ცისფერია კოფთა,  ლურჯი - თვალები.
არც სიმართლე მითქვამს შესაბრალები...
“ქარბუქია გარეთ?” – შემეკითხა ის, -
ავანთებდი ღუმელს, ლოგინს გაგიშლი.”
ვუპასუხე: “ჩემო, ახლა მაღლიდან
თეთრ ყვავილებს ვიღაც თავზე გვაყრის და....
ლოგინს გაშლი, ღუმელს ააბრიალებ... 
ქარბუქი კი გულში ისეც ტრიალებს”.


ხალხო, რამდენი ადამიანიც არის საიტზე, იმდენი ვერსია შეიძლება ჰქონდეს ამ ლექსს.
ამიტომაც არის ესენინი    ე ს ე ნ ი ნ ი !!!

მღელვარებდა მგზნებარებდა მჩქეფარებდა ხანის წყალი შენ იდექი ზვირთთა კიდეს ერთი ბაღდათელი ქალი)) გ ტაბიძე

ბექა,  საინტერესო ვერსიაა,  ყველაზე მეტად ლეშავს- მაფიქრებს და კიდევ ფინალს დაუკვირდით, ჩემი ციტირებული რუსული წყაროს გათვალისწინებით.

ახლა არ დამეკარგოთ გვერდიდან, მთელი არსენალი ხელთ მაქვს და დებატის გაგრზელებისთვის მზად ვარ. გავიხსენოთ ძველი, კეთილი დროები! :*

ჩემს ვერსიასაც მოგაწვდით, რომელიც ამ დებატების გამო დავარედაქტირე :)
გმადლობთ მოტივაციისთვის! :)

ცისფერია სამოსი. თვალები ლურჯი.
გულსწორს დარდი დავუმალე, ვიყავ მუნჯი.

შემეკითხა სატრფო: ”ქარბუქი კრებს ძალას?
ლოგინს ვშლი და ღუმელს შევუკეთებ ამ წამს”.

ვუპასუხე სატრფოს: ”ვიღაც ახლა, ციდან,
როგორც თეთრ ყვავილებს, ფიფქებს ისე ცრიდა.

ლოგინი გაშალე, ნურც დაზოგავ შეშას,
თორემ გულს, უშენოდ, სხვა ქარბუქი ლეშავს."

, ინტერპრეტაცია ჩოლოყაშვილისა სავსებით მართებულია.

და ვისაც რუსული  ვერ ,,ემშობლიურება'', მათთვის სახელდახელო თარგმანს შემოგთავაზებთ ამ სანდო ზე სანდო წყაროს მცირე ფრაგმენტისა, რომელიც მთლიანად ამტყუნებს თქვენს აზრს და ამართლებს ჩემსას:

Ритмические и пунктуационные паузы предоставляют возможность произнесения последней строки этого стихотворения и с восходящей, и с нисходящей интонацией. Именно смысл помогает остановиться на правильном выборе: лирический герой стихотворения обращается к подруге не с требованием оставить его в покое (отстань) , а с признанием в любви (без тебя жизнь мне не жизнь) .


რიტმული და პუნქტუაციური პაუზები საშუალებას იძლევა, ამ ლექსის ბოლო სტრიქონები გამოითქვას როგორც აღმავალი, ასევე დაღმავალი ინტონაციით. სწორედაც რომ, აზრი გვეხმარება შევჩერდეთ სწორ არჩევანზე: ლირიკლი გმირი ლექსისა  ქალ-მეგობარს მოთხოვნით კი არ მიმართავს, თავი დამანებეო  (შემეშვიო), არამედ სიყვარულის აღიარებით ( უშენოდ ჩემი ცხოვრება ცხოვრება არ არისო)"


ისე კი, მე რომ ქთვენისთანა იაღლიში, თანაც არაერთი  მომსვლოდა ამ დებატში, მეორე მხარეს დაუყოვნებლივ მოვუხდიდი ბოდიშს. რა ვიცი, მე ასეთი სულსწრაფი ვარ. :)

 

ცისფერი პერანგი, თვალები ლურჯი,
სიმართლე არ მითქვამს მე შენთვის გუშინ.

შენ მკითხე: “ტრიალებს ქარბუქი შმაგი,
გავშალო ლოგინი, ავანთო ჭრაქი?”

მე კი გიპასუხე: “ძვირფასო, ვიღაც
ზეციდან გვიგზავნის ყვავილთა ციაგს.

დაანთე ბუხარი, გამიღე კარი
უშენოდ ჩემს გულში ტრიალებს ქარი.”

თარგმანი მაია ჩოლოყაშვილის.

მაპატიეთ,  ქვემოთ დადებული  ციტატის ბოლოში ავტორის =  ამ ლექსების შექმნის მოწმისა და ტექნიკური დამხმარის- ესენინის მეუღლის  მითითება გამომრჩენია,  აი წყარო მოჩუხჩუხე: http://feb-web.ru/feb/esenin/critics/ev2/ev2-258-.htm

მანამ სხვა მასალებს მოგაშველებდეთ,  ან ,,მშობლიურ'' რუსულს " მეც უკეთ გავიხსენებდე, ანუ მითვლემილ გენს შევაღვიძებდე  დედის მხრიდან, იქნებ  ჩჩემზე და თქვენზეც უფრო ავტორიტეტული  ამ აბტორისთვის მოგესმინათ  გულისყურით

В начале октября 1925 года, в последний год своей жизни, Сергей Есенин увлекался созданием коротких стихотворений. 3 октября были написаны "Голубая кофта. Синие глаза... " и "Слышишь - мчатся сани... ". В ночь с 4 на 5 октября он продиктовал мне подряд семь шести- и восьмистрочных стихотворений. На другой день по этой моей записи Есенин сделал небольшие поправки.
Поэт сталкивается с самой большой трудностью при передаче самого главного, интонации. Существующих знаков препинания и технических средств, которыми располагает стихосложение, далеко не достаточно, чтобы передать интонационное богатство человеческого голоса. Тут на помощь приходит смысл. Вот стихотворение Есенина –

Голубая кофта. Синие глаза.
Никакой я правды милой не сказал.
Милая спросила: «Крутит ли метель?
Затопить бы печку, постелить постель» .
Я ответил милой: «Нынче с высоты
Кто-то осыпает белые цветы.
Затопи ты печку, постели постель,
У меня на сердце без тебя метель» .
Ритмические и пунктуационные паузы предоставляют возможность произнесения последней строки этого стихотворения и с восходящей, и с нисходящей интонацией. Именно смысл помогает остановиться на правильном выборе: лирический герой стихотворения обращается к подруге не с требованием оставить его в покое (отстань) , а с признанием в любви (без тебя жизнь мне не жизнь) .
Любимые цвета поэта – синий и голубой. Эти цветовые тона усиливают ощущение необъятности просторов России, создают атмосферу светлой радости бытия, выражают чувство нежности, любви («голубая кофта, синие глаза») .

Никакой я правды милой не сказал.

ნინო, ნუ მაფიქრებინებთ, რომ ამერიკაში "მშობლიური" რუსული ასე გადაგავიწყდათ:))))))

დევის ინტერპრეტაცია უფრო ახლოა დედანთან

ის ლექსი კი, რომელიც აქ მოიყვანეტ და ღOმელიც , როგორც ვხვდები,Kონკრეტული ლექსის თქვენეული, მცდარი ინტერპრეტაციის საფუძველია, იმ დღეებში შექმნილი ხუთიდან ერთია და  რუსული  ესტრადის წყალობით გადაება ამას, 

ის ლექსი კი, რომელიც აქ მოიყვანეტ და ღOმელიც , როგორც ვხვდები,Kონკრეტული ლექსის თქვენეული, მცდარი ინტერპრეტაციის საფუძველია, იმ დღეებში შექმნილი ხუთიდან ერთია და  რუსული  ესტრადის წყალობით გადაება ამას, 

ზუსტად ეგაა ესენინი!  "ხულიგანი" და არა სენტიმენტალი:)

ესენინის გულში რა ხდებოდა ნამდვილად არ ვიცი, მაგრამ ლექსი მე ასე უფრო გავიგე:

ცისფერი პერანგი, თვალები ლურჯი,
არ ვუმხელ საწადელს, სატრფოს, მე_ურჩი.

_ქარბუქი თუა?_პასუხის ლოდინი...
ღუმელი დაგვენთო, დაგვეგო ლოგინი.

ვპასუხობ ძვირფასს_მაღლიდან ფიფქად,
თეთრ ყვავილს გვაპნევს ვიღაცა იქნებ,

დაანთე ღუმელი, ლოგინიც გაშალე,
გულში უშენობის ქარბუქი წაშალე.

ანუ უმალავდა, რომ თავადვე ჰქონდა დიდი სურვილი გულში ქარბუქის ჩაქრობისა და მიგან ელოდებოდა პირველთქმას.

ხალხო, რა გჭIრთ,  დრამატულ Gანვიტარებას, ლოგიკას, ინტონაციას ტუ Aრა, პუნქტუაციას მაინც Mიაქციეტ ყურადგება ბოლოსჰი. Mე არაფერი შEმიცვლია, ორიგინალისეულია. ეგ ბრჭყალები ხმამაღალი დიალოგის Dასასრულის ნიშAნია, მკიტხველის შშესაშინებლად და დასაპორჭყნად  კი არ გამოყო ლექსმა!

Uნდა დავეთანხმო თავიდან ბოლმდე , რენუარს, ლექსის დასწყისში ეგრევე ამბობს რომ არანაირი სიმარტლე არ მიქქვია ჩემი "სატრფოსთვისო:(იყოს სატრფო) და ყვება როგორ იყო სინამდვილეში, შემეკიტხაო ჩემი მილაიაო ტრიალებს ქარბუქიო?, კარგი იქნება "ფეჩის"  დანტება და ლოგინის გაშლაო.
მე კიდე ვუტხარიომიდი გაახურე ეგ ღუმელი და ლოგინიც გასალე, შენ გარეშეც ამღვრეული მაქვს ტვინიო(სინამდვილესი  კიდევ ასე  გავიფიქრეო):)))
ანუ ეს ქალი კი შეიძლება უყვარდა ,  მაგრამ აშკარად სხვისკენ ილტვის ეგ კაცი , და იმ სხვაზე ფიქრობს, დიდი შანსია , ლოგინში იმ ქალის სახელიც წამოცდენოდა.

Голубая кофта. Синие глаза.
Никакой я правды милой не сказал.

Милая спросила: «Крутит ли метель?
Затопить бы печку, постелить постель».

Я ответил милой: «Нынче с высоты
Кто-то осыпает белые цветы.

Затопи ты печку, постели постель,
У меня на сердце без тебя метель».

3 октября 1925

Не криви улыбку, руки теребя,-Я люблю другую, только не тебя.

Ты сама ведь знаешь, знаешь хорошо -Не тебя я вижу, не к тебе пришел.

Проходил я мимо, сердцу все равно -Просто захотелось заглянуть в окно.

04-05.10.1925 г.
С.А. Есенин

შედარებისა და ანალიზისთვის :)

ახლა, რამენაირად, რუსი ლიტერატურატმხოდნეები Eსენინსაც, მის ლექსსაც Dა კონტექსტსაც ჩვენზე უკეთ ნამდვილად იცნობენ. Aხლა აიპედიტ ვარ შEმოსული, კომპტან რომ მივალ, მათ  ციტატებს Dავდებ და რუ გნებავტ, მსჯელობა გავაგრძEლოთ? Mანამდე კი ყურადგება Mიაქციეთ, ლექსს დიალოგის Fორმა აქვს და არატუ ესენინი, ნებისმიერი კაცი იდიოტი იქნება, ქალს უტხრას, ლოგინი გაშAლე. ჩEმს გულშI ქარბუქი სხვის Gამო ტრიალებსო და Aმას უწოდებტ ტქვენ, რომ ან Eსენინი, ან კაცის ფსიქოლოგია ან ტრფობის ანა Bანა გესმიტ?

თქვენი ნებაა, ნუ დაეთანხმებით:) აგერ ჰარალე მეთანხმება:)  და სწორედ მანდაა ამ ლექსის გასაღებიც და "იზიუმინკაც".  "Никакой я правды милой не сказал" მაგის ფრჩხილებს ხსნის ფინალში. ოდესმე თავად მიხვდებით, რომ ასეა. 

Pრინციპულად არ ვეტანხმები Aმ მოსაზრებას.ყველაპოსტის Gადმოტანა გამიჭIრდება ჩEმი ფეისბუქ გვერდიდან, ამ ჩასტუშკაზე და Mის ციკლზე იქ საკმაოდ ვიმსჯელეთ . ვიცნობ რუსულ ლიტმცოდნეთა ინტერპრეტაციებსაც ამ ქრესტომატიული ლექსისა და  მათ აზრს ვიზიარებ. Aრცერტ მატგანს აზრად Aრ მოსვლია ტქვენი შEმოთAვაზებული, მცდარი წაკიტხვა.

არაა მასე, ქალბატონო ნინო. სხვა რამეა მანდ.  ესენინის პიროვნებას უნდა იცნობდეთ კარგად:)

კაცი გარკვევით ეუბნება ქალს, ღUმელი დაახურე, ლოგინი გაშალე, ამ გულში უშEნოდ ქარბუქია ( მეტელ)

"ღრუბელის" ნაცვლად "ქარიშხალი" ჩასვით. დანარჩენი იგივეა. თარგმანს აზრობრივი აცდენა აქვს. იხ. ჰარალეს თარგმანი:" მაგრამ  გულში ქარბუქს სხვა მიტრიალებს." აი, მაგისი თქმა უნდა ესენინს და არა "ქარბუქია ამ გულში უკვე შენი ლოდინით", როგორც თქვენთანაა. ხვდებით სხვაობას?

კაცი გარკვევით ეუბნება ქალს, ღUმელი დაახურე, ლოგინი გაშალე, ამ გულში უშEნოდ ქარბუქია ( მეტელ)

მილაიას შესატყვისი ქართულ ენას არ გააჩნია. სინონიმთა ბუდიდან ყველაზე მეტად სწორედ სატრფო უახლოვდება. ტრფიალება არსით -  ვნებითი ლტოლვაა.  სხვა კონტექსტში მილაიას სხვა შEსატყვისის დაძებნა დასჭIრდებოდა,  რა გულში ღრუბელი, ეს საიდან Mოიტანეთ საერტოდ, ამ ლექსში ნახსენები არაა

და ეს სულაც არაა სატრფოსადმი დაწერილი ლექსი.
Милая - რიგითი ქალია :) სატრფო სხვაა, ვისგანაც გულში აქვს ღრუბელი:) და ამას უმალავს. ეგეთი  ტიპი იყო ზუსტად:)

У меня на сердце без тебя метель -
ეს არის სწორედ ის სიმართლე, (Никакой я правдымилой не сказал) რომელსაც ლექსის დასაწყისში უმალავდა სატრფოს:) ანუ: უშენოდ, სხვა ღრუბელი მიტრიალებს გულშიო. ესაა სწორედ ესენინის ბუნება:)
თარგმანი სხვას ამბობს:)
დანარჩენად გამართულია.

(ეს პოსტი ,,ფეისბუქის" საკუთარი გვერდიდან გადმომაქვს)


ცოტა ჩვენც გავერთოთ

ქალბატონმა მზია თვალაბეიშვილმა, გარკვეული გაგებით სამართლიანად აღნიშნა, რომ თარგმანს სიმსუბუქე დააკლდა. ამას მიზეზი აქვს. მეც და სხვა მთარგმნელებიც ვცდილობთ, დავუახლოვდეთ დედნის რიტმს, რომელიც სინამდვილეში რუსული ენისთვის უაღრესად ბუნებრივია ხალხური ლექსებისა და ჩასტუშკების რიტმია. როგორც მახსოვს, ისტორიიდან ცნობილია, რომ ლექსის შექმნის ღამეს ესენინმა ხუთი ასეთი ,,ჩასტუშკა" კიდევ დაწერა. სხვა გზა რომ ვცადოთ მთარგმნელებმა და ქართულ ხალხურ სიტყვიერებაში ანალოგის მოძიება ვცადოთ, რა გამოვა? ნეტა ნოდარ ლადარიამ არ შემოიხედოს ახლა, ათასმა ქარიშხალმა ვერ დასცა და ეს თარგმანი უცებ გაუხეთქავს გულს .. 

***
კოფთა გაქვს მტრედისფერი და თვალები კიდე -ლურჯიო.
შენთან სიმართლეს არ ვამბობ, თავი სულ დავიმუნჯეო.

კითხულობ, ნეტავ ქარბუქი აღარ მოიშლის ბოგინსო?
ამ ღუმელს გავაფიცხებდი, აქვე გავშლიდი ლოგინსო.

ეგრე ვუთხარი ჩემს სატრფოს, ეხლა ვიღაცა მაღლითო,
თავზე ქათქათა ყვავილებს სულ ფანტელებად გვაყრისო.

ჰოდა დაანთე ღუმელი, მოდი, გაშალე ლოგინი,
დამიტრიალდა ქარბუქი გულში მე შენი ლოდინით.

( მზია თვალაბეიშვილისთვის სალაღობოდ თარგმნა ნინო დარბაისელმა)

მადლობა, ჩემო კარგებო. ისე მიხარია, სხვათა თარგმანებს რომ ვეცნობი, რაღAც, კარგი აურა Iქმნება, ერთAდ თAვმოყრილი რომ არის. მართალი თქვა მუხამ. ჩემთვისაც თAრგმანი არსებობს კარგი, საუკეტესო საუკეტესოთა შორის საუკეთესო, რადგან ყველა მთარგმნელი თავის სულს უდგამს ნათარგმნს.

ქალბატონ ნინო დარბაისელს ხუთი ქულა... მშვენიერი იყო....

"ცისფერია ზედსაცმელი. თვალებია  ლურჯი.
მე სიმართლე დავუმალე გულის სატრფოს გუშინ.

სატრფომ მკითხა: „ქარბუქი კვლავ ტრიალებს?
გაგიშლიდი თბილად ლოგინს, ღუმელს ავაბრიალებ.“

ვუპასუხე  სატრფოს: „ახლა, კამარიდან ცის, 
თეთრ ყვავილებს  ვიღაც ფანტელებად ცრის.

გამიშალე ლოგინი და, ცეცხლიც ამიბრიალე, 
მაგრამ გულში, უშენოდაც სხვა ქარბუქი ტრიალებს.“ 

27.11.2011. თარგმანის ავტორი "ტროა."

თარგმნა  შრომატევადი სამუშაოა,  ძნელია  დაუწუნო  მთარგმნელს ,  არსებონს  განსხვავებული  აღქმა, ამიტომ  თარგმანიც    ბუნებრივია  განსხვავებული  იქნება, სანამ  ჭას  კომენტარს    დავინახავდი    მეც  ჰა-რა-ლეს,  ნათარგმნი გამახსენდა , უპირატესობაზე  კი  ამ  შემთხვევაში  თავს  შევიკავებ.
 

++

კარგია...5
მიყვარს ესენინი და ეს მეორე ლექსია, რაც აქ წავიკითხე...
მო წონს კარგად თარგმნით, ესენინი იგრძნობა მთლიანად...
აი, ეს ჰარალეს თარგმანიც მომწონს ძალიან, იყოს ესაც აქ, ვიცი, რომ  არ გამიბრაზდება ამ გვერდის პატრონი...:-*



      ***

ცისფერი აქვს კოფთა. თვალები ლურჯი.
სიმართლე არ მითქვამს სატრფოსთვის გუშინ.
შემეკითხა სატრფო: "არ ჩადგა ქარი?
თბილ ღუმელზე ლოგინს, გაშლიდა ქალი."

ვუპასუხე სატრფოს: "ახლა მაღლიდან,
თეთრ ყვავილებს ვიღაც ფიფქებად ყრიდა.
ლოგინს გაშლი, ღუმელს  ამიბრიალებ,
მაგრამ  გულში ქარბუქს სხვა მიტრიალებს."

                    ჰარალე