მე შეზრდილი ვარ უდაბნოს ვარვარს
                                                                                                                  და ცხელი ქარის გესლიან ხარხარს,
                                                                                                                  შენ ვისაც ელი, - მე იქნებ არ ვარ...
                                                                                                                  მე ვისაც ვეძებ, - შენ იქნებ არ ხარ...

                                                                                                                  მერე ღმერთებთან ვაბეზღებ ღმერთებს
                                                                                                                  და ფუჭი ლოცვა ხმება ბაგეზე.
                                                                                                                  და ამბობს ქრისტე - მოთმენა გმართებს...
                                                                                                                  მაგრამ ალლაჰი ხმლისკენ მაქეზებს.

                                                                                                                                              ტარიელ ჭანტურია.

   
              საფლავში სიჩუმე ჩამოწვა.
სამარის კუთხეში თვალდახუჭული ვიჯექი და ღამეს ველოდი. დროის საზომი ჩემთვის ახლა ფენეკი იყო. ღამის მტაცებელი, დღის აუტანელ სიცხეს სოროში ემალებოდა და მშვიდად ეძინა.  დაღამებამდე როგორც ჩანდა ჯერ დიდი დრო იყო. ჩემს გონებაში უამრავი ფიქრი ერთდროულად ირეოდა. აზრების დალაგება არც მიცდია, ფიქრების უნაპირო მდინარე თავის ჭკუაზე აღმა დაღმა  მიმაქანავებდა. 

          - "უნდა გავაღწიო აქედან, უნდა გადავრჩე! სამზეოზე უნდა გავიდე!  როგორ ბნელა, ეს სიბნელე, საკუთარ თავში მაბრუნებს და ციბრუტივით მატრიალებს! როგორმე თავს უნდა მოვერიო! ლოდინი და ფიქრი უნდა შევწყვიტო, რობოტად უნდა ვიქცე, უგრძნობ, კონკრეტული მიზნისკენ მოძრავ მანქანად! სხვანაირად აქედან ვერ გავაღწევ!  ბედუინი უნდა დავივიწყო, - თორემ ან გული გამისკდება ან თავი!..."

        ფიქრიდან წკმუტუნმა გამომარკვია, ფენეკის ლეკვი ჩემს მუხლზე ამოცოცებას ჯიუტად ცდილობდა.  ხელში ავიყვანე პაწია მასპინძელი და გულზე მივიხუტე. ლეკვმა  თავი კისერთან ჩამომადო და გემრიელად მოიკალათა. ჩემს მხარზე  მასავით პაწია  და თბილმა სიმშვიდემ დაისადგურა. მისი წყალობა იყო, გამოღვიძებულს შიშით გული რომ არ გამისკდა. ფენეკი, საზარელ და ბნელ  საფლავში -  ჩემი ერთადერთი კავშირი იყო სიცოცხლესთან, ზედა სამყაროსთან, მზესთან, მომავალთან და იმედთან.  ცხოველის სითბომ და ნდობამ დამამშვიდა.  პატარა და უმწეო სხეულის ფეთქვას ვუსმენდი და „დაღამებას“ ველოდი.
       
            ჩემი სხეული, სული და გონება ერთმანეთს ერთმანეთს აუჯანყდნენ. სულს ჩემი უბედურების დაჯერება არ უნდოდა. გონება მეუბნებოდა,  რომ გამწირეს, უსარგებლო ნივთივით გადამაგდეს და მიწაში ჩამფლეს.  სულის და გონების გარეშე დარჩენილი  სხეული კი,  უმოძრაო და გაქვავებული, სწორედ იქ იდო,  სადაც უნდა ყოფილიყო  - საფლავში. 
     
          ამ ფორიაქში ვერ შევნიშნე რა დრო გავიდა.
ლეკვი უჩუმრად წასულიყო. ყელთან გაჩენილ სიგრილეზე მივხვდი რომ ისევ მარტო დავრჩი. როგორც ჩანდა, ზემოთ დაღამებულიყო  და ოჯახი სანადიროდ გაიკრიფა. სასოწარკვეთილებას და უიმედობას მთელი შემორჩენილი ძალით ვებრძოდი. ძლივს მოვიკრიფე ნებისყოფა, ფეხსაცმელი მოვიმარჯვე და ძირით სოროს კედელის მონგრევა  დავიწყე. მთელი ღამე, შეუჩერებლად ვიღებდი გაქვავებულ ქვიშას.  არ ვიცოდი რა დრო გავიდა ან ზემოთ გათენდა თუ არა. გონება-გამორთული მექანიკურად ვმოძრაობდი. როგორც კი ფხაჭუნი მომესმა, მაშინვე გავჩერდი, ნაყარი მიწა კუთხეში მივწიე, წყალი მოვსვი და დღის გადასაგორებლად მოვემზადე. 
       
          ის „დღე“, მე და ლეკვმა ისევ ერთად გავატარეთ, მას ისევ ჩემს მხარზე ეძინა, მე კი ზურგით საფლავის კედელს მიყრდნობილი გაუნძრევლად ვიჯექი და ჩაძინებას ვცდილობდი. 
        ჩემი ძილი უსიზმრო, უფიქრო და ბნელი იყო.
საკუთარ საფლავში პირველად და  მართლა „მკვდარივით მეძინა“. 

      როგორც კი ფენეკები გაიკრიფნენ, ისევ თხრას შევუდექი. მეჩვენებოდა რომ მიწას ბევრს  ვეზიდებოდი,  ხვრელი კი მხოლოდ ცოტათი თუ გაფართოვდა.  უკვე მესამე ღამეს ვატარებდი სამარეში და ჩემი სურვილის მიუხედავად მაინც ვაგრძელებდი ლოდინს.  ჩემი ეჭვი გამართლდა. არავინ მომაკითხა. ზემოდან საშველი არ იყო.

        საკუთარ გონებას ვებრძოდი, რომ არ მეფიქრა. ხანდახან კიდევაც გამომდიოდა, მაგრამ რატომღაც მაინც მოტივტივდებოდა ხოლმე გონებაში ალ კაბირის სახე, მზერა, თვალები, მგელლომიანი მხარი... 
        - „ნილნა, ჟამილლ.. ტეს მი ალ კაბირ !“ - ისე ახლოდან გავიგონე მისი ხმა რომ შევკრთი...

        - "ჯანდაბა! რა უბედურებაა... რატომ მელანდება!  საკმარისია, უკვე ვისწავლე მოტყუებით, იმედგაცურებით, ღალატით, უმადურობით და შეურაცხყოფით გამოწვეული სიმწრის ფასი. დაუნდობელი წუთისოფელი ისე ვის აცოცხლებს,  თუ  ერთხელ ისეთი ბოროტება მაინც არ შეამთხვევია,  საკუთარ ხორცს კბილით რომ აგლეჯინებს კაცს.  ბოროტების  მორევა - მოკვდავისთვის წარმოუდგენელია. უბედურება ხომ მარტო  არ მოდის და თუ რამდენიმე ერთად დაგატყდა თავს, სიკვდილს  განატრებინებს, მაგრამ ცოცხლად დამარხვას, ცოცხლად დამარხვას განატრებინებს?!    სრული სიმართლე დაუწერია ედგარ პოს და ეს სიმართლე მე დამატყდა თავს...

    "- ალ კაბირ, ცოცხალი როგორ დამმარხე! ეს რა ჩაიდინე! ამას არც პოლონელი გააკეთებდა, არც ჰილალე... თუ გადავრჩი, თუ აქედან გავაღწიე, ათასი ალლაჰიც ვერ გიშველის !  პასუხს გაგებინებ ამ ბოროტებისთვის! ცოცხლად დაგმარხავ!.. "
       
        გულში ნელ-ნელ ბრაზი გამოიკვანძა. გულისკოვზთან გაქვავებულმა სიმწარემ - ძალა მოიცა. ბრაზი გაიბერა, გადიდდა და გასივდა, ბოღმით დამძიმდა, სისხლში და ტვინში გაჯდა, ცეცხლივით  წამეკიდა,  ერთიანად ჩამითრია, აღელდა,  გაცოფდა და  ისეთი ძალით ამომასკდა ყელში რომ კინაღამ გულისფიცარი გამოანგრია.  ჩემი თავი დამეკარგა, მდუღარე ლავად ქცეულს - კიდურები ტყვიასავით დამიძიმდა, ტირილის და კივილის ნაცვლად,  სიმწრისგან უხმო ღმუილი აღმომხდა. ისევ გამიელვა აზრმა, რომ  მე, ნამდვილად შემეძლო ადამიანის  მოკვლა და რატომღაც ახლა ეს ძალიან გამიხარდა!  სამაგიეროს გადახდა მინდოდა! მოტყუებული ნდობის საფასური მინდოდა! შურისძიება მინდოდა!.. 

...და ბრაზმა წარმოუდგენელი ძალა მომცა. 

        წიხლი ძლიერად ჩავაზილე ნაპრალს. ყრუ ბაგუნი მომესმა, ისეთი, როგორსაც კედლის უკან სიცარიელის ექო გამოსცემს. სასწრაფოდ ვეცი ხვრელს და ხელით დავეჯაჯგურე, ვეებერთელა ნატეხი გადმოვარდა და ხრიალით დაიშალა. ხვრელი გვარიანად გაფართოვდა. უსაზღვროდ გამეხარდა, ერთ ასეთი ნატეხს  კიდევ თუ მოვანგრევდი უჰაერობით გაგუდვა აღარ დამემუქრებოდა. მელია პაწაწკინტელა იყო, მაგრამ იმედი მქონდა, მიწის ზედაპირისკენ მიმავლი სოროს ხვრელი უფრო ფართო იქნებოდა, თუ არა და დიდი ჯაფა დამადგებოდა.

        წყალი მოვსინჯე. ჯერ თითქმის სავსე იყო ტყავის გუდურა, წყალზე შეიძლებოდა ჯერ არ მედარდა.
იმედი მოძლიერდა. მოპირდაპირე კედელს ზურგით მივეყრდენი და ისევ მივარტყი ფეხი კედელს, ისევ მოზრდილი ნატეხი მოვიპოვე. სასწრაფოდ მივწიე კუთხეში ნაყარი მიწა და ხვრელის გაფართოვება დავიწყე. ფენეკის სოროს მივადექი. მზრუნველ ცხოველს, სორო  აქლემის და თხის ბეწვით მოეფინა, ალაგ-ალაგ ხელში ფრინველის ბუმბულიც მომყვა... რამოდენიმე საათი შეუჩერებლად ვხეხავდი ფეხსაცმლის ძირით ხვრელის ნაპირებს, საყრდენ-მონგრეული ქვიშა ადვილად დამემორჩილა. საფლავის ორი კუთხე თითქმის „ჭერამდე“ გაივსო ნაყარი მიწით და ფენეკის " ბუდეც" თან მიჰყვა. 

ფხაჭუნზე მივხვდი რომ მასპინძელი დაბრუნდა. დედა ფენეკმა ცვლილება მაშინვე შენიშნა. მესმოდა როგორ დატრიალდა „ყოფილ სოროში“  წრეზე,  ცოტა იყოყმანა, მაგრამ მერე  ჩემსკენ ლეკვებიანად გადმოძვრა და საბანზე მოიკალათა... ველურმა მტაცებელმა სოროს მონგრევა მაპატია და „ჩემს ჭერქვეშ“ დაიდო ბინა. 

ფენეკები რომ არ შემეწუხებინა, ნაპრალთან ახლოს მოვიკუნტე, თავი  გამონგრეულ ხვრელთან მივდევი. დაღამებამდე უნდა მომეცადა. ჩუმად და გაუნძრევლად ვიწექი. შევეცადე დამეძინა, მაგრამ  გონება დამშვიდებას არც აპირებდა. რამოდენიმე საათი მტანჯველ ძილღვიძილში გავატარე.
   
        ქუთუთოებში წვეტიანი ნემსებივით ნელა შემესო ტკივილი.  თვალები ისე ამეწვა რომ  ხელი ავიფარე. რაღაც, - უჩვეულოდ მძაფრად  მესობოდა და მისგან საშველი არ იყო. თვალებში  მოყვითალო სითეთრე გამეჭედა.

ეს ამომავალი მზის სხივი იყო. სოროში შეუმჩნევლად შემომძვრალიყო და გადარჩენას მილოცავდა. ნათელს გადაჩვეული თვალებიდან  ცრემლი ღაპაღუპით მდიოდა, ოღონდ  ეს  ტკივილის ცრემლი იყო თუ  სიხარულის ერთმა ღმერთმა იცოდა. როგორც იქნა, გარემოს აღქმა დავიწყე და პირველი რაც თვალში მომხვდა  - ბევრი მზეები იყო.  უფრო სწორად ბევრი გვირაბი - რომელიც მზეებით თავდებოდა.  მიწის ზედაპირისკენ გვირაბების მთელი  ქსელი  მიდიოდა.  მოუხელთებელ  და ეშმაკ ფენეკს უამრავი ხვრელი  გაეყვანა თავის სორომდე. ერთგან ჩამძვრალს  ასიოდე ნაბჯის დაშორებით სულ სხვა და სხვა  ადგილას შეეძლო თავი ამოეყო და კვალი აერია.   

    გაკვირვებულმა ორმოცამდე გვირაბი დათვალე.  ყველაზე ნაკლები სიგრძის და  ორი ისეთი მომიჯნავე გვირაბი ამოვარჩიე რომლებსაც ვიწრო ტიხარი ჰყოფდა. მის მონგრევას ორი ან სამი ღამე დაჭირდებოდა. სიხარულით და ჰაერით თავბრუდახვეულმა ღრმად ამოვისუნთქე.  ლეკვმა სასწრაფოდ მოძებნა ჩემი მხარი და ყელზე ვეებერთელა ყურებით მომეხუტა. ცრემლი შეუჩერებლად მდიოდა, ქვიშით ამოვსებულ თვალებს რეცხავდა და ყელზე ნაკადულად მეღვრებოდა. ფენეკის ლეკვი ჩუმად წკმუტუნებდა და  კისერთან გამოკვანძულ ცრემლებს ფრთხილად უსინჯავდა გემოს.

      დაღამებისთანავე ჩანაფიქრის განხორციელებას შევუდექი.  წინ ადვილად მივდიოდი.  გამკვრივებული, მაგრამ ნათხარი ქვიშა ადვილად მემორჩილებოდა. გაუჩერებლად ვხეხავდი ფეხსაცმლის ძირით, მუშტით ვანგრევდი ტიხრის გამკვრივებულ ნაწილს, მერე ნაყარს ვპოტნიდი,  ფეხსაცმელებში ვყრიდი, ხოხვით უკან ვბრუნდებოდი და  საფლავში ვტკეპნიდი. 

      მეხუთე ღამე - ძალიან ძნელი გამოდგა. ძალიან გამიჭირდა.  ფრჩხილები დამატყდა, ხელისგულები დამისკდა, მუხლები გადამიტყავდა  და სისხლმა დაიწყო ჟონვა, მაგრამ ჩემი შეჩერება აღარაფერს შეეძლო.  მთელი ღამე შეუსვენებლად ვაფართოვებდი გასასვლელს. გადავწყვიტე  ნაყარი მიწა ჩემს ქვემოთ  ჩამეხვეტა და სამარეში აღარ მივბრუნებულიყავი.  წყლის გუდა ავითრიე და მანძილი თვალით გავზომე. მიწის ზედაპირამდე სულ ორმოციოდე  გაშლილი მკლავის სიგრძე მანძილიღა მრჩებოდა.  მაგრამ სხვა შიშიც გამიჩნდა. ჩემი პაწია მასპინძელი, სისხლის სუნს თუ იკრავდა, - თავდასხმა გარდაუვალი იქნებოდა.  რამე უნდა მომეფიქრებინა, უფრო სწრაფად რომ  წავსულიყავი წინ.

      - " წყალი! წყლით თუ დავასველებ,  უფრო სწრაფად მოვანგრევ!  სად ვიყავი აქამდე! ამ ბნელმა საფლავმა გონებაც დამიბნელა!" - საწრაფოდ მოვაგროვე პეშვში წყალი და კედელს  მივასხი. თითეულ წვეთს ვუფრთხილდებოდი. არცერთი წვეთი არ უნდა დამეკარგა. ცოტა ხნის შემდეგ ფეხსაცმლის ქუსლი მივარტყი დასველებულ ადგილს, ისე უცბად ჩამოიშალა, რომ სიხარულისგან კინაღამ გული წამივიდა.  გათენებამდე ალბათ სამიოდე საათიღა რჩებოდა. წყლით დანამული ტიხარი ქვიშის კოშკივით იშლებოდა. სწრაფად ვანაწილებდი ნაშალს, ვიწრო ადგილებს ფეხსაცმლით ვხეხავდი და ზემოთ შეუჩერებლად მივიწევდი...
        ფრჩხილები და თითები მთლად დამეგლიჯა. ხელისგულებიდან და დაჟეჟილი მუხლებიდან  ქვიშაში არეული სისხლი მდიოდა, საშინლად მეწვოდა იარები, მაგრამ ყურადღებას არ ვაქცევდი. 

            მეექვსე დილას, გამთენიას როგორც იქნა მიწის ზედაპირზე ამოვაღწიე. ნელ-ნელა ტაატით ავდექი ფეხზე, წელში გავიმართე, ჰაერი ღრმად და მთელი ფილტვებით ხმაურიანად შევისუნთქე. საფლავის სუნი და ბლანტი ჰაერი ფილტვებიდან მთელი ძალით გამოვდევნე.  იმის შეგნებით, რომ  კიდევ ერთხელ გადავრჩი, აღმოსავლეთისკენ ფერნაცვალ სივრცეს ისე მივაჩერდი თითქოს პირველად დავინახე მიწა, ზეცა, განთიადი და ამომავალი მზე.   

          მე, საჰარაში ხუთი დღის წინ  ცოცხლად დამარხული, ახლა დედამიწაზე ვიდექი, სასწაულს მთელი სხეულით ვგრძნობდი  და  „მკვდრეთით აღმდგარი“ მზის ამოსვლას ველოდი.  ძლივს ვიჯერებდი რომ საფლავს  გავექეცი.საჰარას უსასრულო სივრცეც კი აღარ მაშინებდა.  რა მოსატანი იყო მისი საზარელი სიცხე და ძვლების გამყინავი სიცივე - ცოცხლად დამარხულის ზაფრასთან და შიშთან.

        მზე ამოიწვერა და ჰაერი უცბად გათბა.  წყალი აღარ დამიშურებია. მხრიდან სახვევი მოვიხსენი. ნაჭერი დავასველე და სისხლიანი ხელები და მუხლები გავიწმინდე.  პირი დავიბანე და  მზეს სახე მივუშვირე. ნაღრძობი ფეხი აღარ მაწუხებდა. სახსარს მხოლოდ აქა-იქ  შემორჩენოდა სიყვითლე. ფეხს თავისუფლად ვადგამდი. მისი ნდობა უკვე შეიძლებოდა.

        რატომღაც  ისე ძლიერ მომინდა ჩემი საფლავის ნახვა რომ უკან მივბრუნდი.  ჩემს სამარეზე ლოდი იდო.
          - „ქვა დაუდია, ადგილი მოუნიშნავს. აი  რატომ ვერაფერი ვუქენი ჭერს. თურმე ეს ლოდი ედო ზემოდან...“ - უფრო ახლოს მივედი რომ კარგად მენახა ჩემი საფლავის ქვა. რატომღაც ყველაფრის დახსომება მინდოდა. ყველა დეტალს რაღაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეეძინა ჩემთვის.  საფლავს გარშემო შემოვუარე  და ლოდს დავაკვირდი. 

          დანახულმა თავზარი დამცა...  საფლავზე, ლოდის ნაცვლად ჩემი აქლემის  უფეხებო  ლეში ეგდო და ცას ღია თვალებით მისჩერებოდა.  ცხოველს ოთხივე  ფეხი ხერხემლამდე ჰქონდა აგლეჯილი.  გულღვიძლი გამოგლეჯილი.  ლოდს დამსგავსებული მისი უფეხებო, ერთკუზიანი სხეული საფლავზე მსხვერპლად შეწირულივით ეგდო.  საშინელი სანახაობით შეშინებულმა  უკან დავიხიე და  აქლემის ღია თვალებს შევაჩერდი.  მის ცაში გაჩერებულ მზერას მონუსხულივით ვუყურებდი და თვალს ვეღარ ვაცილებდი.

        პირი საშინლად გამიშრა, ხელები ამიკანკალდა. წყალი მოვსვი, მაგრამ გუდა ხელიდან გამისხლტა. მექანიკურად მის დასაჭერად დავიჩოქე და  მიწას დავხედე. ახლა მიწაზე დანახულმა დამცა თავზარი.  ქვიშამ ენა ამოიდგა და უარესი ამბის მოყოლა დაიწყო.  იქაურობა უამრავი ნაკვალევით იყო გადათქერილი.  ადამიანის, აქლემის და  რაღაც  უცნაური ცხოველის უამრავი კვალი ემჩნეოდა ქვიშას. ორ თუ სამ ადგილას, ქვიშა სისხლითაც იყო გაჟღენთილი. რაღაც უბედურება დატრიალებულიყო, რაღაც  თავდასხმა თუ შეტაკება.  მოშორებით თხის ტყავის  მოგრძო გუდურა ეგდო. სწორედ ისეთი ტუარეგები რომ იყენებდნენ წლის შესანახად.  გუდურა წყლით იყო სავსე. სიჩქარეში ვიღაცას დარჩენოდა.  ნაბანაკარი ადგილის ძებნა დავიწყე. ჩემი საფლავიდან ორასიოდე ნაბიჯზე  კერია ვიპოვე, ზედ  შემორჩენილი ნახშირი  ცივი იყო.  როგორც ჩანდა რამოდენიმე დღე ახლომახლო არავინ ყოფილა. აღარ ვიცოდი რაღა მეფიქრა  ან როგორ ამეხსნა ნანახი.

        ათასგვარ ნაკვალევში ჯადარის კვალის გამორჩევა დავიწყე.  მინდოდა გამომეცნო  საით გაიქცა.  როგორც ჩანდა  ცხენს მისდევდნენ, მისი ნაკვალევი სრულიად სხვა, ჩემი ვარაუდით  აქლემის ნაკვალევით იყო  გადაფარული. მაგრამ ვერაფრით ვხსნიდი ადამიანის შიშველი ფეხების უამრავ ნატერფალს, რომელიც მთელ არემარეს მოსდებოდა.    კვალმა  გაშლილ  ადგილამდე  მიმიყვანა და ფლატესთან შეწყდა.  ჯადარი ფლატედან გადამხტარიყო.  მდევარს, როგორც ჩანდა  ადგილზე ეტრიალა და უკან მობრუნებულიყო.  ეჭვიც არ შემპარვია რომ  ჯადარს  ვერავინ დაეწეოდა, მაგრამ  ახლომახლო ისეთი  ვერაფერი ვიპოვე  უფრო მეტი რომ გამეგო. გამახსენდა რომ ჰილალეს მხლებლებს თოფებიც ჰქონდათ და  არც ტყვიაწამალი აკლდათ.  ისევ მოვბრუნდი  ცარიელი ვაზნა ან ტყვია რომ მეპოვა, მაგრამ ვერაფერი ვნახე.  რატომღაც დარწმუნებული ვიყავი რომ თოფის გასროლის ხმას საფლავშიც გავიგონებდი, მაგრამ არაფერი გამიგონია. 
    -„ სიმართლე დამიმალა. ანტილოპების რემა არ ყოფილა, მდევარი დაგვეწია ან რაღაც სხვა მოხდა.“

      ბედუინის კვალი არსად ჩანდა.  საშინელი დარდი შემომაწვა. ამდენი ბრაზის მიუხედავად, სამაგიეროს გადახდას რომ ვეღარ შევძლებდი - ის მადარდებდა თუ სიკვდილისთვის არ მემეტებოდა - ვერ ვხვდებოდი. უცნაური ტკივილი მკერდზე ისე დამაწვა, ლამის გამსრისა.  რამოდენიმეჯერ ღრმად ჩავისუნთქე, დამშვიდებას ვცდილობდი, მაგრამ არაფერი გამომდიოდა. უცებ გაქცევა მომინდა. ამ ადგილის შემეშინდა და დაუძლეველი სურვილი დამეუფლა იქაურობას სასწრაფოდ გავცლოდი. 

          ჩემი ავლა-დიდება მოვათვალიერე.  თან თბილი ბედუინური მოსასხამი, კერიაზე ამოკრეფილი ნახშირის ხუთიოდე ნატეხი, ორი გუდა  წყალი და  ჩემი მხსნელი ფეხსაცმელებიღა მქონდა.  დედის ნაჩუქარი „ტიმბერლენდები“ ჩემი ერთადერთი კავშირიღა იყო ჩემს ოჯახთან.  ფეხსაცმელებს თხრისა და ხეხვისგან ძირები თითქმის გალეოდა. მტვერი და ჭუჭყი მოვაშორე, ერთმანეთზე გადავაბი და კისერზე ჩამოვიკიდე.

          მარტოობის აღარ მეშინოდა.  იმაზე დიდი მარტოობა, - რაც ცოცხლად დამარხულმა გადავიტანე, -  ჩემთვის აღარ არსებობდა. აღარც  დღის აუტანელი სიცხე და ღამის სიცივე მადარდებდა.  მახსოვდა რომ  ფარაფრამდე  შვიდი დღის სავალი იყო  დარჩენილი და როგორმე იქამდე უნდა მიმეღწია.  მაგრამ ფეხით  იქამდე მისვლას თხუთმეტი დღე მაინც დასჭირდებოდა. 

      - „იქნებ მეორე აქლემი გადარჩა და სადმე  უპატრონოდ დაეხეტება. ბარხანის წვერზე უნდა ავიდე და იქნებ რამე დავინახო.“ -  ჩრდილოეთიდან მოვუარე ქვიშის მთას, წყალი ქვემოთ,  დიუნებს შორის  ჩაჭრილი ვიწრო ხეობაში დავაბინავე, ასვლა მინდოდა, მაგრამ უძილობით დაუძლურებულს ძალა არ მეყო.  წყლის გუდასთან მივცოცდი და ზედ თავი მივდე. უცბად ვინატრე რომ  ეს ყველაფერი მხოლოდ სიზმარი ყოფილიყო და თვალს რომ გავახელდი,  ღია ცა და ქვიშიანი საჰარა კი არა, ჩემი სახლის ჭერი და ჩემს  ფანჯარაზე ლურჯად აყვავებული აფრიკული იები დამენახა... 
       
        თვალი რომ გავახილე  ცაზე მთვარე კამკამებდა.  მის ნათელს გარემო გაეცისკროვნებინა. მოსარკულ ცაზე  სწრაფად მოვძებნე პატარა დათვის თანავარსკვლავედი და პოლარული ვარსკვლავი. ჰორიზონტის მხარეები ქვიშაზე მოვხაზე  და ხეობიდან გამოსულმა გეზი დასავლეთისკენ ავიღე,  მაგრამ  ორასიოდე ნაბიჯზე  ისევ ფლატემ მომიჭრა გზა. 

        ეს ადგილი  კონცხივით იყო შეჭრილი უდაბურ სიცარიელეში.  ქვემოთ დაბლობი მოჩანდა. მხოლოდ სამხრეთისკენ მიუყვებოდა  დაღრენილ ფლატეს ერთი პატარა საცალფეხო ბილიკი. ბილიკმა მალე გაშლილ ადგილზე გამიყვანა, ის იყო ფლატესკენ  ზურგით უნდა შევბრუნებულიყავი, რომ  ქვიშიან დაბლობზე წითელი ნაღვერდლების ლაპლაპმა თვალი მომტაცა. 

          ქვემოთ ბანაკი იყო გაშლილი. ნაღვერდლების ალი  წრიული ლახმაჯების გარშემო ისე ლიცლიცებდა, თითქოს ხუთი „დაბნელებული მზე“ მიწაზე ჩამობრძანებულიყო და მხოლოდ ცეცხლის გვირგვინებით  ამჟღავნებდნენ თავის კოსმიურ წარმომავლობას.
          თითოეული წრის  გარშემო ადამიანების ჯგუფი ისხდა, ოც კაცამდე იქნებოდნენ.  დაცალკევებულმა ჯგუფებმა  და იმან, რომ მათ შორის ქალები ვერ შევნიშნე, მაფიქრებინა რომ  ისინი უფრო მდევრები ან ყაჩაღები იყვნენ და  დილით სხვადასხვა მხარეს აპირებდნენ დაფანტვას. 

            ფლატეს წვეტიანი ცხვირი დაბლა გაშლილ ველს  ზემოდან სახურავივით ჰქონდა წაფარებული,  მეც მის ცხვირზე გავწექი და  არემარე ხელისგულზე გადამეშალა. სიშორის გამო ადამიანების საუბრის ხმები არ მესმოდა, მაგრამ უღრუბლო ცაზე დანთებული მთვარის ქათქათა ნათელის წყალობით  ყველა  მათგანს ვხედავდი და მოძრაობასაც კარგად ვარჩევდი. 

          ბანაკი ნაგვიანევად ვახშმობდა. 
მობანაკეებს სახეები მთლიანად უჩანდათ,ესე იგი ტუარეგები არ იყვნენ.  მათი აქლემები  ჩემგან კარგა შორს, ქვიშრობის ბოლოს  იყვნენ ჩაჩოქილები და ზედ ბარგი ეკიდათ. ჩანდა ბანაკი ნაუცბათევი იყო და  დიდხანს დარჩენას არ აპირებდა.  აზრი გამიჩნდა - როგორმე აქლემი მომეპარა. ფარაფრამდე დარჩენილი გზის ფეხით გავლა აღარ მომიწევდა. დრომადერს წყალი და საჭმელი არ ჭირდებოდა, გამძლეობაში -  უდაბნოში ვერავინ აჯობებდა. ამისთვის კი  ბანაკის დაძინებას უნდა დავლოდებოდი.

        ნელ-ნელა ჯერ ერთი კოცონი მინავლდა,  შემდეგ მეორე, კარგა ხნის შემდეგ მესამე და მეოთხე. მხოლოდ მეხუთე, ჩემსკენ ყველაზე ახლო მდგომი ბანაკი ფხიზლობდა. ბოლოს მათაც მოირგეს სასთუმალი.  უკვე დრო იყო ფლატედან ქვემოთ ჩასასვლელი მეპოვა და აქლემებისკენ გამეკვლია გზა. თვალით გავზომე  ფერდობის მანძილი. ათასამდე ნაბიჯი მაინც უნდა გამევლო რომ დაბლობამდე ჩამეღწია, იქედან კი ერთი იმდენი - რომ აქლემებამდე მივსულიყავი. ჩემი შავი მოსასხამი შეუმჩნეველს გამხდიდა და არც სურვილის ასრულება მეჩვენა მაინც და მაინც ძნელი. მთავარი იყო ღამის ყარაული შემემჩნია და მისთვის შორიდან მომევლო.
        მოსასხამში კარგად გავეხვიე,  წამოდგომა დავაპირე, მაგრამ ბანაკში უცნაურად მორიალე ჩრდილს მოვკარი თვალი და გაუნძრევლად გავირინდე.   

        ვიღაც უხმოდ, თითქმის ნელი ფრენით მოძრაობდა. ჯერ ერთ ბანაკს დაუარა თავს და გაქრა. ცოტა ხანში ისევ გამოჩნდა და მეორე ბანაკთან შეჩერდა. თითქოს რაღაცას დააკვირდა თუ დაელოდა. მერე  მძინარეებთან მივიდა, ყველა მათგანთან ცალკ-ცალკე დაიხარა და  ჩუმად გაერიდა.  კარგა ხანი გავიდა სანამ მესამე ბანაკთან გამოჩნდებოდა.  ისევ გაისრიალა ქვიშაზე შავმა ჩრდილმა და  ისევ წრეზე შემოევლო მძინარე ადამიანებს.  მის მოძრაობას ვაკვირდებოდი, მაგრამ რა მიზანი ჰქონდა ვერ ვხვდებოდი.  როგორც იქნა ჩრდილი მეოთხე ბანაკს მიუახლოვდა  და ახლა იქ გაირინდა. თავზე წაადგა მძინარეებს და ფრთხილად დაიწყო მათი შემოვლა, წრე დაასრულა და ფლატეს ჩრდილს შეერია.

        მოსასხამი თავზე გადავიფარე და ფლატეს პირას გავწექი.
    - „ეტყობა მხოლოდ მე არ ვაპირებდი ქურდობას. ვიღაც თავისივე ხალხს ქურდავს ამ შუაღამისას.“ - გავიფიქრე და  მეხუთე ბანაკს  დავაკვირდი. მის გამოჩენას მოთმინებით ველოდი.

      მალე ჩრდილი ისევ გამოჩნდა და ბოლო ბანაკს ლანდივით წაადგა თავს. ახლა მას უკეთ ვხედავდი.  ჯერ ერთ მძინარესთან დაიხარა, მერე მეორესთან. რამოდენიმე წუთში ყველა მათგანი მოიარა.  რომ მობრუნდა, მის ხელში მთვარის შუქზე  რაღაცამ  ვერცხლისფრად გაილევა.  ეს ლითონის ცივი  ფერი იყო.  არაბულ ხანჯალზე დაცემული მთვარის შუქის ანარეკლი. წამში თოფის ლულამაც დაიკრა მთვარის სხივი.  ჩრდილმა თავი ასწია, რატომღაც მეგონა რომ  ჩემსკენ მოიხედა და შევცბი, მაგრამ არ გავნძრეულვარ. მცირე მოძრაობაც კი შესამჩნევს გამხდიდა. ამიტომ ადგილზე გავქვავდი.  ჩრდილი ცოტა ხანს იდგა. თითქოს კარგად მაკვირდებოდა, მაგრამ მერე შებრუნდა და ისევ "ნელი ფრენით" გაეცალა იქაურობას.   
         
      - „იქნებ ბედუინია...  მაგრამ ის  სულ სხვანაირად მოძრაობს, სიარულის ნაცვლად თითქმის ცეკვავს... მაგრამ ეს... ეს საერთოდ არ დადის...უბრალოდ ფრინავს!  მგონი  ისევ  რაღაც უბედურებაში გავეხვიე. ფერდობზე ჩასვლა რომ დამეწყო მაშინვე შემნიშნავდა, მოფრინდებოდა და კისერს მომიგრეხდა. ალბათ ახლა საიდანმე მაკვირდება. როგორც კი გავინძრევი, მიხვდება რომ ვუთვალთვალებ და მომკლავს.“ 

        ფლატეს პირზე გაწოლილი გარემოს ვაკვირდებოდი. მთვარე გადაიხარა და ჩრდილები მიიყოლა. დაბლობიდან ისევ აციალდა ცივი ლითონისფერი, მე თოფის ლულა მიცქერდა. ჩრდილი თოფს  მიმიზნებდა.
    - "ვერ გაისვრის, სროლის ხმაზე ყველა გაიღვიძებს." -  გავიფიქრე, მაგრამ ჩემს ვარაუდში ეჭვი გვარიანად მეპარებოდა და თოფის ლულას თვალს არ ვაცილებდი.  მოულოდნელად ყურთან წკმუტუნი გავიგონე.  თავს დედა ფენეკი წამდგომოდა. გავცეცდი.

      - "ამას რომ ესროლოს და რამე დაუშაოს..."
მელიამ ყურები ცქვიტა და ღამეს გახედა.  თოფის ლულას მივჩერებოდი და გასროლას ველოდი. ფენეკი  ჩემსავით დაბლობს გაჰყურებდა. მისი თვალები  წითელ ნაკვერჩხლებად აინთო. უცბად ისეთი საშიში მომეჩვენა ეს პაწია ცხოველი, რომ სიცივემ გულში მძაფრად გამიქროლა.  ჩემი გული ისე ხმაურობდა, მეშინოდა აჩრდილს მისი ბაგაბუგი არ გაეგონა. მელა  ჩემზე კარგად ხედავდა საფრთხეს, მაგრამ ფლატეს ნაპირისკენ უფრო წამოიწია,  ჩემს  წინ დადგა და  ჩამომეფარა. ყურდაცქვეტილი ფეხმოუცვლელად იდგა, დაბლობს გადაჰყურებდა, ბალანაშლილი ყრუდ იღრინებოდა  და უკან დახევას არ აპირებდა. თოფის ლულა მოწყვეტით დაეშვა ძირს. მოლანდებამ სროლა გადაიფიქრა.  შვებით ამოვისუნთქე.
          ფენეკმა ჩუმად დაწკმუტუნა, ნელა შებრუნდა  და სიბნელეს შეერია. კიდევ ერთხელ მიხსნა მელიამ.  აჩრდილის ყურადღება მიიქცია და ტყვია ამარიდა...

        აქლემის მოპარვაზე აღარც მიფიქრია.  განძრევას ვეღარ ვბედავდი და  ჩუმად ვიწექი.

          ახლო ბანაკში ვიღაც ფეხზე ადგა და წყლის გუდას მიეტანა, მაგრამ გაბრაზებულმა შორის მოისროლა. ალბათ ცარიელი დახვდა. გვერდზე მწოლს ხელი კრა. მეორეც  წამოჯდა, წელზე იტაცა ხელი და ხმამაღლა აყვირდა. მის ყვირილზე რამოდენიმე კაცი წამოიშალა და რაღაცას ამაოდ დაუწყეს ძებნა.  ბანაკმა სწრაფად გაიღვიძა. აქეთ იქეთ დარბოდნენ  ხელებს იქნევდნენ, ყვიროდნენ და ილანძღებოდნენ.  აქლემებს ეცნენ.  ყვირილმა იმატა. აღარც აქლემებზე აკიდებული ბარგი ჩანდა სადმე. ვიღაცის  ხმამაღლ  დაძახილზე ყველა ტყავის გუდებს მივარდა.  ამაოდ ბერტყავდნენ, აპირქვავებდნენ მაგრამ არცერთ გუდაში წყალი აღარ იყო.  ბანაკი  აიჭრა და აირია, ნაწილი აქლემებზე სხდებოდა, ნაწილი რაღაცას უშედეგოდ ეძებდა. ნაწილი უწყლო გუდებს სინჯავდა. 
          მხოლოდ ახლა მივხვდი რაც მოხდა.
მფრინავმა ჩრდილმა - მთელი ბანაკი უიარაღოდ და უწყლოდ დატოვა. 

        მოულოდნელმა თოფის გასროლამ  ჰაერი შუაზე გაგლიჯა და ფლატეს მხრიდან მძლავრ ექოდ დაიგრგვინა.
ყველა გაშეშდა.  ბანაკი ერთბაშად ჩემსკენ შემობრუნდა და ფლატეს ძირს მიაჩერდა. 
      ზუსტად ჩემს ქვემოთ, ცხენზე ამხედრებულ,  მთლიანად შავით მოსილ  ცხვირპირახვეულ ლანდს ხელში მომარჯვებული თოფი ეჭირა. 

          შაოსანმა  ჩემთვის სრულიად უცნობ ენაზე რაღაც მჭაზე ხმით დაიყვირა.
ბანაკი ერთ წამს დადუმდა.  მაგრამ მათ ერთი კაცი გამოეყო და  სხვებს რაღაც ნიშანი მისცა. მის დაძახილზე  აქლემებზე ამხედრებული ათიოდე  კაცი დაწინაურდა და მხედრისკენ ჭენებით დაიძრა. დანარჩენებიც აქლემებს მისცვივდნენ. 
     
        მხედარმა ცხენს შეუძახა, სწრაფად მოწყდა ადგილიდან და მომხდურისკენ გაჭენდა, ლანდმა უცნაური მოძრაობა გააკეთა და გაჭენებულ ცხენზე  ფეხზე შედგა. პირველივე მოახლოვებულ მომხდურს სახეში თოფის კონდახი ახალა, მკერდში წვდა,  უნაგირიდან გადმოათრია, ჰაერში შეატრიალა,  მიწაზე მოწყვეტით დაახეთქა და უმხედროდ დარჩენილი აქლემის უნაგირზე გადახტა. ცხენი მიწაზე გართხმულს ფეხით შედგა. გაჭენებული აქლემები მოწყვეტით შეჩერდნენ და ერთმანეთში აირივნენ.  შაოსანი ლანდი მეორე მხედარს მიწვდა, მკერდში მუხლი ჰკრა და ყირამალა გადააგდო. ცხენმა პირდაპირ თავში ისე ჩააზილა წიხლი მიწაზე დაცემულს,  რომ  ძვლების ღრჭიალი  და ტკაცანიც კი გავიგონე. შაოსანი ახლა მეორე აქლემის ზურგზე გადაფრინდა, თოფი ორივე ხელში იმარჯვა,  მესამე მოტანებულს - ნიკაპქვეშ ამოსდო და ჰაერში აწია. თოფმა  კონდახთან გადატყდა და ჭახანი გაიღო.  ლანდმა  თოფს ხელი უშვა და ჰაერში აწეული - მიწას მთელი სიმძიმით დაასკდა. ცხენმაც არ დააყოვნა და წიხლი ჩააზილა. ყველაფერი აზრიალდა. მხედრები ცდილობდნენ შავი ლანდი თავის ცხენიანად ალყაში მოექციათ  და ერთად დასხმოდნენ თავს, მაგრამ ამაოდ.
         
        შაოსანი  უდაბნოს  ცხელი ქარივით თავაწყვეტილი დაქროდა.  აქლემებზე, უნაგირებზე, მომხდურების თავებზე, მუხლებზე, ბეჭებზე, ზურგებზე, მხრებზე დაფრინავდა და მიწას ფეხს არ აკარებდა.  ერთი მხედრიდან მეორეზე პირდაპირ ჰაერში გადადიოდა და მუხლით,  მუშტით და წიხლით ყველას უმოწყალოდ უსწორდებოდა. მისი სისწრაფით გაოგნებული  მხედრები წინააღმდეგობის გაწევას  ვეღარ ახერხებდნენ. მხოლოდ  შეძახილის  ხმა ისმოდა  რასაც მათ მკერდებზე და ზურგებზე ძლიერი დარტყმის და  მიწაზე ბრაგვანის  ყრუ ხმა ახშობდა. დამფრთხალი  აქლემები ღმუილით დარბოდნენ, აქეთ იქეთ აწყდებოდნენ და  ისედაც თავგზაარეულ ადამიანებს თქერავდნენ.  ცხენი  პატრონს კვალზე მიყვებოდა,  გვერდიდან არ შორდებოდა, აქლემებზე ამხედრებულ მტრებს  გზას უღობავდა, ალყის შეკვრის საშუალებას არ აძლევდა,  ყალყზე დგებოდა,  წინა ფეხებით  იგერიებდა  და შაოსანთან ახლოს არ უშვებდა, გადმოვარდნილებს  ფეხებით უმოწყალოდ თელავდა  და გამაყრუებლად, გაბმულად ჭიხვინებდა. 

კვნესა, ყვირილი და ლანძღვა ერთმანეთში აირია.  თავპირდასისხლიანებული მობანაკეები აუწერელი შიშით შესცქეროდნენ  მთვარის შუქზე ჰაერში მოფრიალე შაოსანს მათ თავებზე  ჯოჯოხეთის ანგელოზივით რომ დაფრინავდა  და სულების ამორთმევით ემუქრებოდა. ცოტა ხანში აქლემებზე აღარავინ იყო.
       
        ეს ღამეული, უცნაური მფრინავი შეტაკება ისევე მოულოდნელად დასრულდა, როგორც დაიწყო.
ოთხიოდე გადარჩენილი მიწაზე  პირქვე გაწვა და თავზე ხელები შემოიწყო. შაოსანი ლანდი ცხენს დაუბრუნდა და მიწაზე გაწოლილებს დააცქერდა. 

        დანებებულები ხელებს ცისკენ იშვერდნენ და  შეწყალებას ითხოვდნენ.  მხედარმა რაღაც უთხრა და ხელით მიმართულება უჩვენა.  ორი კაცი წამოხტა და აქლემებს ეცა. შაოსანი ადგილიდან არ იძვროდა და რაღაცას ისე მშვიდად ელოდა, თითქოს წუთის უკან მომხდარი მას სულაც არ ეხებოდა.  ცოტა ხანში, წასულები უკან მობრუნდნენ და ორი აქლემი მოიყოლეს.  ერთს ტყავის წყლიანი გუდები ჰქონდა აკიდებული, მეორე კი ბარგით იყო დახუნძლული. 
      მხედარმა მიწაზე გართხმულ ადამიანებს თვალი მოავლო. ზოგი წამომჯდარიყო და გაბრუებული აქეთ-იქეთ იყურებოდა, ზოგი ტკივილისგან იმანჭებოდა და ყვიროდა. ზოგი გასისხლიანებულ თავპირს ისინჯავდა, ზოგი ბრაზით იჭამდა მუშტებს. 

        ამასობაში  ღამე მიილია და ნათელმა იმატა, თუმცა მზის ამოსვლამდე ჯერ ადრე იყო.
გადარჩენილებმა დაჭრილებს და ნაცემებს მიაკითხეს, წყალს ასმევდნენ, ჭრილობებს უსინჯავდნენ  და მუჯლუგუნებზე მჯიღებით პასუხობდნენ.

          მხედარი  ნელა მობრუნდა, ჩემსკენ წამოვიდა და ფლატეს მოუახლოვდა.
          ახლა ცხენიც კარგად ჩანდა და კაციც. 
ყელმოღერებული შავი არაბული ბედაური  ამაყად მოაბიჯებდა.  გრძელი ფაფარი მუხლამდე სცემდა, შუბლზე თეთრი ვარსკვლავი აჩნდა, ფეხებით აბეზარ ქვიშას მოარღვევდა და გარშემო ნისლივით ფანტავდა. 
          მხედარმა სახეზე ხელი მოისვა, საბურავი მოიხსნა და ცას ახედა.  მზერა ისე შეცვლოდა რომ ძლივს ვიცანი.  ბედუინის  გამომეტყველება ადამიანისას არ ჰგავდა, მისი სახიდან შემზარავი და ბნელი სიცარიელე მოედინებოდა. ორიოდე წამით შეჩერდა და ბანაკს გახედა, შემდეგ  ფლატეს  დააკვირდა და ცხენი ფერდობისკენ შემოაბრუნა.
                                                   
                                                                              (იხილე როგორ გაგრძელდა)
             
-----------------------------------------------------------------------------------------------

© საავტორო უფლება დაცულია საქართველოს საავტორო უფლებათა ასოციაციის მიერ.