„მახსოვს ვმგზავრობდი მატარებლით
                  უცებ, სადგურზე
                  მშობლიური და საყვარელი
                  მეცა ზაფხულის ბალახის სუნი“.   
                                    ისიკავა ტაკუბოკუ

                                 

მატარებელი დილით გადის. კომფორტაბელურ ვაგონში ზაფხულის ხვატი (დილიდანვე რომ აუტანელია) არ იგრძნობა. მეუღლეს ღამით მგზავრობა ერჩია, მაგრამ ახლა ბილეთები ჭირს. რამდენიმე დღით ლოდინს ასე ვარჩიეთ - დღის მატარებლით მივემგზავრებით...
სულაც არ ვარ უკმაყოფილო. შემიძლია ფანჯრიდან ვიყურო და ჩემს ფიქრებს გასაქანი მივცე... მუდამ მიყვარდა მატარებლით მგზავრობა, დღემდე რომანტიკულად მივიჩნევ - რაღაც აუხსნელსა და საიამოვნოს ველოდები, მოუსვენრობა მიპყრობს ხოლმე... ყოველთვის ასეა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა დასავლეთისკენ, მშობლიურ სოფელში  მივდივარ...
კუპეში კედელს ვეყრდნობი, ერთხანს ისიკავა ტაკუბოკუს ვკითხულობ, მერე თვალებს ვხუჭავ, მოგონებები თავისთავად იღვიძებენ...

ერთი კვირაა, სწავლა დაიწყო. მე-6 კლასელი ვარ. დღეს მხოლოდ ხუთი გაკვეთილი მქონდა, სახლში ადრე წამოვედი. ჩემმა ძმამ მაინც გამომასწრო - სანამ მე მასწავლებლის დავალებით კლასში მორიგეობის სია დავწერე (კარგი კალიგრაფია მქონდა) და საორგანიზაციო კუთხეში გამოვაკარი, ყველა სასკოლო ნივთი ყურადღებით ჩავალაგე ჩანთაში, მერე იატაკზე დაყრილი ცარცის ნატეხები დაფის ჩარჩოზე დავაწყვე და ხელსაწმენდი ტილოც თავის ადგილას ჩამოვკიდე, ის, როგორც ჩანს, კისრისტეხით გავარდა - მასაც ხუთი გაკვეთილი ჰქონდა დღეს. იჩქარებდა, რა თქმა უნდა... ჯერ ხომ სექტემბერია, თბილა, გარეთ სირბილი ისევ შეიძლება, გაკვეთილების სწავლით თავს დიდად არ იწუხებს. ჰოდა, მივა სახლში, ცოტას წაილუკმავს (სკოლის ბუფეტში დღეს მადიანად გეახლათ) და, ჰაიდა, მეზობლის ბავშვებთან ერთად თამაშში გართული, სახლში დაბნელებამდე არ შემოვა - ხან მინდორში ირბენენ ბურთით, ხან ღელეზე ჩავლენ თევზისა და კიბორჩხალების დასაჭერად (ჯერ კიდევ საკმაოდაა ერთიცა და მეორეც ჩვენი სოფლის ღელეში, თუმცა ტელევიზორში ხშირად მინახავს, რომ ამბობდნენ - ჩვენს მდინარეებში თევზი ილევაო...). მთავარია, მე არ მივუსწრო და სადილობისთანავე, მენტორის ტონით, გაკვეთილების მოსამზადებლად არ დავსვა. ამჯერად სკოლიდან გამასწრო...
სოფლის მთავარი გზიდან ჩვენს შუკაში გადავუხვიე. ხელმარცხნივ, პირველ სახლში სოფლის ბიბლიოთეკარი ნათელა  (ჩემთვის ნათელა ბიცოლა) ცხოვრობს. ეზოში არავინაა. ნათელა კიდევ ორ-სამ საათს ვერ წამოვა ბიბლიოთეკიდან, მისი ვაჟიშვილი ამჟამად სავალდებულო სამხედრო სამსახურშია. მეუღლე გარდაცვლილი ჰყავს. კარგი კაცი იყო ცხონებული. რაიონში, სანაყინეში მუშაობდა და ზაფხულობით, ყოველი მორიგეობის შემდეგ, იმდენი  ნაყინი მოჰქონდა, რომ მეზობლები, არა მარტო ბავშვები, მოზრდილებიც კი, ვეღარ ახერხებდნენ (თუმცაღა მცდელობას არ აკლებდნენ) იმ უგემრიელესი „პლომბირის“ ბოლომდე  „ათვისებას“. ის კი იჯდა და კმაყოფილი, ოდნავ მოღიმარი სახით, შესცქეროდა ნაყინის მოყვარულ, მსუნაგ საზოგადოებას, რომელიც მთელი მონდომებით ცდილობდა ამ გემრიელი დესერტის მაქსიმალური რაოდენობით დაგემოვნებას - მე შენ გეტყვი და, სწორედ მაშინ ჩაგელეოდა პირში, როცა მადა იღვიძებდა... იმ ნაყინის გემო დღესაც მახსოვს...
გზას ვაგრძელებ და შუკის მეორე მხარეს (მარჯვნივ) ეზოში ნაზიკო ბიცოლას ვხედავ. დამინახა თუ არა (შუკაში, დაღმართზე ჩამომსვლელი მისი ეზოდან კარგად ჩანს), ხელი დამიქნია:
- მეიცა, ერ წუთას!
- რა იყო, ნაზიკო ბიცოლა? 
სანდომიანი, ჩასუქებული ნაზიკო აღნაგობისათვის საკმაოდ უჩვეულო, ენერგიული ნაბიჯით მოდის და  ხელში პატარა ზომის ქვაბი უჭირავს...
- ა, ნენა, წეიღე აი, უჩაიასაც აჭამე. დუუძახე წახანაი, რომ გეიარა, მარა არც მუუხედია...
- არ მინდა, ნაზიკო ბიცოლა! - უხერხულად ვიხევ უკან, - გუშინ ბებიამ გააკეთა სადილი, მაცივარშია...
- ჰოდა, სანამ შენ იმას გამეიღებ, გააცხელებ, მაი როის იქნება, იი ბაღანაიც მშიერია, ჰე, არ მცალია ახლა მე ამდენი, მოკიდე ამ ტილოით ხელი, ცხელია აი, არ დეიწვა და არ უნდა ამდენი ლაი-ლაი!...
უარი არ გამდის. ჩანთა მარცხენა ხელში გადამაქვს და ორმაგტილოშემოხვეულ ქვაბს ფრთხილად ვიჭერ. ჭიშკართან რომ მივალ, ჩანთას ძირს დავდებ და ისე გავაღებ, მარცხენათი...
სახლამდე კიდევ ერთ ეზოს უნდა ჩავუარო - მოხუცი ქალები ცხოვრობენ (რძალი სამოცდაათს მიტანებული და დედამთილი ოთხმოცდაათს გადაცილებული) - ნათესავები და მოგვარენი. ამ ოჯახიდან მამაკაცები კარგა ხანია წავიდნენ - ერთის შვილი (მან სამი შვილი დაკარგა ომში) და მეორის - ქმარი. ოჯახის ერთადერთი ქალიშვილი, მამაჩემის გარე ბიძაშვილი, თბილისში, რესპექტაბელურ ოჯახშია გათხოვილი, პროფესორის რძალია და ზაფხულის ხანმოკლე სტუმრობის შემდეგ უკვე წასულია. მისი გოგონები, საერთოდ, იშვიათად ისვენებენ აქ, დედის ულამაზეს სოფელში, რომელსაც ბევრ კურორტზე უკეთესი ჰავა და მდებარეობა აქვს, იმიტომ, რომ სოფელია... მათი ოჯახი, ჯერ კიდევ მაშინ ახერხებდა დასვენებას „სოციალისტური ბანაკის ქვეყნების“ ისეთ ცნობილ კურორტებზე, როგორიც, თუნდაც, ოქროს ქვიშები ან კარლოვი ვარია. მათთვის არც კაპიტალისტურ ქვეყნებში მოგზაურობა იყო უცხო ხილი, სხვებისგან განსხვავებით...
მოკლედ, ფაცია ბებიამ თვალი მკიდა და მეძახის. ვპასუხობ, რომ ორივე ხელი დაკავებული მაქვს, მივალ შინ, დავდებ ამ ყველაფერს და მოვირბენ უკან (მგონია, რამეში დახმარება სჭირდება), ნაბიჯს ვუჩქარებ, მის სიტყვებს ზუსტად ვეღარ ვარჩევ.
ეზოში შესულს სახლის წინა ფასადზე ფართოდ გადაჭიმულ შავ ნაჭერზე მიმაგრებული, გადიდებული ფოტოსურათიდან დედა ზუსტად ისეთივე ღიმილით მხვდება, როგორც რამდენიმე თვის წინ (წინა სასწავლო წელს) სკოლიდან დაბრუნებულს მეგებებოდა...
თვალს ვარიდებ სურათს, ყელში ბურთივით გაჩრილ ცრემლსა და ტკივილს ერთად ვყლაპავ (წელს პირველად წავედით სკოლაში ისე, რომ დედას არ მივუცილებივართ) და სახლში შევდივარ. ჩემს უმცროს ძმას ჩანთა წინა ოთახის ერთ კუთხეში - სავარძელზე მიუგდია... ვეძახი... მისი ხმა ეზოს უკანა მხრიდან მწვდება, ლეღვის ხეზე ამძვრალა.  სადილი მაინც გეჭამა-მეთქი, უკმაყოფილო ხმით ვეუბნები, თუმცა, აზრი არ აქვს ბუზღუნს - არაფერი ესმის...დაიცადოს, მოვა ბებია!..
- ცავ, არ გეყურება?! - ისმის ვიღაცის ხმა, უფრო სწორედ, ფაცია ბებიასი. კარს მაშინვე ვაღებ და შემოდის.
- დაყრუვდით, ბაღნებო, ორივე თუ რა გჭირთ? - თითქოს უკმაყოფილო ხმით მეუბნება, მაგრამ მე ხომ ვიცი, როგორ ვუყვარვართ, - არცერთმა არ გეიგონეთ, რომ გიძახოდით და აი დაფეხვილი ქალი აქამდე მომიყვანეთ, თქვენ ვერ წამეიღებდით ამას? – ამბობს და მაგიდაზე ტილოგადაფარებულ, ხისგან დამზადებულ პურის (ხაჭაპურის) დასაჭრელ „დოსკას“ დებს. სურნელმა მიმახვედრა, რომ ტილოს ქვეშ ახალგამომცხვარი ხაჭაპურია. ეს „დოსკა“ კი ემალის, საშუალო ზომის თასს ადევს ზემოდან, თასზე კი ყველი აწყვია.
თავს ვიმართლებ... არადა, არაა საჭირო...
- რომ გაცლი ამას, მომიტანე მერე, ან არა, კაი, იყოს. საღამოს რო გადმუალ, მაშინ წევიღებ მე თვითონ, - მეუბნება მოხუცი, - ბებიაშენს ვუთხარი ამ დილას, სამსახურიდან რომ მუა, საღამოს თხილის რჩევაში მოგეხმარები-მეთქი. გაფუშტება იი თხილი, დაყრილი... და ფაცია ბებია უკან მიდის. მორიდებით ვადევნებ მადლობის სიტყვებს.
ბებია სოფელში რაიონის ერთ-ერთი დიდი კავშირგაბმულობის განყოფილების გამგეა - ცხრიდან ხუთამდე მუშაობს.
საღამოთი ჩვენი სახლის ფართო „პლოშადზე“ მე, ჩემი ძმა, ბებია და მეზობლები ვსხედვართ და თხილს ვარჩევთ. დედა ივლისში გარდაიცვალა, ოცდათოთხმეტი წლისა, ლეიკემიით... მერე ორმოცი... და ვეღარ მოვახერხეთ მეზობლების მიერ ჩამობერტყილი და შეგროვებული თხილის გარჩევა ისევ მათი დახმარების გარეშე. ჩვენ ბავშვები ვართ. ბებია და მამა მუშაობენ და სახლში საღამოს ბრუნდებიან.
მეზობლებს მოხარშული სიმინდითა და კვახით ვუმასპინძლდები. თვითონ მოვხარშე, დიდ ქვაბში ჯერ სიმინდი ჩავაწყვე, მერე წყალი იქამდე ჩავასხი, რომ სიმინდს არ ეტივტივა, ზემოდან გოგრის ფოთლები რამდენიმე ფენად დავალაგე და მერე კვახის ნაჭრები დავაწყვე, ორთქლში რომ მოიხარშოს. ასე ძალიან გემრიელია.
მშვიდი საღამოა... მთავარი გზიდან მანქანამ გადმოუხვია - ვცნობ, მამაჩემისაა.

რამდენიმე წლის შემდეგ...
ჩემს დედინაცვალს ბიძაშვილები ესტუმრნენ, გზად გამოიარეს, „ნივა“ ციტრუსით აქვთ დატვირთული - ერევანში მიაქვთ. მე სოხუმში მივდივარ, სტუდენტი ვარ.
- გეიყოლიეთ აი ციცაც! - ეუბნება ბიძაშვილებს ჩემი დედინაცვალი.
მეც და ისინიც გულიანად ვიცინით. ქალს უკვირს.
-    ვაი, რა უკლასური ხარ! - ამბობს მამაჩემი და ისიც იღიმის.
ჩემი პატარა დაც, ჩვენი შემხედვარე, გულიანად კისკისებს.

ორი წლის შემდეგ სვანეთის უღელტეხილით სოხუმიდან სახლში ვბრუნდები.
ოჯახი დარდით აღარ იყო - ვერაფრით გადამათქმევინეს, რომ საბუთები სხვა ქალაქში გადმომეტანა, თბილისში ან, თუნდაც, ბათუმში. ომის გამო ერთი წელი ისედაც გამიცდა.
უარს არსად მეუბნებოდნენ... ზუსტად 14 სექტემბერს მამაჩემმა სამტრედიაში, ცხენისწყალზე გადამაცილა. იმავე საღამოს სოხუმში ვიყავი. 16-ში კი მცირე ხნით დასადგურებული მოჩვენებითი სიმშვიდე ისევ დაირღვა. გამოსვლა ვერაფრით მოვახერხე. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი თავის გადასარჩენად ჭუბერისკენ მიმავალ გზას დაადგა, მეც მათ შორის... და განცდებით შეძრწუნებული, რამდენიმედღიანი შიმშილითა და სიარულით მისავათებული მაინც მშვიდობიანად ვბრუნდები შინ, მათგან განსხვავებით, ვინც მშობლიური კუთხიდან ასე სასტიკად გამოდევნეს.
ჩვენთან, სასტუმრო ოთახში, ტევა აღარაა - მეზობლები და ახლობლები ჩემს მშვიდობით დაბრუნებას გვილოცავენ, სუფრაც იშლება. ჩემი პატარა და არ მცილდება. მე კი ომის მიერ უგზოუკვლოდ გაფანტულ და გადაკარგულ ახლობლებზე ვდარდობ და ვცდილობ, როგორმე ხმა მივაწვდინო მათ.

- ჰე, წევიდეთ ახლა, ბილეთი კი გაქ, მარა მატარებელი არ მოგისთის, შენ უნდა მუუცადო! - მეუბნება ჩემი ძმა და ბარგით დატვირთული მანქანა ეზოდან გადაჰყავს.
- წაი შენ, ფეხით ამევიართ ჩვენ, - ეუბნება ბებია და მთელი ოჯახი მაცილებს მთავარ გზამდე, სადაც ჩემი ძმის ათუხთუხებული მანქანა იცდის. განგებ არ თიშავს, რომ ამაჩქაროს როგორმე.
- გოვ, მეიცა და ერთ წამა, დიმიცადე და!.. - მომდევს ჩვენი ახალი მეზობელი (1989 წელს აჭარის მაღალმთიან რეგიონში, კერძოდ, სოფელ წაბლანაში ჩამოწოლილი მეწყერის შემდეგ ჩვენთან და მეზობელ სოფლებში ბლომად ჩამოსახლდნენ დაზარალებულები). ერთ-ერთი ოჯახი სწორედ იმ სახლში დამკვიდრდა, სადაც ადრე მოხუცი რძალ-დედამთილი ცხოვრობდა. ოჯახის პატრონმა, რომელიც თბილისში ცხოვრობს, მოხუცების გარდაცვალების შემდეგ გამოკეტილი სახლ-კარი, რომელსაც მეზობლები ადევნებდნენ თვალ-ყურს, დროებით აჭარიდან ჩამოსულ ერთ-ერთ წვრილშვილიან ოჯახს დაუთმო (მოგვიანებით მათ ეს სახლ-კარი შეისყიდეს).
- რა იყო, თინა? - ვეკითხები.
- რაცხა და გაგატანო უნდა, არ გააჩერა მანქანა იმ ბიჭმა, ვერ დიმინახა, ალბათ. აჰა, შენ გამომართვი - და არცთუ პატარა ჩანთას მაწვდის. ვგრძნობ, რომ თბილისში ჩასული ბაქნიდან კი მივატანინებ მუშას „მარშუტკამდე“ ამ ჩემს ტვირთს, მაგრამ ამ ყველაფრის მიზიდვა ბოლოს და ბოლოს (თუ ეზოში დილაადრიან არავინ იქნება) ჩვენი გაჩერებიდან ლიფტამდე მე მომიწევს, რაც ადვილი არ იქნება. უარიც როგორ ვუთხრა?.. ეწყინება ნამდვილად!.. კოცნით ვემშვიდობები. გზად, თავის ჭიშკართან, ნაზიკო მხვდება.
- ა, ნენა, ახლა მეტი აფერი არ მაქ, მარა გიყვარს შენ ჩემი გაკეთებული ტყემალი. აგი აწყვია აქანაი და პაწა მწვანილია.
- ყოველ ჩამოსვლაზე უხერხულობაში მაგდებ, ნაზიკო ბიცოლა, - ვეუბნები გულკეთილ ქალს.
- არ თქვა, ნენა, მაი, - მეპასუხება, - მე რა დამავიწყებს, შენ პაწაი იყავი, არ გემახსოვრება, რობიკოი (ქმარია მისი) რომ იყო წასული რუსეთში სამუშაოდ და გვიჭირდა, სანამ ფულს გამოგვიგზავნიდა, დედაშენმა იმ წელიწადს, ღორი რომ დაკლეს თქვენთან, ნახევარი ჩემ ბაღნებს გადმუუტანა... ასეც რომ არ იყოს, აი რა სალაპარიკოა?!. ე, გაკოცებ ახლა, გიცთის იი ბიჭი, არ დარჩე მატარებელზე...
ასეა ყოველ ჩამოსვლაზე - სოფლის თბილი გული და ბარაქა მიმყვება ქალაქში „ობოლ ბაღანას“.

რამდენიმე წლის შემდეგ მშობლიური სოფლიდან, გასვენებიდან ვბრუნდები. მეუღლემ ამჯერად გამოყოლა ვერ მოახერხა, სამსახურიდან თავი ვერ დაიხსნა, ჰოდა, მარტო ვარ.
მატარებლის კუპეში ვალერიან შიუკაშვილი მემგზავრება. სხვა დროს მას აუცილებლად ვთხოვდი ავტოგრაფს, ჩანთაში ყოველთვის მიდევს ბლოკნოტი ან წიგნი. ამჯერად ამის თავი არა მაქვს...
მატარებელი ერთ-ერთ სადგურზე შედარებით დიდი ხნით ჩერდება.
- რამე ხომ არ მოგიტანოთ, არაფერი გჭირდებათ? - თავაზიანად მეკითხება თანამგზავრი, რომელიც ამჩნევს, რომ შავ კაბაში ჩაცმულ ახალგაზრდა ქალს თვალებზე ცრემლები ადგას.
დღეს ნაზიკო ბიცოლა დავკრძალეთ. 

სადგურიდან სოფელში ტაქსით მივდივართ. ამ გზაზე ხშირად ფეხითაც მივლია. ჩვენს სოფელში ყველა ჭიშკარსა და ეზოს ვათვალიერებ, ყველა შემხვედრის სახეს ხარბად შევცქერი. უფროსთაგან ბევრი ძალზედ მოტეხილი მეჩვენება, ბავშვებისა და ახალგაზრდების უმეტესობას კი ვეღარც ვცნობ.
სახლში მისვლამდე სასაფლაოსკენ ვუხვევ. ტაქსის მძღოლი გველოდება. ყვავილებს დავაწყობ და სანთელს ავანთებ-მეთქი, თუმცა, ეს არც ისე სწრაფად გამომივა, რამდენიმე საფლავთან მაინც უნდა მივიდე... ბლომად არიან... სულ უფრო მეტნი ყოველ ჩამოსვლაზე... ჩემი ძმაც, რომელიც თითქმის ორი წელია აღარ გვხვდება მატარებლის ბაქანზე ქალაქიდან ჩამოსულებს და ვერც ფაცი-ფუცით გვაცილებს.
სასაფლაოს წინ თანაკლასელი ცხოვრობს. ტაქსი არ გამოპარვია, ეტყობა, თვალი ჰკიდა გადმოსულებს, წინსაფარი მოუხსნია, უსიტყვოდ მადგება თავზე, მოთმინებით მიცდის, შემდეგ კი უსიტყვოდ მკოცნის.

სასაფლაოდან ფეხით მივდივარ. ტაქსი გავუშვი, უფრო სწორედ, მეუღლე გაჰყვა (ჩანთები მძიმე იყო), მე კი ფეხით მინდა გავიარო ჩემი სოფლის შარაგზაზე. აქ თითქოს არაფერი შეცვლილა, მაგრამ ეს ერთი შეხედვით. დროში მოგზაურობასავით უკან დავბრუნდი, მაგრამ ამაოდ ვეძებ იმას, რაც იქ დავტოვე, ჩემს ბავშვობაში.
შუკაში ვუხვევ, ნათელა ბიბლიოთეკარის ეზოში მის შვილიშვილებს ვუქნევ ხელს, მანქანას უკირკიტებენ. უფროსი ცოლ-შვილიანია, მეორეც მალე აპირებს დაქორწინებას - ჩემმა დამ მითხრა ამას წინათ, ტელეფონზე საუბრისას, მესამე კი ჯერ პატარაა...
- ვაი, აი ვინაა?! გამეიარე, ცა! - მეძახის და თან ჩქარი ნაბიჯით მოდის ჭიშკრისკენ ნაზიკოს რძალი.
ვჩერდები. ოჯახისა და ბავშვების ამბავს ვეკითხები. მის მეტი არავინ ჩანს ეზოში... ბიჭი ვარჯიშზეა წასული, ოზურგეთში (მოჭიდავეა), გოგო მამიდამისთან გადევიდა გუშინო (მეზობელ სოფელში), ქმარი მეზობლებშია, სვამს, ალბათ, საცხა ამ სიცხეში, მაი მოსასპობიო, - დაამატა. იმ ტაქსით ვინ იყო ნეტა? - კითხულობს. ვუხსნი.
- გამეიარე, გამიხარდება, - გულით მეპატიჟება, - ნამეტარი უყვარდი შენ ჩემ დედამთილს, ვიცი მაი მე. შემოი, ცა, არც მე ვჭამ სირცხვილს!..
- მერე, მერე! - ვპირდები.
თინას ეზოში ჩვილი ბავშვის პერანგებია გაფენილი. თვითონ სახლის აივანზე ზის, წინ დიდი თასით ვაშლი და მსხალი უწყვია და მოზრდილ ქვაბში პატარა ზომის ნაჭრებად ყრის, „პავიდლოს“ ხარშავს ნამდვილად. შავი აცვია. მისი ქმარი, სრულიად ახალგაზრდა კაცი, რამდენიმე წლის წინ მდინარეში დაიხრჩო, ხულოში დაკრძალეს.
- არ გიგვიმართლა, გოვ, - მახსოვს გვითხრა თინამ დაკრძალვიდან დაბრუნებულებს, - რამდენი ხანია შუამთობაზე გვინდოდა თქვენი წაყვანა, ჩვენებური მოლხენა ვაჩვენოთო, ჩიოდა ოთარაი, მარა არ გამევდა მასე... (ჩვენც გვითხრა რამდენჯერ, მაგრამ რატომღაც ვერ მოვახერხეთ). თვალცრემლიანმა ვერაფერი ვუპასუხე. ვეხუტები ახლა და სახლისკენ მივდივარ. ეზოში ხმაური და ხალისიანი ლაპარაკი ისმის, ჩემი პატარა დისშვილები ჟრიამულით გამორბიან ჭიშკრისკენ - იცოდა ჩემმა დამ, რომ ჩამოვდიოდით, აქ დაგვხვდა. ძმისშვილების ხმებსაც ვარჩევ...
„კვლავ მივაბიჯებ
სოფლის გზაზე მშობლიურ კუთხის,
უნებურად
დამიმჩატდა ფეხი,
დამიმძიმდა გული.“ -
ასე წერს ტაკუბოკუ, ოცდაშვიდი წლის იაპონელი პოეტი.
მე ამდენი ვილაპარაკე... რამე ვთქვი უკეთესად?.. არა მგონია...