავლეთიდან ამოდიოდეს, ხოლო დასავლეთით ჩადიოდეს, _ ოცნებობდა ნიკო, _ ჩადიოდეს და ის იყოს ერთი და ნათელი”. კაცის შექმნის წინ Yღმერთმა თქვა: “ვქმნეთ კაცი ხატად და მსგავსად ჩვენდა”, და შექმნა კაცის სხეული მიწისგან და შთაბერა მას სული გონიერი და უკვდავი, და იქმნა კაცი ცხოველ არსებად, პირველ კაცს ღმერთმა ადამ დაარქვა. ღმერთმა ადამი სამოთხეში შეიყვანა და იქ დააბინავა... შემდეგ იყო ვანო და ნიკოც იყო. „ვანო და ნიკო ქვეყნად დადიოდნენ და უყვარდათ ეს ქვეყანა. ადიოდნენ მთებზე, მაღალ მწვერვალებზე. მწვერვალებიდან ჩამოდიოდნენ ველად, კრეფდნენ ყვავილებს და უხაროდათ ჭრელ-ჭრელი ყვავილები. გადიოდნენ გაუვალ ტყეებს. უცქერდნენ მზეს და უხაროდათ მაღალი მზე. კრეფდნენ ხეთა ნაყოფს. თესავდნენ პურს. მკიდნენ პურს. შეჰქონდათ წისქვილში და იქ, მთელი ღამე ზღაპრების ნაცვლად მართალს ყვებოდნენ.“ ღმერთმა აკურთხა პირველი კაცნი და უთხრა მათ: აღორძინდით, გამრავლდით, აღავსეთ ეს ქვეყანა და უფლებდით მასზეო. „ამის შემდეგ სულ ასე ხდებოდა: გაზაფხული მოვიდოდა. ბუჩქის ძირას ია ლურჯ თვალებს გაახელდა. ნიკო მის წინაშე წაიჩოქებდა. შემდეგ ვანოსთან მივიდოდა და ეტყოდა: _ ვანო, შეხედე, რა ნაზი ია მაქვს. ვანოს თუმცა ძალიან სურდა, არ ჰქონდა, არ ჰქონდა ის ია. - გინდა, შენი იყოს? _ მინდა, _ უპასუხებდა ვანო. მაშინ ნიკო ვანოს ეტყოდა: _ შენი იყოს! ....................................... შემდეგ იყო წარმტაცი ველი, შემდეგ _ შრიალა ტყე. მზე როცა ჩადიოდა, ვანომ უთხრა ნიკოს: _ ნიკო შეხედე, რა მშვენიერია მზის ჩასვლა! და მზის ჩასვლა ნიკოსი გახდა. მზე როცა ამოდიოდა, მზის ამოსვლა უკვე ვანოს ეკუთვნოდა.“ ვანომ და ნიკომ ჯერ არ იცოდნენ ვაჟა-ფშაველას „სიმღერა“ და ამიტომ არ მღეროდნენ მას: მთლად მე მეკუთვნის ქვეყანა, მთაში – მთა, ბარად – ბარია ზღვა და ხმელეთი ერთიან, ცას – ვარსკვლავების ჯარია. დილით მზე მანათობელი, ღამის გუშაგი მთვარია, ............................................................ დილით გაფურჩნა ვარდისა მთელი იმისა გვარია ია უღრანს ტყეს მოსული თალხკაბა, ენამტკბარია. ნიკო კი მიწას ჩასძახოდა: ლურჯთვალა ია! ლურჯთვალა ია! “ვანოს და ნიკოს” ოცი წლის მკითხველისგან არ უნდა გაგვიკვირდეს ვაჟა-ფშაველას პოეტურ სამყაროსთან სიახლოვის განცდა, თუმცა მას დამწყები მკითხველისთვის მაინც მოუწევს ახსნა-განმარტება, რომ აქ არ იგულისხმება ერთი მწერლის შემოქმედებითი გავლენა მეორე მწერალზე. აი, ისეთი გიორგი შატბერაშვილი “პოეტურ შემღერებას” რომ უწოდებს, არც თემატური ნათესაობაა საძებნი, ნაცნობობის გრძნობას აქ შემოქმედის უფლება-უნარი ღვთისმაძიებლობისა და ღვთისმიმბაძველობისა აღძრავს, პირველ შემთხვევაში – თამამი, ვაჟასებური; მეორე შემთხვევაში – ზომიერად მოკრძალებული, ერლომისებური ან ერლომური (ხასგასმა ჩემია გ. ა.). სწორედ ეს უფლება-უნარი განსაზღვრავს შემოქმედის ინდივიდუალურ სახეს, რომლის ძალითაც, მას ერთადერთს, ხილული სამყაროს გარემოცვაში, შეუძლია შეიცნოს, რომ “მოცემული წამი და მარადისობა, ერთი შემადგენლობისა არიან” (ე. ახვლედიანი “კოღო ქალაქში”); შეუძლია ზევიდან დახედოს აწმყოს, ხელისგულზე დაიტიოს მთელი სამყარო, განჭვრიტოს საგანთა არსი, ფორმა, თვისება, სივრცეში მისი გადაადგილების დროს აღძრული კანონები, გაითვალისწინოს დროის ცვალებადობასთან დაკავშირებული ფორმისა და ხასიათის ცვლილება და ყოველთვის ახსოვდეს, რომ ნებისმიერი წარმავალი მოვლენა თუ ლპობადი საგანი, მიუხედავად მისი მასშტაბურობისა, ხელისგულისოდენა პროპორციებში მოქმედებს ადამიანის გიგანტურ შესაძლებლობებთან შედარებით. ამ ხელისგულისოდენა სამყაროში ერთხელ ნიკო იჯდა და იცინოდა. ვანოს გაუხარდა, რომ ნიკოს მაგიდა აცინებდა და მაგიდა გარეთ გაიტანა. შემდეგ ნიკოს კარადა აცინებდა და ვანომ კარადაც გარეთ გაიტანა, შემდეგ . . . ვანომ ცარიელი ოთახიც გარეთ გაიტანა. ნიკო კინაღამ სიცილით მოკვდა. შემდეგ ნიკოს უნდოდა გაეცინა ღრუბლებზე, ვარსკვლავებზე, ცრემლებზე, ბედნიერებაზე... ნიკოს უნდოდა გაეცინა, მაგრამ მწარედ ატირდა. იმ დღის შემდეგ ნიკო ხან იცინოდა, ხან ტიროდა. აქ კი მკითხველს დროულად გაახსენდა სულხან-საბა ორბელიანის არაკი „მოტირალი და მოცინარი“, თუმცა სჯობდა „ლოდის დამგორებელი“ გახსენებოდა. ეს არაკი მსოფლიო ლიტერატურაში „სიზიფეს მითის“ სახელით არის ცნობილი. ეს ის არაკია, ალბერ კამიუს შემოქმედებაში ახალი ლიტერატურული ჟანრის (აბსურდი) კლასიკურ ნიმუშად რომ იქცა. თუმცა, ამ ორ სხვადასხვა სახელწოდების „არაკს“ შორის არსებითი განსხვავებაა. სიზიფე, რომელიც ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ეოლოსის და ენარეტეს ძედ იხსენიება, აჩრდილთა სამეფოში უზარმაზარ ლოდს მწვერვალისკენ ეზიდება. ეს მისი სასჯელია, ამიტომ მწვერვალზე ატანილი ლოდი უგორდება და მისი ტანჯვა-წამება მარადიულად გრძელდება. „ლოდის დამგორებელი“ კი თვითონ, თავისი სურვილით აგორებს ლოდს(!) “მუნ ერთი კაცი ჩაღმართს ჩავიდის, აიკიდის ლოდი მრგვალი, ამოვიდის აღმართ, დააგორის;” (ეს დაკვირვება პირველად ერლომ ახვლედიანისგან და რეზო ყარალაშვილისგან მომისმენია.) გავიხსენოთ როგორ ხსნის ლოდის დამგორებელი ერთი შეხედვით მართლაც აბსურდულ ქცევას: “...მე ამ ერთი ქვით ჭირსაც ვნახავ და ლხინსაცა. ერთი ცოტა ქვა მაქვს და ჭირი და ლხინი ორივე დიდი; და მრავალსა კაცსა ათასი ამდენი ოქრო აქვს და ცუდად უცან, მით ვერც ჭირსა ნახავენ და ვერც ლხინსაო.“ არა, ეს ნამდვილად არ არის აბსურდის თემა. ლოდის დამგორებლისთვის ჭირისა და ლხინის ნახვა მისი საქმიანობის მთავარი შედეგია. მისი ჯაფა სულაც არ არის უნაყოფო, ხოლო არაკის მორალი ქრისტიანული რწმენით (ხე ნაყოფით იცნობა) არის განმტკიცებული. სიზიფეს მითის მთავარი აზრი (თუ უაზრობა) ამაოებისთვის ზრუნვის მთელი ტრაგედიაა _ უაზრო, უიმედო, უნაყოფო შრომა აბსურდულ გარემოს ქმნის. „ამ გარემოში ყველაფერი ნებადართულია და სულიერ ფასეულობებს ამიტომ დაუკარგავს აზრი და მნიშვნელობა. ამ გარემოში ერთადერთი აზრი, რომელიც არ ცრუობს, უნაყოფო ფიქრია. აბსურდულ სამყაროში ცნების ან ცხოვრების ღირებულება უნაყოფობით იზომება“. (როსტომ ჩხეიძე „ამაოებიდან მარადისობისკენ“) ახლა კი ისევ „ვანოს და ნიკოს“ დავუბრუნდეთ. ის, რაც ნიკოს აცინებს ან ატირებს _ მაგიდა, ოთახი, ღრუბლები, ვარსკვლავები _ სწორედ ის „ცოტა ქვაა“, რომლითაც ნიკო ჭირსაც ნახავს და ლხინსაც. ის, თუ რაოდენ ღირებულია ეს ნაყოფი, ლოდის დამგორებელი გვიმოწმებს, მრავალ კაცს ათასი ამდენი ოქრო აქვს, მაგრამ ვერც ჭირს ნახავენ და ვერც ლხინსაო. ნიკო ამ ნაყოფს ამაო ზრუნვის გარეშე მოიმკის. ერთი და იგივე საგნის შეცნობით მას შეუძლია იპოვოს „მიზეზი ლხინთა (ჭირთა) ლევისა“ (რუსთაველი). ის არც თესავს, არც მკის, არც ბეღელში აგროვებს და მაინც უზრუნველია გრძნობათა განცდით და ამ განცდათა აღმავალი მონაცვლეობით, რაც თავისთავად ბედნიერების ტოლფასია. მაგრამ ყველაფერი ხომ ასე ადვილად არ ხდება, არც ეს სამყაროა მარტივად მოწყობილი. უბედურებას ყოველთვის არ მისდევს ბედნიერება, არც სიცილს – ტირილი, არც აღმართს – დაღმართი, ხშირად სიტყვაც არა ჰგავს სიტყვას, აზრი აზრს, ხშირად ხომ ადამიანიც არა ჰგავს მეორე ადამიანს? ამიტომ მკითხველის წადილი, მოძებნოს ის დამაკავშირებელი ძაფები, რომელიც ერლომ ახვლედიანის შემოქმედებას ქართულ და მსოფლიო ლიტერატურასთან აახლოვებს, ისეთივე ახირებული სურვილია, როგორც ახალშობილი ბავშვის ახლობელთა მცდელობა, მის გარეგნობა-ხასიათში მშობლებთან, ბიძა-ბაბუებთან, მამიდა-დეიდებთან მსგავსება აღმოაჩინონ. განა ამ დროს ვინმეს ეჭვი ეპარება ბავშვის კანონიერებასა და მშობლების პატიოსნებაში? არა, მაგრამ თითოეულ მათგანს ხომ ძალიან გაუხარდება, თუ ახლშობილს მას მიამსგავსებენ, მერე რომ თამამად თქვას, მე მგავსო. ეს კი ძალიან ჰგავს იმას, ერთხელ ნიკო შვიდი რომ იყო, ვანო კი ერთი და თანაც პატარა. “ერთმა ნიკომ ვანო გაზარდა და თქვა – ვანო ჩემიაო. მეორე ნიკომ ტანთ ჩააცვა და თქვა – ვანო ჩემიაო. მესამე ნიკომ არც გაზარდა და არც ჩააცვა და მაინც თქვა – ჩემიაო ვანო. მეოთხე ნიკომ ქუდი დაახურა. ქუდი ცოტა დიდი მოუვიდა ვანოს, რადგან პატარა იყო ვანო, მაგრამ მეოთხე ნიკო ვანოს მაინც იჩემებდა. მეხუთე ნიკო ყველა ნიკოზე ღონიერი იყო და თქვა – ვანო ჩემიაო. მეექვსე ნიკო, მართალია არაფერს ამბობდა, მაგრამ ამით ის უნდოდა ეთქვა, რომ ვანო მისი იყო. მეშვიდე ნიკო მასწავლებელი იყო და ბევრი რამე ასწავლა ვანოს, მაგრამ ბოლოს ისიც უნდოდა ესწავლებინა, რომ ვანო სწორედ მისი იყო. . ......................................................... ერთხელ ვანო წავიდა და დიდი მუხის ქვეშ წამოჯდა და ჩაფიქრდა: ვისი ვარ? მგონი, მე პირველი ნიკოსი არა ვარ. მგონი არც მეორე ნიკოსი ვარ. მესამე ნიკოსი არა ვარ და არა ვარ. მეოთხე ნიკოსი? – არა! მეხუთესი? – არა! მეშვიდე ნიკოსი არა ვარ და აბა, მეექვსე ნიკოსი როგორღა ვიქნები.” მკითხველს ალბათ ძალიან გაახარებს ვანოს სიხარული, რომ პატარა ვანო არც პირველი ნიკოსი იყო, არც მეორისა, არც მესამისა, არც მეოთხისა, არც მეხუთისა, არც მეექვსისა და არც მეშვიდისა. ვანო თვითონ იყო თავისა. არავისი არ იყო არც პატარა “ვანო და ნიკო”, არც “არავის”, არც “აბსურდის”, არც “ანეგდოტის”, არც “თანამედროვე ზღაპრისა”... არც რუსული იყო, არც სომხური, არც ჩეხური, არც გერმანული, არც უნგრული, არც არაბული, (ვანო და ნიკო” ამ ენებზეა თარგმნილი) არც ქართული? “ამ ზღაპრებში არაფერი არ არის სპეციალურად ქართული, ქართულია მხოლოდ სახელების წარმომავლობა ვანო და ნიკო, მაგრამ არც ერთ შემთხვევაში “ივან და ნიკოლაი”, “ვანია და კოლია”. ზღაპარი ღრმად ნაციონალურია, როგორც ორნამენტის ხაზი” – წერდა ანდრეი ბიტოვი. 1ძლივს . . . აი, ერთი პატარა ლურსმანი, “Yღრმად ნაციონალურიო” – ხომ ბრძანებს ბატონი ანდრეი ბიტოვი, ახლა, ახლა სწორედ ეს პატარა ლურსმანი უნდა დავაჭედო კედელზე და ზედ ჩამოვკიდო დროში და სივრცეში მონავარდე, მოუხელთებელი “ვანო და ნიკო”. მაგრამ ეს არაა საკმარისი. საჭიროა მორალის მკაცრ ჩარჩოებში მოვაქციოთ მათი მოქმედება, უნდა დაკონკრეტდეს დროის ეს განუსაზღვრელი ფორმაც “ერთხელ”. “ერთხელ ვანო ოცნებობდა...” “ერთხელ ასე თქვეს: ვანო ბრიყვიაო, ხოლო ნიკო არ არის ბრიყვიო...” მორალისთვის აი, ეს ამბავიც გამოგვადგება. (ამ) ერთხელ ნიკო ცუდი ადამიანი იყო და სულ ცუდს უკეთებდა სხვას, ხოლო ვანო კარგი ადამიანი იყო და სულ კარგს უკეთებდა სხვას, ნიკოს მობეზრდა ცუდი ადამიანობა, მობეზრდა ნიკოობა და გავანოვდა, ვანოს არ მობეზრდა ვანოობა, მაგრამ მაინც განიკოვდა. მერე აღარც განიკოვებულ ვანოს უნდოდა ნიკოობა და არც გავანოვებულ ნიკოს. ამიტომ ორივე გავანოვდა.
6. ანჟამბემანი:
ჩემი გახდები ქარის სურნელით მოვალ როცა, რაღაც სხვაგვარად არის დადგმული... ჰოდა ფორცა -
იტალია... :))
ვერ მივდებიან მაინც :)
დაქტილი:
http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%9A%E1%83%98_(%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90) ანჟამბემანი:
ჩემი გახდები ქარის სურნელით მოვალ როცა, რაღაც სხვაგვარად არის დადგმული... ჰოდა ფორცა -
იტალია... :))
ვერ მივდებიან მაინც :)
დაქტილი:
http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%9A%E1%83%98_(%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90)
5. სხვა რატომაა? :)) 555 უნდა დამეწერა. :)) სხვა რატომაა? :)) 555 უნდა დამეწერა. :))
3. დაქტილურ და ზედაქტილურ რითმებზეც მოგვახსენე,ტომას...
ანჟამბემანებიც საინტერესო იქნება განგვიმარტოთ :D ბევრს კი სჭირდება აქ მსგავსი ხასიათის გაკვეთილები :)) დაქტილურ და ზედაქტილურ რითმებზეც მოგვახსენე,ტომას...
ანჟამბემანებიც საინტერესო იქნება განგვიმარტოთ :D ბევრს კი სჭირდება აქ მსგავსი ხასიათის გაკვეთილები :))
2. :D რა მზრუნველი ხარ :)) :D რა მზრუნველი ხარ :))
1. :))
მეოთხე პუნქტიდან ვიწყებ მე პოეტობას.გადაწყდა :))
მეოთხე პუნქტიდან ვიწყებ მე პოეტობას.გადაწყდა
|